A Xunta fica lonxe do obxectivo marcado por lei para 2035: Só 17% dos residuos son recollidos de forma separada

Tan só 17,63% do total dos residuos urbanos recollidos na Galiza en 2021 chegaron ás plantas de reciclaxe de forma separada, un dato que evidencia o atraso do modelo Sogama da Xunta da Galiza para a xestión dos refugallos, que fica lonxe dos obxectivos que marca a normativa galega, estatal e comunitaria. Segundo os datos achegados esta semana polo Instituto Nacional de Estatística (INE), a recollida separada sobre o total dos residuos xestionados na Galiza (17,63%) fica lonxe da media rexistrada no conxunto do Estado (24,64%) e moito máis do obxectivo de 50% que marca a lei para o ano 2035. Nostián cuadruplica a recuperación de envases de Sogama sen necesidade do quinto colector "Para 2035, a porcentaxe de residuos municipais recollidos separadamente será como mínimo de 50% en peso do total de residuos municipais xerados", estabelece a normativa do Estado español no artigo 25 da Lei de residuos e solos contaminados para unha economía circular. Desta maneira, a Galiza atópase sete puntos porcentuais por baixo das cifras estatais, as cales estarían a metade de camiño do obxectivo de cara a 2035, mentres que as galegas terían que triplicar a súa taxa para cumprilo. Tampouco semella sinxelo que a Galiza cumpra cos requisitos estabelecidos na lei galega de residuos para 2025, posto que aínda que os últimos datos do INE non ofrecen datos desagregados para a recollida separada de cada tipoloxía de refugallos a nivel galego, cunha taxa por baixo de 18% no total do lixo é complicado que se alcance 50% de recollida separada do plástico, 70% dos metais ferrosos, 50% do aluminio, 70% do vidro ou 75% do papel e do cartón. Toneladas de residuos Concretamente, as empresas xestoras recolleron 1,13 millóns de toneladas de residuos urbanos na Galiza durante o ano 2021, deles 930,2 mesturados. Entre os que estaban separados, 48,2 das toneladas eran de vidro, 40 eran de papel e cartón e 32,8 eran de envases mixtos. Por outra parte, a recollida de residuos urbanos por cada habitante situouse na Galiza en 2021 en 419,6 quilogramos, o terceiro menor dato entre as autonomías do Estado despois da Comunidade de Madrid e da Rioxa. Gadisa dá unha nova vida a 97,85% dos residuos que xera na súa sede central segundo Saica Natur A lei galega estabelece que as toneladas totais de residuos xerados deberán descender 15% en 2025 con respecto ao nivel do ano 2010. Porén, esta redución dos refugallos apenas chegou a 7% en 2021, unha cifra similar á do Estado español. "Estabelécese [como obxectivo] a redución progresiva do peso dos residuos producidos, até alcanzar 15% de redución no ano 2025 respecto dos xerados no ano 2010", sinala a normativa galega no artigo 3 da Lei de residuos e solos contaminados. Non obstante, a redución respecto do ano 2010 ficou en 7,26%, lixeiramente por riba da taxa estatal, que alcanzou 7%. Neste sentido, Catalunya camiña moito máis adiantada que a Galiza e que o conxunto do Estado español na redución das toneladas totais de residuos con respecto ao ano 2010, cun descenso de 11% desde aquela. Para isto, a Generalitat de Catalunya ten estabelecido unha estratexia fiscal a través dos tributos propios que penaliza ou premia os municipios en función do seu resultado na xestión dos refugallos. Desta maneira, o Goberno catalán (o que xestiona un maior número de impostos propios entre as autonomías do Estado, até un total de 15 tributos que recadou directamente) dispón dos ingresos procedentes do canon sobre a incineración de residuos municipais, do canon sobre a deposición de residuos municipais, do canon sobre a deposición controlada de residuos da construción e do canon sobre a deposición controlada de residuos industriais, instrumentos todos eles que lle permiten á súa vez realizar investimentos para a mellora da xestión dos residuos. A recollida separada case chega a 42% en Catalunya Ademais, este modelo de fomento dos avances na mellora do sistema de reciclaxe e na concienciación e formación da poboación sobre o funcionamento e a importancia da xestión do lixo levou Catalunya a ficar en 2021 moi perto do cumprimento dos obxectivos de recollida separada dos refugallos para 2035. Deste modo, en 2021 a taxa de residuos que foron recollidos de forma separada sobre o total enviado ás plantas de reciclaxe foi de 41,7% en Catalunya, unha taxa próxima ao obxectivo de 50% que formula a norma estatal para alcanzar no ano 2035. Aumento da incineración A incineración de residuos é un dos temas máis criticados polas entidades ecoloxistas galegas a respecto do modelo de xestión dos residuos por parte de Sogama. Neste sentido, o ano pasado, a Xunta adxudicou a xestión da incineración durante a vindeira década, que resultou na transferencia de 238 millóns de euros á Unión Temporal de Empresas (UTE) que conforman a Sociedade Galega de Polímeros S.A., SETEC Building S.L.U. e Espina Obras Hidráulicas S.A., que xestionarán as plantas de coxeración e termoeléctrica, así como instalacións comúns do complexo de Cerceda (comarca de Ordes). A chegada á Galiza de residuos industriais de fóra triplicouse nesta década A pesar de que a estatística ofrecida polo INE non ofrece datos desagregados sobre a incineración de residuos na Galiza, si que fai ver que esta práctica non só se está consolidando, senón que está aumentando no conxunto do Estado español, posto que en 2021 a queima de toneladas de lixo experimentou un incremento a nivel estatal de 7,18% con respecto a 2020 e de 29,58% na comparanza con 2010, ano no que comezou a serie histórica das Estatísticas sobre recollida e tratamento de residuos que realiza o instituto. "Catalunya leva máis de 30 anos cunha política propia de xestión de residuos" Isaac Peraire, director da Axencia de Residuos de Catalunya, en conversa con Nós Diario, afirma que a Generalitat "hai máis de 30 anos que fai política de xestión de residuos, e isto é o importante, xa que os estes téñense que afrontar de forma clara, aberta e transparente a través dunha normativa". "Facelo mal na reciclaxe ten que saír Caro", di Isaac Peraire "Facer política e lei sobre este tema é o que explica que a gran diferenza de resultados entre Catalunya e o resto do Estado español, mentres aquí xa temos 20 anos de recollida separada hai municipios no ámbito estatal que aínda non o están facendo", sentencia Peraire. "En Catalunya houbo e hai un consenso político e social de que se debía e se debe regular a xestión dos residuos, e por iso xa estamos no proceso de aprobar unha nova lei", engade. Neste sentido, di, "o primeiro que se fixo desde a Generalitat foi ordenar as verteduras incontroladas, e agora estamos nun escenario no que debemos pór a prevención por diante de todo o resto de políticas". "O mellor residuo é o que non se produce", incide Peraire, e ao redor desta idea, explica, "entramos nun novo paradigma da economía circular na que pasamos de residuo a recurso". "O pau e a cenoria é un instrumento de transformación, facelo mal en reciclaxe ten que ser caro, mais débense dar axudas para que melloren os procesos, e isto faise a través dos impostos", asevera o director da Axencia de Residuos. "Cos residuos non se xoga. É importante o consenso político e social arredor destas políticas, así como que os impostos sexan finalistas, é dicir, que o diñeiro recadado se invista nos actores que os pagan", conclúe.