O Sergas fía a unha nova figura o décifit de persoal médico na Atención Primaria

O nivel máis básico do sistema público de saúde, a cerna da medicina familiar e comunitaria, converteuse durante a pandemia no estamento máis feble da cadea sanitaria. A denuncia volveu coller corpo este domingo nunha mobilización nacional que xuntou en Compostela miles de persoas procedentes de toda a Galiza. Usuarias do Servizo Galego de Saúde sumáronse á convocatoria de centrais sindicais, partidos políticos da oposición e colectivos sociais en defensa da sanidade pública. Herdeira doutras concentracións e marchas comarcais, xa en tempos da Covid, a manifestación deste 14-N supuxo a continuidade dunha reivindicación anterior ao coronavirus. A Atención Primaria suma varios anos de recortes e conflito que ademais de suscitar unha resposta cidadá masiva bateron coa oposición dos colectivos profesionais. Cun ano de diferenza, Compostela acolleu en 2019 e 2020 senllas manifestacións en defensa da sanidade pública. Contra a privatización, os recortes e o desmantelamento dos hospitais comarcais. Contra a precariedade e a deterioración da calidade asistencial. Máis de dous anos e dunha pandemia despois as vellas demandas de orzamento, de persoal e dun plan de mellora da Atención Primaria continúan, agravadas polo impacto da crise sanitaria derivada da Covid e da gran presión que soportan os centros de saúde. O Goberno galego reponde A marcha deste domingo polas rúas de Compostela rematou cunha tripla demanda que aglutina exixencias de anos: a recuperación da accesibilidade aos centros asistenciais, o aumento do seu cadro de persoal e unha xerencia propia da Atención Primaria garante dunha organización independente da xestión hospitalaria. A resposta do Goberno galego ao clamor social non se fixo esperar. Nun comunicado remitido aos medios de comunicación, o Sergas defende que "xa está a superar a media de 60% de presencialidade nas súas consultas", antes do mes de decembro. Segundo detalla, o Servizo Galego de Saúde "continúa a avanzar no proceso de recuperar á normalidade asistencial, ao acadar que o 87% das consultas solicitadas pola poboación galega sexan atendidas en menos de catro días", unha demora que non casa coa experiencia de usuarias e asociacións de doentes que denuncian a "regularización de esperas de entre sete e 14 días para unha consulta". A resposta de Sanidade inclúe outras cifras ademais dun apunte do conselleiro Julio García Comesaña sobre a pretensión de "algúns" de querer "desprestixiar" a asistencia sanitaria. Antes do verán incorporáronse as súas prazas "254 médicos de familia, 93 pediatras, 30 enfermeiras especialistas, 126 PSX (Persoal de Servizos Xerais) e sete odontólogos de Atención Primaria". O Goberno galego recoñece "a necesidade de contar cun maior número de facultativos", mais liga un futuro incremento de persoal ás decisións do Executivo estatal. Dunha banda reivindica unha modificación do "sistema de acreditación das unidades de formación e do persoal que exercerá de titor dos novos médicos", polo que urxe maior flexibilidade "para contar con máis unidades docentes e máis profesionais en formación". Doutra, a Xunta reiteroulle ao Ministerio de Sanidade a necesidade de convocar un MIR extraordinario ou mellor dotado. Facultativo especialista de Atención Primaria Co fin de solucionar o "déficit de persoal", a Galiza trasladoulle ao Ministerio de Sanidade a solicitude de 64 prazas novas de formación en medicina familiar e comunitaria, o que supón unha suba de 45%, precisou a semana pasada no Parlamento o conselleiro Julio García Comesaña, quen apuntou, ademais, a creación da categoría de facultativo especialista de Atención Primaria. O anuncio desta nova figura, a través lei de medidas fiscais e administrativas que acompaña os orzamentos de 2022, colleu por sorpresa as organizacións sindicais representadas na mesa sectorial de Sanidade así como a outras entidades profesionais, que censuraron a iniciativa do Goberno da Xunta sen negociación previa. Segundo xustifica o Servizo Galego de Saúde, a medida busca "paliar o grave déficit de médicos de familia que se prevé durante os vindeiros catro anos". O Sergas, mantén a CIG-Saúde, "recoñece que nos próximos tres anos se van producir arredor de 400 xubilacións de persoal médico, das cales, a día de hoxe, hai 55 sen cubrir dado que non hai ninguén dispoñíbel". As estimacións do Sindicato de Médicos Independentes da Galiza, Omega, sitúan en 35% o total de facultativos pendentes de se xubilar no próximos lustro. Esas vacantes, ademais das que se vaian xerando por outros motivos, alerta o sindicato médico, iranse reconvertendo para seren ocupadas por persoal da nova categoría. "Queda claro que a partir de agora as únicas prazas que se oferten a OPE de persoal médico de familia de Atención Primaria van ser desta nova categoría". As actuais serían prazas a amortizar "lentamente" até o punto de que "en cinco anos case a metade dos facultativos de Atención Primaria serán desta nova categoría". Na mesma liña, a Confederación Estatal de Sindicatos Médicos na Galiza (CESM) advirte da "transformación" que vai producir. Todas as vacantes actuais mais as que se produzan os próximos anos vanse reconverter" Mais isto non supón a creación de novas prazas, engade, "senón a adxudicación das xa existentes en distintas condicións de traballo". Cun agravio adicional: serán prazas que se deixen de ofertar no concurso de traslados, "limitando o dereito de acceso das persoas titulares". Gardas obrigatorias A nova categoría laboral supón "unha medida extraordinaria que se adopta por motivos conxunturais", informou na mesa sectorial de Sanidade a directora xeral de Recursos Humanos, Ana Comesaña a petición dos sindicatos. Permitirá atender as necesidades asistenciais "por un tempo transitorio", dixo, seguindo o modelo actual de nomeamentos de continuidade cuxas condicións censuran os representantes das traballadoras e traballadores. Neste sentido, salienta a CIG-Saúde, os novos facultativos especialistas "ocuparán as prazas vacantes da Atención Primaria ordinaria, coa obrigatoriedade de dúas gardas en Puntos de Atención Continuada (PAC) e, a maiores, a posibilidade de gardas en urxencias hospitalarias con carácter voluntario". Os sindicatos poñen o foco sobre os descansos legais "de 12 horas entre xornadas". CESM critica que Sanidade queira "imitar o modelo hospitalario" obviando que a libranza das gardas é obrigatoria, ou deixando que o persoal médico dos centros de saúde e dos PAC asuman os descansos dos compañeiros, "o que empeoraría de maneira notábel a actividade laboral actual do colectivo médico". Praza fixa sen oposición A lei de medidas recolle unha vixencia para esta categoría de cinco anos, "pero o Sergas recoñece que pode durar máis", salienta a CIG-Saúde. Segundo o sindicato nacionalista esta figura leva aparellado un novo concepto retributivo "como o que existe para o persoal de urxencias hospitalarias: un complemento de atención urxente de 173,46 euros mensuais, se ben non vai cobrar a atención continuada en noites e festivos nas gardas dos PAC". O acceso a prazas desta nova categoría producirase a través dun concurso de méritos que coinciden en censurar as forzas sindicais. "Vai crear diferenzas", precisan desde a CIG. O concurso tería lugar na recta final da primavera de 2022. Estiman que a convocatoria podería contar cunhas 70 prazas, cos destinos asignados, dirixidas a persoal fixo , interino, eventual e de nova titulación co título de médico de familia. Unha vez coa praza fixa, deberan esperar dous anos antes de participar noutras OPE pro promoción interna. Ademais, critican, o persoal que acceda a esta nova categoría terá a oportunidade de ver recoñecido o primeiro grao da carreira profesional en tres anos no canto dos cinco que se lles exixe aos médicos de familia de Atención Primaria e a outros niveis profesionais. Desde a Asociación Galega de Medicina Familiar e Comunitaria rexeitan a creación desta nova categoría a través dunha lei de acompañamento e chaman a facelo con normalidade: ofertando contratos de calidade, dignos e atractivos económica e laboralmente"; sen cebos que o único que fan é "afundir aínda máis no descrédito a carreira profesional sen oposición regrada".Na mesma liña, conclúe a CESM, "solucionar os problemas de tempo, axendas, atención urxente no n programada, así como a adecuada e equitativa remuneración do médico de atención primaria axudaría a fidelizar uns profesionais que levan moito tempo cumprindo por riba das súas posibilidades".