A investigación duplicou en catro décadas a taxa de supervivencia ao cancro na Galiza: 55% para homes e 62% para mulleres

Os tumores son a principal causa de morte na Galiza nas persoas de entre 30 e 80 anos. O número de casos de cancro, advirten as persoas expertas, vai seguir aumentando, consecuencia en boa medida da maior lonxevidade das galegas e galegos. Mais a investigación, os avances e mellora dos tratamentos fai que a recuperacións das doentes sexa algo cada vez máis habitual. O estudo Radiografía sobre o estado da investigación en cancro en Galiza, elaborado pola Fundación Científica da Asociación Española contra o Cancro (AECC) e presentado onte, tras conmemorarse o Día Mundial contra o Cancro o pasado día 4, recolle este avance. "A investigación fixo posíbel que a taxa de supervivencia sexa do 55,3% en homes e 61,7% en mulleres" apunta a AECC. Aínda que son porcentaxes inferiores ás desexadas, recolle o informe, "estas cifras duplicáronse nos últimos 40 anos e é probábel que, aínda que lentamente, continúe aumentando nos vindeiros anos". Este incremento na supervivencia débese fundamentalmente a tres factores: "avances no diagnóstico, programas preventivos de detección cos cribados e novos tratamentos dispoñíbeis". Un estudo con participación galega achega novas evidencias sobre a relación do tabaco co cancro A taxa de supervivencia é un indicador para comparar a supervivencia de tumores en estudos poboacionais. Non é, porén, a mesma en todos os tipos de cancros. No de mama a supervivencia abeira 90%, porcentaxe que no de páncreas non chega a 11% aos catro anos do diagnóstico. Mapa do cancro na Galiza A presentación do estudo, pioneiro no Estado, realizouse en Compostela e á mesma acudiron nomes galegos de relevo internacional na investigación e oncoloxía, como Ángel Carracedo, catedrático de Medicina Legal da USC e director da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica; ou José Tubío, investigador principal no Centro Singular de Investigación en Medicina Molecular e Enfermidades Crónicas (Cimus). 41% de superviventes de cancro infantil que tentan contratar un seguro son rexeitados polas aseguradoras O informe rexistra que na Galiza faleceron en 2022 por mor do cancro 8.225 persoas. Isto é, 307 mortos por cada 100.000 habitantes, unha cifra superior á media estatal (234). Foron 19.932 os novos casos de tumores que se rexistraron no país durante o ano pasado, 11.641 en homes e 8.921 en mulleres. Os tipos de cancro con maior número de casos novos na Galiza en 2022 foron o colorrectal e o de próstata, mentres que os tumores que máis se deron nestes cinco anos foron os de próstata e mama. Con todo, son os de pulmón e colorrectal os que causan máis mortalidade Ángel Carracedo, investigador e xenetista: "O primeiro no que hai que investir en ciencia é na xente" O estudo recolle nas previsións de mortalidade por cancro na Galiza de agora até 2030 un aumento de 11%. No Estado ese incremento previsto de falecementos por tumores é case o duplo que na Galiza, 21%. "Espérase que a nivel da Galiza o envellecemento da poboación aumente a incidencia de enfermidades como o cancro, así como a demanda de atención sociosanitaria das persoas dependentes e a súa contorna. Estímase que en 2030 se cheguen a diagnosticar 21.294 novos casos anuais de cancro na Galiza", sinala. Ensaios A investigación é unha ferramenta chave para combater o cancro. Mais os datos fornecidos onte pola doutora Vanesa Abón indican que ás institucións públicas galega aínda lles fica treito por percorrer: 80% dos ensaios clínicos no país son "comerciais", é dicir, promovidas por farmacéuticas ou entidades privadas. Son dez puntos máis que a media estatal (70%). Na Galiza estanse levado a cabo este ano un total de 438 ensaios clínicos. Son 16 ensaios por cada 100.000 habitantes, sendo Galiza a quinto autonomía do Estado nesta ratio. O investigador José Tubío monitorizará a evolución do coronavirus na Galiza Nos tres últimos anos, patentáronse na Galiza 148 resultados no ámbito académico, dos cales 16 eran de cancro. Todas as patentes realizadas na área de cancro tiñan que ver con novos tratamentos, sendo a nanotecnoloxía e desenvolvementos químicos a temática das mesmas. E neste campo si que ten un peso específico o público: das 16 patentes xeradas ao redor do cancro, 83% delas xeráronse na contorna académica universitario e 17 en hospitais. Nesta liña, o documento incide na necesidade de aumentar o esforzo en innovación e desenvolvemento (I+D), que na Galiza é de 1,1% do PIB —no Estado é de 1,43%—. Tamén é preciso aumentar o persoal investigador (na Galiza hai 272 investigadoras e investigadores por cada 100.000 habitantes cando no Estado a media está en 319). Contexto José Tubío reflexionou onte sobre "as singularidades" do cancro. Os tumores, explicou, dependen de diferentes marcos e condicionantes, como pode ser o ambiental, "a contaminación non é a mesma en todos os sitios" e esta incide en determinados cancros. Ou o demográfico, "a Galiza é o segundo territorio máis lonxevo e iso inflúe" no mapa dos tumores. Na poboación de máis de 75 anos concéntrase 57% da mortaldade por tumores na Galiza. Tamén, indicou o investigador do Cimus, hai no cancro condicionantes socioeconómicos, pois "non afecta por igual" todas as clases. Marcos García, investigador da USC: "A nanotecnoloxía permite incidir no tecido tumoral" Ángel Carracedo, pola súa parte, lamentou as "dificultades" que presenta a Galiza para captar fondos internacionais para a investigación sobe o cancro. "É algo que me preocupa", confesou, ao tempo que situou como unha das debilidades do país o carecer de centros específicos para o estudo do cancro. "Unha das fraquezas da Galiza é que hai pouco apoio á investigación" Hai unha maior prevalencia do cancro en xente maior", afirmou onte Ángel Carracedo, sinalando a importancia desta realidade nun país como a Galiza, onde 25% dos seus habitantes teñen máis de 65 anos, porcentaxe que para 2037 será, segundo as extrapolacións do Instituto Galego de Estatística (IGE), de 32%. A propia Radiografía sobre o estado da investigación no cancro na Galiza afirma que "o avellentamento da poboación" vai aumentar "a incidencia e mortalidade do cancro". De aí, indicaron os relatores, a necesidade de que a Galiza aposte forte pola investigación. "Detectaron un cancro e despois nin chamaban". Eis o relato dun afectado pola situación do Sergas Cal son as feblezas da Galiza ante o cancro? Os investigadores que elaboraron este traballo apuntan varias. Unha delas, que "aínda queda moito por facer en canto a investigación, e sería conveniente reforzar o investimento en investigación básica por parte das institucións públicas". Tamén salientan que "non hai redes ou ferramentas para pór en contacto os distintos investigadores referentes neste campo", ou mesmo "hai un baixo número de ensaios clínicos en fases temperás (I e I/II), moi por baixo da tendencia estatal". Ademais, o traballo manifesta a "necesidade" dun "impulso" na investigación dos cancros hematolóxicos, que supoñen 7,3% da incidencia de cancro na Galiza; así como lamenta que "estea pouco desenvolvida a investigación en terapias avanzadas en cancro". Tamén se refire o estudo ás fortalezas, nomeadamente ao consenso sobre esta enfermidade como "prioridade estratéxica" para a sanidade.