As residencias de maiores a exame: "Estamos igual ou peor que antes da pandemia da Covid"

Após un ano da chegada do virus da Covid-19 na Galiza, no cal se deron tres vagas de contaxios que afectaron especialmente aos centros residenciais de maiores, nos que se produciron o 34,8 % das mortes, segundos os datos oficiais, até o 2 de marzo de 2021, “estamos igual ou peor que antes da pandemia”. Son palabras da presidenta do colectivo de Traballadoras das Residencias da Galiza (Trega), Sonia Jalda, en declaracións a Nós Diario. Malia que na actualidade os contaxios nas residencias descenderon até os 42 casos activos entre persoas usuarias e traballadoras grazas á implantación de protocolos e, sobre todo, á vacinación destes colectivos; a falta de persoal, de medios e de materiais segue a manter unha situación precaria nos xeriátricos de titularidade privada. Segue a existir un “serio problema de persoal nas residencias” da Galiza, apunta a presidenta de Trega. A ratio entre persoal dos centros e usuarias continúa a ser insuficiente para atender todas as residentes cun servizo de calidade. "En residencias como a de Ribadumia, cuxa xerencia está a cargo da empresa DomusVi, teñen un persoal de seis enfermeiras, 34 auxiliares e nove limpadoras a repartir en tres quendas para atender ás 150 usuarias”, exemplifica Jalda. A falta de profesionais empeora na quenda de noite, “onde algúns centros chegan a ter só tres persoas para atender 150 usuarias”, indica o presidente da Asociación Galega de Familiares e Usuarias das Residencias e da Dependencia (REDE), Paulino Campos, a este xornal. Esta falta de persoal fixo que en “centros como o de Bembrive (Vigo) houbese máis dun roubo nocturno e que as traballadoras non se decatasen no momento”, conta Campos; “é un milagre que non existan máis desgrazas”, reflexiona. Nos centros residenciais administrados pola Xunta da Galiza os números son algo mellores, pero non suficientes. Xan Carlos Ansia, delegado da Confederación Intersindical Galega (CIG) no comité de empresa de Política Social da Coruña e traballador do centro público Volta do Castro en Compostela, indica a Nós Diario que nestes centros “traballamos co mínimo persoal e con calquera baixa ou accidente sufrimos unha sobrecarga de traballo porque non se cobren estes postos”. Ansia considera que as traballadoras e traballadores “sentímonos orfos pola situación de deixamento e desidia por parte da Administración galega”. A precariedade do sector, cun 90% de interinidade e a falta de material e de medios son algúns dos aspectos nos que a xestión da Xunta falla. “Algo tan sinxelo como un triturador de comida, imprescindíbel para o tratamento dos residuos sólidos no comedor da nosa residencia, non se está a substituír pese á maior carga de traballo que isto implica para as profesionais”, conta Ansia, “son 1.000 euros de investimento que seguro que gastaron sen problema nas plantas que puxeron na residencia da Porta do Camiño cando a foi visitar na segunda feira o presidente da Xunta”, engade. Alén disto, o delegado sindical tamén denuncia que “a pesar de que Feixoo pide ao presidente do Goberno estatal, Pedro Sanchez, que as máscaras FFP2 sexan obrigatorias en certos ámbitos, como no transporte público, nós temos que levar as nosas propias desde a casa porque non nos abastecen das mesmas nas residencias”. Ademais, explica que desde a dirección do centro Volta do Castro de Santiago de Compostela, “durante o comezo da pandemia da Covid-19, perseguían as traballadoras que levaban a máscara dentro das instalacións para que as quitasen. Acusábanas de xerar alarmismo entre as persoas usuarias”, sinala Xan Carlos Ansia. Novo modelo de residencias A situación vivida pola pandemia nas residencias deixou un total de 788 vítimas, o 34,8% das persoas falecidas pola Covid na Galiza. Debido a que a Xunta só comezou a ofrecer os datos precisos sobre os centros de orixe das usuarias e usuarios a partir do verán do 2020, o epidemiólogo Francisco L. Vázquez Vizoso, analizou para Nós Diario, 591 dos 788 decesos. Os datos de Vizoso, que fora xefe do servizo de Medicina Preventiva do hospital Montecelo de Pontevedra, revelan que nos centros residenciais de titularidade e xestión privada faleceron 508 persoas fronte ás 83 que se produciron nas residencias de titularidade pública e con xestión pública ou privada. Isto implica, segundo a análise de Vázquez Vizoso, que o risco relativo de morte nos centros privados é un 75% superior que nos públicos. Ante esta situación, o Goberno galego formou un Comité Asesor Sociosanitario “integrado por persoal médico e de enfermaría, directores e traballadores non sanitarios dos centros, académicos e investigadores, arquitectos e familiares de usuarios” para a creación dun novo modelo de residencias “cunha maior coordinación e colaboración a través das Consellarías de Sanidade e Política Social”, indican desde esta última en conversa con Nós Diario. Segundo a Consellaría de Política Social, “este comité comprometeuse na reunión de traballo decorrida esta semana a completar neste semestre un diagnóstico das residencias de maiores para identificar as fraquezas, as fortalezas e as propostas de mellora que permitan avanzar cara a un novo modelo”. Alén disto, o comité ten “sentados os tres piares sobre os que se fundamentará: a aposta polas potencialidades que ofrece a tecnoloxía e poñela ao servizo da calidade de vida das usuarias das residencias; a exploración das melloras estruturais e arquitectónicas que permitan optimizar a atención en todas as circunstancias, desde o realismo e orientadas á máxima eficiencia, e unha maior coordinación entre o eido social e o sanitario, para garantir que en todo momento nas residencias se conte cunha atención sanitaria de primeira calidade”, aseguran desde a Consellaría. Pola súa banda, o presidente de Rede, Paulino Campos, sinala que “se o comité considera que estes son os tres problemas fundamentais, máis vale que se ergan da cadeira e dimitan”. Alén, apunta que os representantes dos familiares das usuarias no comité “non nos representan”. Falta de cumprimento da normativa O presidente da Asociación Galega de Familiares e Usuarias das Residencias e da Dependencia (REDE), Paulino Campos, denuncia, en conversa con Nós Diario, a falta de cumprimento das residencias nas normativas. “Estanse a vulnerar os dereitos humanos dos nosos maiores”, asevera. Segundo apunta Campos, actualmente “ningún centro residencial permite as visitas diarias ás residentes cun importante deterioro cognitivo, cos problemas que isto pode ocasionar na evolución da mesma”. Alén disto, e a pesar da situación actual, “pódese comprobar a falta de cumprimento mínimo nos protocolos, como é o caso da residencia Paz y Bien, do concello de Tui, xestionada polas Irmás Franciscanas da Inmaculada Concepción e na que faleceron 23 persoas no surto de xaneiro". "Na propia recepción pódese atopar a monxa responsábel coa máscara baixada e no pescozo", advirte Campos. Inspeccións Esta falta de cumprimentos non se ve reflectida nas inspeccións realizadas pola Consellaría de Política Social, expón o delegado sindical da CIG, Xan Carlos Ansia. A Xunta defende que “durante os meses de novembro e decembro de 2020 realizáronse arredor de 300 auditorías”. "Semella que quedan esquecidas no caixón dalgunha mesa da Consellaría", afirma Ansia. Na residencia pública de Volta do Castro levouse a cabo unha inspección “da que o único que nos sinalaron foi que as papeleiras tiñan que levar tapa e que a roupa da lavandaría debía levar unha sinalización segundo estaba limpa ou sucia, nin se mencionou a ratio de profesionais por residentes nin a falta de material e medios”, asegura Xan Carlos Ansia.