O TXUE estreita o cerco legal sobre a celulosa de Ence na ría de Pontevedra

O pasado 20 de abril, o Tribunal de Xustiza da Unión Europea (TXUE) ditou unha sentenza -á que Nós Diario vén de ter acceso- nun caso análogo ao da celulosa de Ence en Pontevedra. Nese procedemento, a máxima instancia xudicial da Unión Europea (UE) fallou contra o concello italiano de Ginosa, que nunha resolución de 24 de decembro de 2020, prorrogou, sen ningún proceso de concorrencia pública, as concesións de ocupación do dominio público marítimo-terrestre no seu ámbito municipal Os argumentos empregados polo TXUE parten do estabelecido na Directiva 2006/123, popularmente coñecida como directiva de servizos da UE. A referida norma fixa que para outorgar concesións de ocupación do dominio público marítimo, os Estados membros da UE deben aplicar un procedemento de selección e concorrencia, tendo estas autorizacións unha duración limitada que, en ningún caso, deben dar lugar a procedemento de renovación automática das concesións mediante prórrogas. A Xustiza da UE considera que o articulado da lexislación europea deixa poucas dúbidas ao respecto. Nesta dirección, o TXUE salienta que nos apartados 1 e 2 do artigo 12 da Directiva 2006/123 fíxase que “a autorización concederase por unha duración limitada e axeitada e non dará lugar a un procedemento de renovación automática nin xerará ningún outro tipo de vantaxe para o prestador cesante ou persoas que estean especialmente vinculadas con el”. Ao tempo, indica que “os Estados membros deberán aplicar un procedemento de selección no que se dean todas as garantías de imparcialidade e de transparencia e, en concreto, se faga a publicidade adecuada” O TXUE, na súa resolución, determina con precisión o alcance das prórrogas para as instalacións emprazadas no dominio público marítimo-terrestre. Nesta liña, asenta xurisprudencia afirmando que prohibe en termos inequívocos aos Estados membros estabelecer "prórrogas automáticas e xeneralizadas de tales concesións" sen que os Estados "dispoñan de ningunha marxe de apreciación nin poidan supeditar a prohibición a condición algunha e sen que sexa necesaria a adopción dun acto da Unión ou dos Estados membros". A sentenza determina o efecto directo da Directiva 2006/123. Precisamente, este é un dos aspectos de máis relevancia do auto xudicial, porque impón que os órganos xurisdicionais estatais e as autoridades administrativas, incluídas as municipais, teñen a obriga de aplicar a directiva de servizos, así como de excluír a aplicación das normas do dereito estatal non conformes con ela. Reaccións Os xuristas consultados por Nós Diario resaltan a importancia desta sentenza para a continuidade da celulosa de Ence na ría de Pontevedra. Así, o profesor de Dereito Administrativo da Universidade de Santiago de Compostela Fernando de Abel explica que “fica claro que no caso da prórroga de Ence, evidentemente, non se tivo en conta este efecto directo, algo que afecta tamén as administracións e o Goberno de Mariano Raxoi que outorgou a prórroga sen atender ao fixado pola lexislación e a xurisprudencia da UE”. "Sorprende que unha persoa de formación xurídica como Raxoi non teña claro o efecto directo do dereito europeo ou a primacía do mesmo, tal como foi declarado en 1963”, expón De Abel. Ao tempo, destaca que “na sentenza do Tribunal Supremo sobre Ence non se discutiu a prórroga automática que é contraria á directiva”. O avogado Xoán Antón Pérez Lema sinala a Nós Diario que “a partir de 2008, ano en que entra en vigor a Directiva de servizos, xa non é posíbel legalmente unha reforma da Lei de costas, como a impulsada polo PP en 2013, e tampouco unha prorroga da concesión, como a aprobada polo Goberno en funcións de Mariano Raxoi para Ence en 2016. Unha prórroga que a maiores é absolutamente abusiva en relación cos prazos fixados inicialmente, e que contemplaba unha ocupación do dominio público marítimo-terrestre por moitos anos máis dos previstos”. Por outra parte, a portavoz do Goberno de Pontevedra, Anabel Gulías, sinala a Nós Diario que “nós sempre vimos na xustiza da Unión Europea unha porta de esperanza. Nós sempre dixemos que había partido e que a sentenza do Tribunal Supremo só era un punto e seguido. O soño de recuperar a ría de Pontevedra para a cidadanía é para nós un obxectivo político irrenunciábel”. Nese sentido, Gulías valora o auto como “unha resolución na liña do que nós, o Goberno de Pontevedra e o BNG, sempre defendemos. Trátase dunha auténtica labazada ao Tribunal Supremo e ao Goberno do Estado, que ten neste momento un proceso sancionador aberto pola Comisión Europea pola adxudicación das concesións no dominio público marítimo-terrestre". CE sanciona o Estado polas concesións en zona de costas O pasado 15 de febreiro coñecíase un expediente sancionador da Comisión Europea (CE) ao Estado español por considerar “contrarias” ás regras da Unión Europea as formas de outorgamento das prórrogas nas áreas de protección de dominio público marítimo-terrestre. Neste sentido, afirmaba que “a posibilidade de prorrogar as concesións existentes por un período de até 75 anos sen xustificación é contraria ás normas da Unión Europea”. A comunicación remitida polas autoridades comunitarias recollía que “a Comisión decidiu incoar un procedemento de infracción contra España por non garantir un procedemento de selección transparente e imparcial para a adxudicación de concesións relativas ás zonas costeiras”. Asemade, indicaba que “a lexislación española permite ampliar a duración das concesións até 75 anos, unha vez máis sen procedemento de selección algún, o que infrinxe a directiva de servizos” da UE. A recente sentenza do Tribunal de Xustiza da Unión Europea volve sobre estes mesmos argumentos, deixando claro que as disposicións recollidas na Directiva de servizos son de efecto directo, polo tanto de obrigada aplicación para órganos administrativos e xurisdicionais, mesmo cando contradí a lexislación estatal.