A violencia nas mulleres con diagnóstico de saúde mental

Escribo este artigo entre dúas datas que amosan a nosa capacidade para tomar conciencia sobre as desigualdades que existen no acceso aos dereitos máis básicos e esixir máis xustiza e equidade. Estoume a referir ao 8 de marzo, Día Internacional da Muller, e ao próximo 6 de abril, data na que está convocada a manifestación de SOS Sanidade pública baixo o lema "Máis Atención Primaria, máis Atención Hospitalaria e máis sanidade pública". Non me esquezo da multitudinaria manifestación do 22 de marzo na Pobra do Caramiñal contra a megacelulosa que Altri pretende impoñer co apoio decidido da Xunta de Galicia e que suporía danos permanentes no ecosistema e a desaparición do noso modo de vida. Todo está interconectado, e sería un erro pensar que é algo alleo a nós e non nos concirne. Como profesional da saúde mental, no máis inmediato teño presente a ecuación muller e saúde mental. E máis especificamente, o estado da atención ás mulleres con problemas de saúde mental graves. Aínda que soe relacionarse con determinados diagnósticos (produto en parte da estigma social), a gravidade vén determinada máis polas circunstancias sociais que as clínicas: carencia de recursos económicos ou emprego que favoreza a autonomía persoal, dependencia de terceiros, baixa participación social, illamento social e soidade, dificultades no acceso a servizos públicos e situacións de violencia. A Federación de Euskadi de asociacións de familiares e persoas con enfermidade mental) publicou en 2017 a Guía sobre a violencia contra as mulleres con enfermidade mental. Os datos causan grande impacto: o risco que ten unha muller con enfermidade mental grave de sufrir violencia multiplícase entre 2 e 4 veces con respecto ás mulleres en xeral, tres de cada catro mulleres con enfermidade mental grave sufriron violencia no ámbito familiar ou de parella algunha vez na súa vida e 80 % de mulleres que tiveron parella sufriron violencia procedente delas. Estamos falando de violencia psicolóxica, física e sexual. Pola contra, case a metade das vítimas non a identifican como tal. Exactamente igual que o número de profesionais de saúde mental que descoñecían a existencia dese maltrato nas pacientes que atendían. Existe a crenza infundada que preguntar por posibles situacións de maltrato pode provocar descompensacións clínicas. Posiblemente tamén exista a preocupación de non saber como actuar. Son cifras que costa crer, pero están aí. Con frecuencia falamos da dobre discriminación por ser muller e padecer problemas de saúde mental. O cuestionamento constante que se realiza a unha muller cando verbaliza unha situación de violencia agrávase no caso de ter un diagnóstico psiquiátrico, sumado ao frecuente xuízo de valor sobre a credibilidade da súa testemuña, fai difícil que a muller decida rachar co círculo de violencia e denunciar. Engádese así unha nova forma de violencia: a institucional. Apoio real Hai moitas materias pendentes na atención á saúde desde o enfoque de xénero, na totalidade das especialidades sanitarias. Tamén en saúde mental, o que ten moito de contraditorio polas evidencias contrastadas sobre a relación entre factores psicosociais e o sufrimento psíquico, e a violencia en todas as súas formas como un estresor crónico que provoca, mantén ou agrava os problemas de saúde mental. No momento actual, existe unha enorme cantidade de documentación elaborada polas diferentes administracións públicas no ámbito da violencia de xénero: plans, guías e protocolos son de doado acceso a profesionais e cidadanía xeral. Pero deben converterse en algo máis que simples enlaces de internet. Deberan integrarse no funcionamento diario dos equipos interprofesionais, ao igual que a docencia das materias transversais como é a igualdade de xénero, deberan promoverse no horario laboral para garantir a transferencia de coñecemento en todos os servizos sanitarios. Padecer unha enfermidade mental grave coloca con maior frecuencia e especialmente as mulleres en situación de exclusión social Padecer unha enfermidade mental grave coloca con maior frecuencia e especialmente as mulleres en situación de exclusión social. Unha forma de exclusión é a dificultade de acceso a espazos de participación social, que crea un sentimento de pertenza á comunidade, a creación de redes de apoio informal ou a posibilidade de participar en movementos que impulsen avances en dereitos. Como participar no 8-M ou acudir á cita de SOS Sanidade Pública.