Viños: a recuperación dun oficio a piques de desaparecer no Barbanza

Este proxecto nace coa ilusión de pór en valor e retomar o sector vitivinícola na comarca do Barbanza. Unha tradición na que as e os nosos antepasados, como en moitas das casas veciñas, vendían a maior parte da súa produción de viño a granel, en barrís de media pipa (250 litros) e en cuartas (135 litros), a tabernas e particulares da vila e arredores como A Pobra, Ribeira, Aguiño… até a parte sur de Santiago de Compostela. Un costume moi arraigado até mediados do século XX que foi perdendo terreo ante a pesca, o marisqueo e o cultivo do mexillón; até quedar practicamente no esquecemento. Tras media vida embarcado como patrón armador do palangre, Antonio Saborido tivo que mudar este oficio un día por motivos de saúde, polo que decidiu transformar a adega familiar dando paso á modernización e calidade que requirían os novos tempos, pero mantendo a elaboración artesanal de tantos anos atrás. Tras varios anos acondicionando a adega, en 2007 coa creación da Indicación Xeográfica Protexida (IXP) Barbanza e Iria, os seus viños comezaron a vestirse de etiqueta coa primeira marca, acolléndose a esta nova IXP. O distintivo era unha dorna e levaba o nome de Xirpín, chamado do mesmo modo que unha das parcelas. A maioría pensaban que Xirpín era a embarcación cando realmente trátase dunha homenaxe, unha vinculación do propietario ao mundo do mar. A adega de Antonio Saborido conta cunha superficie dunha hectárea dividida en seis parcelas típicas do minifundio galego, situadas á beira do mar e ao abrigo da Serra do Barbanza, con chans areosos permeábeis que no seu día impediron o ataque da filoxera e con algunhas cepas centenarias de escasa produción pero moi alta calidade. Os viñedos máis antigos están formados polo tradicional emparrado baixo e os más recentes en forma de espaller. As variedades que se cultivan son autóctonas e adaptadas ao medio natural da zona: Albariño, Raposo (tamén coñecido como Branco Lexítimo ou Albarín Branco), Caíño tinto, Sousón e Mencía… ademais doutras castes locais minoritarias como son o Castro e Negrón en tintas; e o Collón de Gato en brancas, variedades que aínda están en proceso de identificación. Todas as tarefas anuais como a poda, o atado, o esfollado ou a vendima fanse dun xeito manual polo propietario, que conta con máis de 40 anos de experiencia como viticultor. A produción actual da adega é duns 9.000 litros que varía en función da colleita, dando lugar hoxe en día a cinco viños monovarietais e dous bivarietais. A familia -O Raposo de Xirpín. 100% Raposo (Branco Lexítimo), do cal se elaboran 1.500 botellas. Procede de cepas de máis de 100 anos de antigüidade. Un tipo de uva que só hai no Barbanza, en Betanzos, en Negueira de Muñiz e na zona asturiana de Cangas do Narcea; e que se deu conseguido engadila nas castes autóctonas. Unha variedade de ciclo corto e característico polo seu potencial aromático e a alta gradación que pode chegar a alcanzar na plena madurez. -Xirpín. 60% Albariño e 40% Raposo. Marcou o inicio no ano 2007 e segue presente en todas as colleitas. O coupage pode variar en función das características organolépticas da uva dun ano a outro. Nos anos nos que o albariño reduce o seu aporte, como foi o caso do 2012, no Xirpín aprécianse máis os atributos do Raposo. -O albariño de Xirpín. 100% Albariño procedente de dúas parcelas antigas, nas cales os emparrados se atopan a 1,20 metros de altura, dificultando a maior parte dos labores anuais. Ten un ciclo de maduración máis tardío que o Raposo e unha marcada acidez que lle achega frescura. -Orballo Rosado. 100% Caíño tinto procedente de cepas enraizadas en chan de area á beira do mar. Un viño atlántico e salino, de cor rosa framboesa. O membro máis recente da familia. -Fasquía. 65% Mencía e 35% Caíño Tinto. Xunto co seu irmán, o Xirpín Branco, foron os encargados de inaugurar a nova era da adega no ano 2007. Nos seus comezos coñecido como Xirpín Tinto, leva o nervio do Caíño e un Mencía de aroma vermello, alleo ás costas atlánticas. -Miudo. 100% Caíño Tinto. Procedente de parcelas de máis recente creación, conducidas en forma de espaller, a 70 centímetros de altura. Unha caste moi vigorosa e de maduración tardía. De aí nace un viño vivo, salino, con recordos a pequenos froitos silvestres e que evoca o bo saber facer dos nosos antecesores. -Orballo Mencía. 100% Mencía. A caste tinta máis abundante na adega. Un viño con estrutura, lixeiramente rústico e de capa media, que deixa aromas de froitos vermellos, como a framboesa e a cereixa. Unha variedade que se expresa dun modo completamente diferente ao interior da Galiza, pois é moito más suave e non supera os 12 graos de alcohol. É unha ledicia poder degustar cada un destes viños; froito do esforzo, aprendizaxe e perseveranza de tantos días, meses e anos de traballo.