Seitura da arte do país

Caligrafías de surfeiras na onda, apearse do metro do tempo e subir ao areal a ollar poemas na escuma. Sentir o silencio da folerpa que pousa na folla do teixo. Hai milenios que a neve debuxa petróglifos na laxe do alto. E onte queimou a follarada do souto, repintada polo outono antes de dicir adeus. Que curioso. A natureza non é arte en por si. Éo intervir nela, fotografala, gravar o seu latexo. O Land Art ou Arte da Terra vén a recompoñer a paisaxe e convértea nun obxecto artístico fuxidío. Volumes alterados, unha textura acentuada, a luz reconducida. Subliñar o ar dunha contorna, ese aceno é o que é arte. E certamente convértese no limiar dunha percepción singular, a orixe dunha experiencia que nos despraza do previsible e guíanos a un espazo dentro e fóra de nós descoñecido. Feitos tan obvios como un carreiro na herba ou o trazado dunha vía do tren estimularon novas linguaxes artísticas desde os anos 60 Feitos tan obvios coma un carreiro na herba ou o trazado dunha vía do tren estimularon novas linguaxes artísticas desde os anos sesenta. Cunchas, seixos, garabullos foron elevados a materiais compositivos. Tamén grandes escavadoras que removían toneladas de terra. Facendo equipo coa arte conceptual, o Land Art cuestionou o espazo sublimado dos museos e procurou a intemperie como emprazamento e máis coma axente. A revolución do efémero. Pode que soe a algo así como a intelectualidade apropiándose da troula da nenez, da ledicia na praia ao entregar un castelo con foso á marea. Moitas veces ligada á conciencia ambientalista, a arte da terra tamén se inspirou na expresión cultural de sociedades que resistían ante á occidentalización hexemónica. Rematou por entrar en manuais e espazos expositivos cunha abondosa nómina de artistas que se adscriben na parte ou no todo a esta corrente de límites ben etéreos. Unha mostra, a Illa das Esculturas de Pontevedra, incomprendida e descoidada. O territorio máis aló do tanxible A arte da terra acariña os lindes do que chamamos patrimonio. As grafías dos valados de chantos, dos socalcos con pedra seca, o tacto dos medeiros, de leiras cubertas de argazo. Ambas as beiras dun regato anoadas con pasos de pedra, esculturas. Accións e estruturas que eran útiles mais estaban impregnadas dun estilo. Ao que se apegañaba a vivencia do inmaterial. Marcar camiños con pedrafitas, cruceiros, petos. O territorio máis aló do tanxible, tamén o que se teme, o soño en agarda. Os faros, a utilidade dun sinal de protección marítima. E só asociamos tráfico marítimo a cada un dos tótems luminosos que amparan das bestas da costa? Contra as estrelas, as aspas de luz de Fisterra arrolan criaturas oceánicas cun abalo rítmico cada cinco segundos. Ou é un mantra visual que se acompaña do canto silábico dos outros faros do mundo? A arte da terra é o que ten. Préndete, esteas onde esteas, e lévate con ela cara a unha nova paisaxe. Moitas das veces a marabilla xa está aí. Mais botamos séculos antes de redescubrila. O Land Art e o sagrado tócanse do índice na capeliña de San Miguel de Celanova. O sagrado precristián. Hai un pedrón diante da ábsida do que parte un eixe que percorre o oratorio mozárabe e a nave maior do mosteiro. A laxe está orientada ao nacente. En cada equinoccio, xusto no intre no que o sol raia no monte de San Cibrán, a luz atravesa ámbolos dous vans da bóveda central de San Miguel, ofrecendo a visión dunha efémera estrela. Este delicado efecto amosa unha fonda conexión co valor simbólico e ancestral do lugar. Porén esquecérase. Moitas experiencias contemporáneas do Land Art salientan a escritura da luz nas estacións, vinculándose a un dos trazos máis antigos da manifestación artística –e ritual– do ser humano. O crómlech de Stonehenge celebra o solsticio de inverno, o Círculo de Goseck en Alemaña, cantos megálitos cristianizados? Desde o templo de Karnak en Tebas ata os rosetóns góticos de Palma de Mallorca. Tamén o dolmen de Dombate en Cabana de Bergantiños. O abrente alíñase coa porta da cámara e peta no mundo do alén, sinalando o ciclo que comeza. Capítulos máis subversivos e irónicos do Land Art E se non interesa tanta transcendencia? Hai capítulos do Land Art máis subversivos e irónicos. Teríamos que alcumalos o Pop Art da terra. Arte do país. A que non ten autoría. Igualmente tira de nós e convida á reivindicación dos recursos como préstamo do futuro. Performances comunitarias retranqueiras. Inesquecible facer fluír o río Ulla entre mil mans, pólas de vimbio, polas rúas de Compostela. Ou chantar un bosque de paraugas árbore no Obradoiro. A sociedade contemporánea que defende teimuda a terra aínda comparte xenes coa que sabía do bico exacto do solsticio de inverno. Memoria para protexer o futuro. Haberá seitura logo?