Mapa da man que acariña a area

Cartografía ocupou de sempre a galería sur na casa de Xeografía. Láminas e pranchas afanáronse en fixar a memoria dos territorios coñecidos, debaténdose entre a precisión e a metáfora. Cada liña debuxada debía corresponder a unha corga percorrida, o facho acendido no outeiro, o sextante marcando a posición astronómica. Á luz das xanelas, as cartógrafas –que tamén eran mulleres– delineaban, iluminaban, rotulaban unha fascinante mestura entre empirismo e arte. A xeometría nunca se opuxo á beleza. A exactitude da medición de ángulos co teodolito convivía cos claroscuros dos solleiros e avesedos que elevaban os cumios na procura da tridimensionalidade. Os monstros que engulían o bordo dos mapas afogaran no fondo do tempo. No gabinete das debuxantes, o retrato engurrado da Terra perseguía o realismo. No século XVIII desenvólvese unha topografía máis precisa co uso das curvas de nivel. Porén, o excelente mapa de Galicia de Domingo Fontán, rematado en 1834, aínda non as utiliza. Pola contra, el realiza un coidado lavado da Carta, é dicir, alumea os outeiros con milleiros de trazos minúsculos que erguen o relevo. A trama presenta tal constancia e homoxeneidade que semella industrial. Nada se transloce do ánimo da man que raia as placas. Fontán, pioneiro A Carta Xeométrica é unha obra pioneira na cartografía científica, sustentada en datos rigorosos como son a altimetría barométrica, con referencia ao nivel do mar en Noia, ou a medición complementaria no sistema métrico decimal, que aínda non fora adoptado no Reino de España. O proxecto comezara en 1817 ao fixarse a posición xeodésica da Torre do Reloxo en Compostela, a partir da que se estenderá a rede poligonal de Galicia. Todo o proceso queda tan meticulosamente anotado que ata coñecemos os tempos de secado dos mastros de abeto que habían de servir para establecer a medida exacta das dúas bases da triangulación do territorio. Entre 1847 e 1850 recíbense por fin no porto da Coruña os 1.100 exemplares da obra, estampada en París en dúas tiradas. Tres décadas de inestabilidade percorridas pola introdución do liberalismo, nas que o proxecto persiste, teimoso. Mesmo a pesar da dúbida das autoridades sobre a veracidade da Carta, quen obstaculizan a reimpresión e distribución da obra. Tanto as doce pedras calcarias orixinais como o milleiro de mapas viaxarán polo mar, entre A Coruña e Burdeos. A fortuna mantivo atadas as galernas no intervalo no que o rostro de Galicia dependeu tanto das travesías polo Cantábrico como da política. Á par da globalización que todo o dilúe, medra unha larga liña disidente que pretende reter a significación emocional do territorio Cen anos despois deste fito monumental, a cartografía, que sempre tivera corazón de ave, xa saltara pola fiestra para estender a ollada satelital. Calquera dispositivo accede a aplicacións xeoespaciais que combinan datos xeográficos e software. A xeorreferencia é parte imprescindible da comunicación e o maping consúmese coma o ben de fácil acceso que é. O antigo misterio do relato e a exploración a cambio da navegación rexoubeira que nos mete nunha cociña en Katmandú. A faciana da Terra é unha tarefa conclusa. Mais á par da globalización que todo o dilúe, medra unha larga liña disidente que pretende reter a significación emocional do territorio. Un campo no que tamén conta quen cartografía, desde que coordenadas lanza a súa vista. Os fitos aos que nos ancoramos no cotián, os bordes onde comeza o ignoto, a biocartografía de xeracións e culturas. Os espazos rexeitados, os do apego e identificación, todas as dimensións sensoriais poden ser xeorreferenciadas. O planeamento empático coas necesidades colectivas nútrese, por exemplo, de experiencias de cartografía emocional. Cartografía colectiva Máis novidosa é a cartografía de creación colectiva e en tempo real. A que dá resposta inmediata a unha necesidade compartida e urxente, a que amosa case en directo como unha experiencia impacta nun grupo social. O mapa das mans que acariñan a area, na procura da granza plástica, é un chío desde a ría de Muros-Noia, xusto onde o irmán de Fontán medía a temperatura e a presión. As mulleres de Noia Limpa, #eucoidoonoso, foron das primeiras en amosar a desconcertante neve tóxica de pellets en Espiñeirido e as Furnas. Para canalizaren a axuda voluntaria que demandaba información, crearon en aberto un mapa colaborativo sobre o estado dos areais. O mapa acolleu diariamente datos das voluntarias en todo o litoral. Grazas. Unha referencia doadísima de crear, ben útil e que non pasou en ningún momento pola cabeza de quen tiña a responsabilidade de informar e debería ter ademais, a urxencia de atallar. Outra máis.