Mil prazas de medicina vacantes en Atención Primaria

As queixas polos atrasos na atención sanitaria sucédense na Galiza. As protestas desenvolvidas nos últimos meses en diversas partes da xeografía galega evidencian o malestar das persoas usuarias polos tempos de agarda nos centros de saúde e por un modelo sanitario non presencial que o Goberno galego tenta consolidar máis alá da pandemia. Nun sentido semellante, unha parte das e dos profesionais da saúde denuncian que a Xunta da Galiza tenta "aproveitarse da situación" para avanzar no proceso de "desmantelamento do sistema sanitario público" e alertan do aumento de seguros sanitarios privados no último ano. "As listas de agarda en Atención Primaria comezaron a notarse como consecuencia das limitacións impostas á contratación a partir dos orzamentos xerais do Estado de 2012. Porén, estas restricións disparáronse agora co modelo de atención non presencial", afirma a Nós Diario Manuel Martín, portavoz de SOS Sanidade. O tamén médico no centro de saúde de Seixo (Marín) destaca que "o tempo de espera en atención presencial pode chegar a 10 ou 15 días, mais o normal é que sexa dunha semana. A maiores, están as listas de agarda telefónica, nalgúns casos dunha semana, e que son absolutamente inaceptábeis". Pablo Vaamonde, antigo presidente da Asociación Galega de Medicina Familiar e Comunitaria e médico no centro de saúde de Labañou (A Coruña), sinala, en declaracións a Nós Diario, que "as listas de agarda existen en Primaria e non deberían de existir. A Atención Primaría debería caracterizarse pola súa visibilidade, pola súa continuidade". "Ao déficit de profesionais sumouse a modalidade de atención telefónica. Estanse dando esperas dunha semana para conseguir unha cita telefónica. Hai que buscar fórmulas para acabar con este modelo, que podía ter xustificación nos picos máis altos da pandemia", expresa. Falta de profesionais Xosé María Dios considera "mentira" algúns dos datos sobre as listaxes de agarda achegados pola Consellaría de Sanidade. En declaracións a Nós Diario, o médico de familia no concello de Outes e secretario da Asociación Galega en Defensa da Sanidade Pública advirte de que "a maiores das listas de agarda presencial agora están as listas de agarda telefónica. Hai un tempo de espera que en moitos lugares supera a semana e cando un facultativo está de baixa acumúlanselles os pacientes aos compañeiros, até o punto de que a maioría de nós non baixamos das 40 consultas telefónicas diarias. A causa das listas de agarda non é a Covid, senón a falla de profesionais". "O problema básico é a falla de persoal e iso provoca a masificación", apunta Dios, quen sinala que "en Atención Primaria hai aproximadamente 1.000 prazas vacantes de médicos sen cubrir. As Ofertas Públicas de Emprego da Xunta da Galiza son insuficientes, xa que recollen para as anualidades de 2019, 2020 e 2021 un número de postos que non dá para atender as necesidades da área sanitaria de Vigo". Ao tempo, alerta que "sen facer unha previsión a un lustro, non hai alternativa, porque os médicos de Primaria son un colectivo moi envellecido. Máis de 30% dos actualmente en activo estarán xubilados nun prazo de cinco anos". "A Atención Primaria estaba prexudicada polos recortes dos últimos anos e agora estamos peor. Aquí, na Coruña, están a retirar o persoal dos centros de saúde para o proceso de vacinación e fican sen cubrir moitos postos en servizos como enfermaría", recoñece Pablo Vaamonde, quen urxe "dotar os centros de saúde de médicos, de enfermeiros e de persoal de recepción. Precisamente este servizo estivo ao límite como consecuencia do coronavirus, que provocou un importante aumento no traballo burocrático. Eu mesmo nos meses de xaneiro ou febreiro dediquei boa parte do traballo a ese labor". 'Máis de 1.400 tarxetas' "A falla de persoal é escandaloso. O Plan de mellora para a Atención Primaria estabelecía en 2007 a necesidade de 350 médicos máis, pero desde aquela fóronse producindo moitas vacantes que quedaron sen cubrir polas limitacións á contratación impostas pola taxa de reposición. Así, máis de 50% dos médicos de Atención Primaria teñen máis de 1.400 tarxetas de usuarios", asegura Manuel Martín, quen crítica que "é unha ratio moi elevada, que supera todas as recomendacións da Organización Mundial da Saúde (OMS)". Ademais, agrega, na Galiza, "por contar cunha poboación moi dispersa e moi envellecida, e, por conseguinte, que precisa de máis coidados, o número de médicos resulta claramente insuficiente". A falla de persoal é unha constante no conxunto dos servizos sanitarios de Atención Primaria. A secretaria nacional da CIG-Saúde, María Xosé Abuín, reclama "dotar de máis persoal os centros de primaria. Urxe que se creen prazas de psicólogos clínicos porque 30% das consultas en Atención Primaria están asociadas á saúde mental e carécese de persoas especializadas para facer fronte a estas patoloxías. Hai que pór en marcha a carteira de servizos de enfermaría, pero tamén de fisioterapia e matronas e acometer a reforma do persoal de servizos xerais". "Non se pode seguir xogando cos profesionais", declara Abuín a Nós Diario, mentres demanda ao presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, unha resposta en relación á situación "de máis de 600 enfermeiras empregadas por seis meses e cuxo contrato remata en maio". A responsábel de Política Social de CCOO, Maica Bouza, indica a Nós Diario que "hai unha carencia enorme de persoal ao non cubriren durante anos as vacantes producidas". Esta situación, afirma, "ten provocado unha precarización nas condicións de traballo que redunda negativamente na atención, polo que é preciso eliminar a taxa de reposición e dotar os centros de saúde de persoal". Neste sentido, aposta por "primar a Atención Primaria", convertida, explica, nos últimos anos "no patiño feo do sistema sanitario". "Precisamente o orzamento da Xunta da Galiza para a Atención Primaria é cada vez menor, malia as trampas da Consellaría de Sanidade que o sobe de forma artificial, atribuíndolle o gasto sanitario", alerta esta sindicalista de Comisións Obreiras.