A Xunta non move ficha sobre a avaliación: A eutanasia no ar a 10 días da entrada en vigor da lei

A Lei 3/2021, de 24 de marzo, de regulación da eutanasia será de aplicación a partir de 25 xuño. Segundo se recolle no preámbulo da norma, “regula e despenaliza a eutanasia en determinados supostos, definidos claramente, e suxeitos a garantías suficientes que salvagarden a absoluta liberdade da decisión, desbotando presión externa de calquera índole”. Na mesma orientación, sinala que tenta “lexislar para respectar a autonomía e vontade de pór fin á vida” e significa que “compatibiliza dous principios esenciais”, “os dereitos fundamentais á vida e á integridade física e moral”, e “bens constitucionalmente protexidos como son a dignidade, a liberdade ou a autonomía da vontade”. A norma establece que pode solicitar a eutanasia ou o suicidio asistido "quen está nunha situación de sufrimento grave, crónico e imposibilitante ou de enfermidade grave e incurábel, padecendo un sufrimento insoportábel que non pode ser aliviado en condicións que considere aceptábeis”. Ao tempo require, que o demandante debe estar “consciente no momento da solicitude”, determinando que no caso de non cumprir este requisito pode aplicárselle se subscribiu “ con anterioridade un documento de instrucións, testamento vital, vontades anticipadas ou documentos equivalentes legalmente recoñecidos”. Os procedementos da eutanasia A lexislación fixa un procedemento para practicar a eutanasia cunha duración de máis dun mes. O trámite arranca cunha primeira solicitude do doente ao seu médico, que a súa vez debe pedir a opinión dun facultativo consultivo, con “formación no ámbito das patoloxías que padece o paciente” pero non pertencer “ao mesmo equipo do médico responsábel”. A partir desta segunda demanda, “o médico responsábel” debe trasladar a petición á comisión galega de avaliación, quen ten que decidir sobre a petición a través de dous expertos ou en pleno, podendo recorrela o solicitante diante da “xurisdición contencioso administrativo” se non está de acordo. A falla dunha semana para a entrada en vigor da lei, a Xunta da Galiza non ten constituído a Comisión de Garantía e Avaliación nin enviado aos profesionais información para a aplicación da norma. A respecto do organismo de avaliación, cuxa composición “terá carácter multidisciplinar e deberá contar cun número mínimo de sete membros entre os que se incluirán persoal médico, xuristas e de enfermería”, carésese, tamén, do “regulamento de orde interna, que será elaborado pola citada comisión e autorizado polo órgano competente da administración autonómica”. Outro tanto acontece cos protocolos e normativas complementarios para facer efectivo o dereito a eutanasia, ficando por determinar procedementos e figuras chaves no proceso, como “o médico responsábel”. ‘Desde a Xunta non se ten dado ningún paso en todo este tempo para facer efectivo o dereito á eutanasia’, sinala Maruchi Blanco O médico internista do hospital da Mariña, Iago Villamil sinala a Nós Diario que “a poucos días da entrada en vigor da norma non existe ningunha formación e información para os profesionais”. “Hai moita escuridade e incerteza que poden chocar coas expectativas dos enfermos que pensan que a partir do día 25 van poder exercer o dereito. Desde o Servizo Galego de Saúde non se nos está fornecendo formación, eu mesmo estou acudindo a un curso que se está impartindo desde o Colexio de Médicos da Coruña”, sinala Villamil, quen se queixa de que “ a administración non está respondendo ás demandas de información que lle facemos”. ‘Vontade de respectar a lei’ A médica xubilada e voceira do colectivo 'Dereito a unha morte digna', Maruchi Blanco indica a Nós Diario que “é de agardar que as autoridades galegas respecten a lei orgánica que regula o dereito á eutanasia, constitúan a Comisión de Garantía e Avaliación e dean información e formación ao persoal sanitario”. “A nivel de asociación remitimos unha carta á Consellaría de Sanidade cando se aprobou a lei para unha xuntanza e contestáronos en maio que non era posíbel por problemas de axenda do conselleiro. Preocúpanos esa opacidade e que desde a Xunta non se teña dado ningún paso en todo este tempo”, sinala Blanco, quen demanda ao Goberno galego “vontade de respectar a lei”. A ausencia de instrucións por parte das autoridades sanitarias xera moitas dúbidas en profesionais e colectivos en defensa dunha morte digna. Así, en relación coa figura do “médico responsábel” fixado na norma, Maruchi Blanco entende que “este é o facultativo que coñece a situación. A xente adoita a ter máis dun problema con patoloxías diferentes polos que debería ser nestes supostos o médico de familia. En todo caso nós defendemos que sexa un médico que dea confianza e que non sexa obxector á lei”. Pola súa banda, Iago Villamil considera que “o médico responsábel debe ser o que fixo o seguimento, nuns casos pode ser un neurólogo noutros o médico de cabeceira, porén o máis grave é que moitos dos chamados a selos non o saben e non están recibindo a formación precisa”. A constitución e composición da Comisión de Garantía e Avaliación é outro tema que preocupa. A este respecto, Blanco aposta por “pór os medios para que o dereito se leve adiante. A Comisión non pode estar formada por profesionais que sexan obxectores á eutanasia, a súa función é mirar que se cumpren os requisitos e que se seguen os procedementos que marca a lei”. Ao tempo, Villamil significa que “é unha peza moi importante no proceso, que mesmo pode tirar abaixo todos os expedientes, onde deben estar recollidas todas as posicións e debe contar con presenza de persoas procedentes do mundo da bioética”. Os profesionais consultados por Nós Diario destacan as circunstancias nas que a persoa adoita a solicitar a eutanasia e demandan que se teña en conta polas autoridades. “Trátase dunha situación tremenda, moi dura”, afirma Villamil, opinión partillada por Blanco que aposta porque “administración debe axudar ao solicitante, simplificando os tramites e recoñecendo a libre elección de médico, nuns momentos que son moi duros”. A obxección paira sobre a eutanasia A Lei 3/2021, de 24 de marzo, de regulación da eutanasia fixa no seu capítulo IV o dereito á obxección de conciencia dos profesionais sanitarios, establecendo o seu “dereito individual” a “non atender aquelas demandas de actuación sanitaria que resultan incompatíbeis coas súas propias conviccións”. Así, sinala que “o rexeitamento ou a negativa para realizar a citada prestación por razóns de conciencia é unha decisión individual do profesional sanitario directamente implicado na súa realización, a cal deberá manifestarse anticipadamente e por escrito”. A norma obriga ás autoridades sanitarias a elaborar unha lista con aqueles sanitarios que se declaren obxectores, algo que a Xunta da Galiza non ten comezado a facer. Neste sentido, Iago Villamil significa que “non houbo toma de contacto cos profesionais para facer unha estimación de cantos deles teñen previsto obxectar e o máis importante con cantos se pode contar para aplicar a lei”. Precisamente, esta listaxe é un dos eixos de disputa daqueles sectores opostos á eutanasia, malia que a xurisprudencia do Tribunal Constitucional ten recoñecido o dereito a crear rexistros similares. Iago Villamil afirma que “unha obxección masiva, similar á que actualmente se dá en relación co aborto impediría o exercicio práctico do dereito á eutanasia”. Ao tempo, preocúpano as dificultades loxísticas e terapéuticas de tal decisión “porque derivar doentes maiores nunha situación terminal a outro centro ou mesmo a centos de quilómetros do seu entorno resulta moi complicado”. Maruchi Blanco lembra que “a obxección de conciencia ten que declararse previamente ás autoridades sanitarias. Isto non pode ser unha obxección de conciencia institucional á que se acolla todo un servizo dun hospital ou dunha área sanitaria, o seu carácter é persoal como define a lexislación”.