Luxo silencioso, o momento da artesanía

A industria dos produtos de luxo é pouco coñecida e por veces mesmo vista de forma despectiva. Porén, produce grandes recursos para países como Francia, Italia e Inglaterra. Na actualidade, escoitamos nos discursos políticos e dende o sector económico a necesidade de producir bens de exportación diferenciados que permitan ao país obter un alto valor engadido, con maiores niveis de utilidade, xerando máis e mellor emprego. Este obxectivo pódese conseguir potenciando, entre os diferentes tipos de industrias, as artesanías tradicionais, que antes que un obxecto de mercado son un soporte de conservación e transmisión da memoria. Un dos moitos puntos de cristalización dun imaxinario colectivo predominantemente anónimo. Obsérvase, na industria da moda e de consumo, renacido interese por aqueles produtos que se basean, para a súa creación, na identidade cultural e en características e atributos que lles dean ese valor diferencial. Aspectos como os materiais empregados, as tradicións implicadas, as formas que os identifican, os tipos de compradores, o dominio dos artesáns que os elaboran, etcétera. Tradición manufactureira A Real Academia Galega define o luxo como a facultade do que é caro, normalmente de boa calidade, ou con características especiais. A presenza dunha historia e tradición nas marcas de luxo é unha constante. Un bo exemplo de luxo galego, con identidade de seu, é o Sargadelos de Isaac Díaz Pardo e Luís Seoane, que creaban a marca para reivindicar a historia de Galiza, dende un Laboratorio de Formas que nacía en 1963. Isaac soubo relembrar a historia da contorna e do Marqués para imprimir na louza un pasado glorioso, de tradición manufactureira que, hibridando con artistas do país e estranxeiros, exportaron por anos a tradición cultural galega a través da porcelana e do azul cobalto. En moitas das casas que fabrican produtos de luxo, os seus empregados pertencen a familias tradicionalmente dedicadas ao mesmo oficio. As empresas tamén conservan as vellas tradicións dos gremios, en canto a xerarquías e relacións de aprendizaxe, a procesos de traballo e á relación dos artesáns coas ferramentas. A artesanía e o traballo manual son imprescindibles para aqueles produtos de alto luxo en categorías como xoiería, marroquinería e alta costura, cerámica, etcétera, nas que o seu principal atractivo son os detalles e a individualización. O emprego de materiais excepcionais –pola súa calidade ou reciclado, que facilitan as novas tecnoloxías–, así como a posibilidade de ofrecer produtos feitos especialmente para o consumidor, é outra das manifestacións máis representativas do luxo. Esta característica foi herdada dos antigos artesáns preindustriais que elaboraban cada obxecto individualmente por encargo de clases privilexiadas. A artesanía supón un esforzo por parte de quen a realiza para captar e representar, fisicamente, trazos da súa cultura Identidade e consumo A artesanía supón un esforzo por parte de quen o realiza para captar e representar, fisicamente, trazos da súa cultura e identidade. A globalización resultou ser un grande adversario contra os obxectos materiais de orixe popular, chegando a penetrar na ideoloxía persoal para transformala e unificala, coa finalidade de estandarizar o gusto. A forma de actuar contra o sistema económico global non é illarse, senón traballar localmente con pensamento global. Na Galiza, o sector da artesanía xera case oito mil empregos directos e dende o ano 2000 conta co selo 'Artesanía de Galicia' como marca oficial, con regulamento propio. Actualmente, na categoría de actividades de creación, hai 46 empresas inscritas; en arranxos florais, 11 marcas; en artes gráficas, 25; cerería, 2; cerámica e olería, 96; coiro e calzado, 70; construción e reparación de reloxos, 2 empresas. Unha en elaboración de figuras con pan; 40 en instrumentos musicais; madeira e cestería, 88; maquetas e miniaturas, 29; traballos en papel, 10; traballos en pedra, 24; pirotecnia, 2; elaboración de artigos deportivos, 5; restauración e dourado, 16; téxtil e moda, 227 marcas; traballo en vidro, 19; xoguetes, 10; e xoiería-bixutería, 138 empresas artesanais. A artesanía galega ten unha oportunidade nas tendencias actuais de consumo. Dende a identidade cultural –dun pobo con longa pegada– na formación de marca, deseños, materiais e produtos, satisfacendo a demanda no denominado luxo silencioso. Un consumidor consciente de si mesmo e do mundo que o arrodea.