Luz e progreso en todas as partes, contra a contaminación luminosa

Duns anos para acó a contaminación luminosa deixou de ser unha queixa minoritaria das persoas que dedicamos tempo á astronomía para converterse nunha moi seria preocupación global. Logo de xa varias décadas de estudo dos efectos da luz artificial pola noite hai un amplísimo consenso científico sobre o seu impacto negativo na natureza. A luz artificial acaba coa clara diferenciación entre o día luminoso e a noite escura, características esenciais do noso planeta, inherentes aos seus movementos. Facer desaparecer a escuridade é unha pésima idea: a luz artificial pola noite mata. Provoca millóns de mortes de paxaros por choques contra edificios iluminados, dificulta as migracións nocturnas, a miúdo con consecuencias fatais, altera os procesos reprodutivos e de predación de moitas especies, prexudica as poboacións de insectos, decisivas para a supervivencia da vida na Terra... E o efecto non é só local, na proximidade das fontes de luz, pois esta propágase grandes distancias e por iso a pésima iluminación das vilas e cidades galegas afecta ecosistemas a ducias de quilómetros. Igual que negar o quecemento global Minimizar os perigos da contaminación luminosa é hoxe equivalente a negar o quecemento debido ao efecto invernadoiro ou a perda de biodiversidade: un puro exercicio de negacionismo criminal. Por se isto fose pouco, hai tamén un crecente corpo de evidencias científicas sobre o papel da luz pola noite na saúde humana provocando ou agravando diversas patoloxías, entre elas algúns tipos de cancro. Asumirmos que a luz artificial é un axente contaminante máis é o primeiro paso para poñerlle remedio ao problema. E o remedio é sinxelo, consiste en empregarmos só a cantidade de luz xusta para as actividades humanas, e só cando é preciso e onde é preciso. A principal organización do mundo na loita contra a contaminación luminosa, a International Dark-Sky Association, produciu un vídeo divulgativo, “Losing the Dark”, que desde 2016 conta con versión en galego, “A perda da escuridade”, promovida pola Agrupación Astronómica Coruñesa Ío coa colaboración da xornalista Belén Regueira como narradora. No web da Agrupación Ío temos unha sección sobre contaminación luminosa con outros recursos valiosos, como o caderno “Devolvámoslle a Galicia a Vía Láctea”, coescrito por Salva Bará, Ana Ulla e o autor deste texto. Ademais, a Agrupación Ío produciu unha exposición, “A contaminación luminosa: depende de nós”, que desde 2017 visitou máis de trinta espazos, incluído o parlamento galego. Calquera entidade ou institución que desexe exhibir estes paneis informativos pode contactar co grupo de traballo específico da agrupación a través do correo electrónico cl@agrupacionio.