A saúde sexual é un dereito

Sobre a importancia da saúde sexual xa nos falaba a Organización Mundial da Saúde (OMS) no ano 1974 cando dicía: "Existen dereitos fundamentais das persoas, incluíndo o dereito á saúde sexual e á capacidade de gozar e controlar a conduta sexual e reprodutiva de acordo cunha ética persoal e social". Así pois, as persoas con alteracións das súas funcións sexuais teñen dereito a un diagnóstico e a un tratamento médico apropiado. Porque gozar da sexualidade é algo relevante para manter elevada a autoestima e para acadar un bo estado de benestar, algúns membros do persoal sanitario a carón doutras profesionais están desde hai anos a impulsar e desenvolver iniciativas, encamiñadas a rachar con moitos tabús e a mellorar a saúde sexual da poboación galega. Tal é o caso da Sociedade Galega de Sexoloxía (Sogasex), á que pertence o uroandrólogo Dr. Manuel Varela que vén de impartir varias "charlas-coloquio saudables para doentes e público interesado" no Hospital de Montecelo (Pontevedra). A quen podemos dirixirnos para falar da nosa vida sexual cando temos algún tipo de disfunción? Pois, en primeiro lugar, ao noso médico ou médica de familia pero tamén a especialistas en xinecoloxía, uroloxía, neuroloxía, así como en psicoloxía, enfermaría ou sexoloxía. Por que non o facemos habitualmente? Como doentes, aínda temos vergoña ou medo a mostrar certa fraxilidade, pensamos que pode ser algo irremediable pola idade ou non atopamos a desexada receptividade na interlocución, posto que apenas se nos pregunta por este aspecto da nosa saúde. O motivo? Podería ser por falta de formación, inseguridade, exceso de burocratización ou escaseza de tempo. O caso é que as chamadas disfuncións sexuais ou alteracións persistentes da nosa resposta sexual non son tratadas como deberan, cando, en moitos casos, as solucións poderían ser doadas e permitirían recuperar axiña unha boa calidade de vida. Velaí a situación: ata un 50% das parellas heterosexuais recoñecen ter algunha disfunción, maior no caso das mulleres (43%) que nos homes (31%), pero aínda así só o 16,5% das parellas recorreron a especialistas. Disfuncións sexuais Falemos agora dalgunhas das disfuncións sexuais máis frecuentes, como a alteración do desexo, sufrida por un 37% de mulleres, fronte a un 24% de varóns; problemas na excitación, nunha porcentaxe semellante para ambos os dous sexos, do 21%, producida por escaseza de lubricación da vaxina e por disfunción eréctil masculina; trastornos orgásmicos, cun maior índice de anorgasmia nas mulleres que exaculación precoz nos homes; a dispareunia ou dor que se sente nas relacións sexuais asociada ao vaxinismo e á endometriose, que padecen entre un 15 e un 20% das mulleres, pero tamén producida por causas psicolóxicas, consecuencia de malas experiencias ou abusos sexuais. De acordo co devandito, podemos chegar á conclusión de que as mulleres padecemos máis e en maior proporción as diferentes alteracións da nosa sexualidade. Cómpre, pois, unha visión de xénero. Vexamos: o trastorno do desexo masculino decote vén causado por algunha medicación, estados depresivos ou de ansiedade e pola diminución da testosterona a partir dos 55 anos; a esa situación asemade contribúe a falta de exercicio, a sobrealimentación, o tabaco, o estrés e o exceso de traballo. No caso das mulleres, esta alteración do desexo é froito, en moitas ocasións, da interacción de factores que afectan á intimidade tales como o benestar físico e emocional, experiencias previas, crenzas, entorno socio-cultural, estilo de vida...; ademais, flutúa ao longo da vida desde o inicio da menstruación, pasando polos períodos de embarazo, partos ou a menopausa. Podemos citar causas físicas relacionadas con problemas sexuais (dispareunia ou anorgasmia), enfermidades (artrite, cancro ou diabetes), medicamentos antidepresivos, cirurxía de mamas ou de órganos xenitais que afectan á imaxe corporal, ou a fatiga producida polo traballo e os coidados. Habería, tamén, causas psicolóxicas (problemas de saúde mental, estrés, baixa autoestima, maltrato físico e abusos sexuais); e, ao cabo, problemas de comunicación e de confianza coa parella para abordar estes temas. Como paliar estas situacións de infelicidade? Se acaso, eu comezaría pola conveniencia de contar co apoio e a comprensión dalgún médico ou médica que, no caso dunha cirurxía, informase das súas consecuencias para a vida sexual. E, se así fose, cabería demandar atención psicolóxica e o correspondente tratamento médico, quer con medicamentos, quer con terapia sexual. Tamén, probablemente, sería aconsellable unha mudanza de estilo de vida cara hábitos máis saudables.