Rebenta o corazón de Galicia

"Todas as persoas vivimos nalgunha cunca hidrográfica, non podemos illarnos dese feito". Horacio García, xeógrafo profesor da USC, foi quen expresou a idea tan sintética como incontestable. Aínda sen estar Altri na conversa, ben seguro que alertaba na cabeza. En Xeografía o modelo de sistema ten especial importancia. Por iso me chamou a sinxeleza dunha afirmación que integra tantas cuestións. Hai ben nada bateume tamén coa súa beleza unha cita de Leonardo da Vinci no Códice Leicester, escrito hai 500 anos: "O corpo da terra é coma o corpo dos seres vivos, entrelazado de ramificacións venosas [...] estas veas xorden das fonduras do mar e alí deben volver, despois de daren voltas e xiros nos ríos que nacen nas montañas ao rebentar estas veas". Na serra do Careón rebentan as veas que alimentan o Ulla, a súa cunca abrangue ata a ría de Arousa. Coñecemos ese feito e non podemos illarnos del. O ensino obrigatorio, aínda que non loce nada, vai dando os seus froitos e na actualidade, é maioritaria a poboación –sobre todo moza– que ten unhas nocións ordenadas sobre a interrelación de todos os elementos que conflúen no medio. A sociedade de benestar inviste bastante –porén non abonda– en que as novas xeracións asuman un pensamento crítico, rico en datos, útil para a vida en comunidade e un porvir sostible. Ninguén debería subestimar a formación da sociedade galega. O insostible uso da auga da bacía, a eucaliptización definitiva e a crise mortal da ría de Arousa parecen non contar para Altri A paisaxe da Ulloa O megaproxecto de fábrica de celulosa está en fase de alegacións. É presentado como unha industria de enclave, froito da globalización, o que significa que, lonxe de ter o obxectivo de integrarse na contorna local, procurará os maiores beneficios ao menor custo posible, sen sentir os condicionantes da súa localización. O insostible uso da auga da cunca, a eucaliptización definitiva de Galicia, a crise mortal da ría de Arousa parecen non contar para a planta. Alguén confía en que non repararemos que a auga subtraída ao Ulla, contaminada e devolta ao encoro de Portodemouros, tardará unhas 18 horas en chegar ás bateas e bancos marisqueiros da ría. Esas veas, volvo a Leonardo, destinadas a alimentar a Terra e as súas criaturas. Ulloa Viva declara que Altri é un ataque ao corazón do interior de Galicia e non hai mellor maneira de expresalo. A paisaxe interna deste corazón garda a memoria tectónica da colisión entre Gondwana e Laurentia, hai 350 millóns de anos. A Unidade do Careón vén sendo o maior afloramento peninsular da codia oceánica que cabalgou sobre a continental: ecloxitas, peridotitas e gabros falan do océano Reico comprimido entre os dous paleocontinentes na oroxenia varisca. A designación das nacentes do Ulla como Lugar de Interese Comunitario e Zona de Especial Conservación –LIC/ZEC– susténtase nesta excepcional natureza xeolóxica. Nun contorno tan específico medran endemismos como a santolina de Melide e a magarza de Barazón, que ocupan páxinas en catálogos de especies ameazadas e amplían as razóns polas que a UE recomenda e a Xunta de Galicia accede a protexer formalmente a serra –o poder público amosa empatía co resultado do coñecemento que fomenta?–. A herbiña de namorar que nace na exclusiva ofiolita da Ulloa foi quen de mudar, non hai moito, o trazado da autovía A-54. Concorda isto cunha sociedade informada e crítica? Un proxecto insostible Greenfiber, é dicir Altri e Greenalia, propón producir irrepetibles toneladas de pasta e fibra téxtil. Ocuparía na beira do LIC/ZEC a superficie equivalente á metade do tecido urbano de Santiago. As emisións da cheminea de 75 metros, tal que unha torre da catedral, abarcarían un radio de 30 km. Desta vez non parece que a singularidade xeolóxica e botánica contribúa a deter a demencia capitalista. Tampouco o amado queixo DOP Arzúa-Ulloa. O proxecto ignora á mantenta as Directrices de Ordenación do Territorio e a Lei de Protección da Paisaxe de Galicia. E o investimento europeo recibido contradí o criterio de sostibilidade do art. 9 do Regulamento 2019/2088 comunitario. En Xeografía de 3º da ESO estúdase como factor que conta na actual localización industrial nos países desenvolvidos a aceptación da empresa por parte da sociedade onde se instala. Coñecemos os datos. Acaso é a oportunidade de manifestármonos como poboación formada e crítica, conectada coa terra que habita. Será esta máis unha ocasión na que as galegas rexeitamos maioritariamente un proxecto depredador e insostible? Sucedeu coa central nuclear de Xove, o intento de urbanización da illa de Cortegada, oito proxectos de celulosas, as minas de Touro e Corcoesto, a lei de Acuicultura industrial...