Pablo Núñez: "Cumpría revisar as zonas sísmicas para asegurar que non teñen actividade superior ao que pensamos"

Contra as 22.35 horas da quinta feira, a terra tremeu na Galiza. Un terremoto con epicentro en Laza fíxose notar en diferentes puntos do país, do Val Miñor a Ferrolterra; da Costa da Morte ás montañas lucenses. Na comarca verinesa tivo unha magnitude —enerxía liberada polo movemento tectónico— de 3,9 puntos na escala de Richter, a maior rexistrada desde o 30 de xaneiro de 2000 en Triacastela —4,1—. Aliás, ao sismo inicial seguírono até dez réplicas durante as dúas horas seguintes, que oscilaron entre 1,6 e 2,5. O teléfono de emerxencias 112 recibiu nese tempo chamadas procedentes Allariz, Monforte de Lemos, A Cañiza, Cambados, Mondariz, Mos e Salceda de Caselas. Tamén se percibiu, segundo os datos ofrecidos polo Instituto Xeográfico Nacional —IGN, polas siglas en español—, en máis dun cento de concellos de todo o territorio galego, cunha intensidade —nivel de percepción na superficie e cuantificación dos posíbeis danos— de entre 2 e 3, mentres na 'zona cero' foi de entre 3 e 4. Porén, ningunha das persoas que informou do tremor notificou danos humanos ou materiais. Tamén en Laza, nas últimas horas da madrugada da sexta feira, antes da alborada, producíronse outros tres terremotos, con magnitudes de entre 1,6 e 2,9 puntos. Cómpre salientar que desde o 14 de maio até esta sexta feira, día 21, Galiza rexistrou un total de 81 movementos sísmicos, dos que a práctica totalidade —75— tiveron como epicentro Laza ou os municipios limítrofes de Vilar de Barrio e Sarreaus, e cinco deles foron superiores a 3 na escala de Richter. Este enxame sísmico foi o oitavo este ano na comarca. Nesta última semana tamén se tivo constancia de seis terremotos con base en Dodro —de magnitude 1,7—, Navia de Suarna —1,7—, Nigrán —1,6—, Nogueira de Ramuín —2,5—, Pedrafita do Cebreiro —1,5— e Soutomaior —1,7—. Galiza, territorio "pouco sensíbel" aos terremotos "Claramente, Galiza non é unha das zonas máis sensíbeis aos tremores da península, mais si ten certa actividade sísmica", explica a Nós Diario o delegado na Galiza do Ilustre Colexio Oficial de Xeólogos, Pablo Núñez. O experto en sismoloxía fai un chamamento á calma a raíz das múltiples sacudidas dos últimos días: "Son totalmente normais, vímolo observando desde hai tempo pola configuración tectónica do territorio. Acostuman ter unha magnitude inferior a 3, mais, malia non seren tan frecuentes, non debe sorprendernos que se produzan outros superiores". Precisamente este sábado fanse 24 anos do maior terremoto que sacudiu Galiza desde que se teñen rexistros, o de Triacastela —na madrugada do 22 de maio de 1997—, cunha magnitude de 5,1 e até 400 réplicas. Este municipio conforma o coñecido pola comunidade xeóloga coma triángulo de Becerreá-Sarria-Triacastela, a zona de maior risco sísmico do país, xa que baixo estes terreos se atopan numerosas fracturas activas na cortiza terrestre, entre elas o grupo de fallas de Vilachá-Baralla, considerado responsábel daquel terremoto que puxo en alerta toda Galiza pola súa alta intensidade e expansión. Así, nas últimas dúas décadas houbo por termo medio un sismo cada semana nesta zona. "Todas as persoas que vivimos aquel suceso de 1997 lembrámolo perfectamente. Debemos estar preparados para outros sismos semellantes", expón Núñez. Con todo, daquela tampouco houbo que lamentar danos graves, máis aló do nerviosismo imperante na zona do epicentro. Non acontece o mesmo na contorna de Laza, cunhas características xeolóxicas menos propensas, mais comporta tamén un certo nivel de risco: "As fallas tectónicas prolónganse cara a estas zonas do sur, até a depresión de Ourense —situada entre as montañas da dorsal galega e as serras suborientais—", aclara Núñez. Neste senso, insta a corroborar os estudos actuais sobre sismicidade na Galiza por se estivesen desfasados: "Quizais nalgunhas zonas do país cumpría facer unha revisión das zonas sísmicas para asegurar que non teñen unha actividade superior ao que pensamos. Non o parece, mais é unha cuestión que non debemos deixar pasar. Sempre nos acordamos cando se producen determinados terremotos como os desta semana, e logo esquecémolo cando remiten e a cousa volve estar máis tranquila", afirma. Prevención ante os sismos A sismoloxía non é unha ciencia exacta e resulta imposíbel, cando menos cos medios tecnolóxicos actuais, predicir un movemento sísmico; só se poden calcular as posibilidades de que se produza. "Si sabemos que zonas están máis expostas, como a zona sur da península, onde conflúen as placas africana e eurasiática e os terremotos teñen unha maior intensidade, como foi o caso de Lorca en 2011", sostén o delegado galego do Colexio de Xeólogos. Malia ter unha magnitude practicamente idéntica ao de Triacastela en 1997, o sismo do concello murciano provocou cuantiosas perdas materiais, nove vítimas mortais e case 300 persoas feridas. Pablo Núñez explica que existen diferentes factores que poden afectar na intensidade dos danos ocasionados, o máis evidente a localización xeográfica e a proximidade ás placas tectónicas. "Cómpre, así mesmo, non deixar de investigar nin de implantar as determinadas medidas construtivas para garantir a integridade das infraestruturas, xa que na meirande parte das ocasións este é o principal motivo de que haxa máis ou menos vítimas. Temos o caso de Xapón, onde un terremoto non ten o mesmo impacto que en Filipinas", matiza o experto. Por outra banda, considera importante "educar" a poboación nesta cuestión para aprender a reaccionar a un movemento sísmico: "Hai certos costumes, certas condutas de precaución e protección para afrontar determinados terremotos, que non estaría de máis coñecer. Por exemplo, situarnos baixo o marco dunha porta mentres está a tremer a terra". Mais isto debe facerse "sen causar pánico" nin provocando que a xente "se preocupe demasiado", xa que, lembra, o risco de se producir danos significativos por mor dun sismo "non é elevado". "Con rexistros como os dos últimos días é practicamente imposíbel que haxa danos materiais ou humanos", engade.