Intelixencia artificial xenerativa e xeración de valor

Hai algún tempo que a intelixencia artificial (IA) chegou ás empresas, tamén ás de aquí, e o seu impacto na economía e no emprego está a notarse cada vez máis. As estimacións, de cumprirse, apuntan moi alto. A IA ten case sete décadas de vida, se atendemos ao momento no que se institucionaliza o seu nome e se dá a coñecer ao mundo: verán de 1956. A pesar de que os comezos foron de claro optimismo, mesmo de euforia, os avances foron lentos, e máis aínda os resultados que, dun modo práctico, puideron incorporarse ás organizacións. A chegada dos sistemas baseados en coñecemento, popularmente coñecidos como sistemas expertos, a finais dos anos setenta e durante os oitenta, tivo certo impacto nas empresas. Permitiron mellorar a eficiencia e a produtividade, á vez que reducían os custos operativos. Pero houbo, de novo, máis expectativas que realidades. O seu uso non se xeneralizou, nin moito menos. Concentrouse en problemas concretos, como a xestión de riscos, a concesión de créditos bancarios ou o diagnóstico e predición de fallos en equipamento. Ademais, o seu uso limitouse en xeral ás grandes compañías. Aprendizaxe automática Os sistemas expertos son difíciles de deseñar e de manter ao ser intensivos en coñecemento, algo que é a súa virtude e o seu talón de Aquiles á vez. Computarizar o coñecemento humano para a resolución dunha tarefa é algo potencialmente útil e, unha vez feito, se se fixo ben, permite universalizar a resolución de dita tarefa sen apenas sobrecusto. Porén, para problemas algo complexos, como pode ser o diagnóstico de enfermidades, non é nada doado levar ao ámbito computacional todo o coñecemento implicado na resolución humana de ditos problemas. Ademais, o coñecemento non é estático, polo que resulta imprescindible a actualización no tempo destes sistemas, que xa foron moi custosos de poñer en operación. A maior parte dos sistemas baseados en IA hoxe en día non se deseñan así. Están baseados en modelos de aprendizaxe automática, que aprenden e adáptanse a partir de grandes cantidades de datos. Ao aprender a resolver un problema facilítase moito o seu deseño, aínda que teña algúns inconvenientes, como a dificultade de obter os datos necesarios e que os sistemas finalmente deseñados poidan explicar o fundamento das súas decisións. O resultado é que en pouco máis dunha década o seu uso normalizouse nas nosas vidas e no traballo. E apenas estamos a rañar a superficie. Segundo McKinsey, a IA xenerativa podería engadir o equivalente a entre 2,6 e 4,4 billóns de dólares anuais á economía mundial Dentro da IA, a denominada xenerativa, cuxo expoñente máis coñecido é ChatGPT, é a que máis nos sorprende, e tamén a que máis expectativas está a xerar a nivel económico. Trátase de sistemas deseñados para crear contidos, tanto de texto como de voz, música, imaxes, vídeo… Falamos de contidos novos e, por tanto, de certas capacidades creativas nestes sistemas, que xa se están usando para o deseño gráfico e artístico, na escritura e o xornalismo, no mundo da moda, no do turismo, nos videoxogos, a medicina… IA creativa Segundo un estudo recente da consultora McKinsey, a IA xenerativa podería engadir o equivalente a entre 2,6 e 4,4 billóns de dólares anuais á economía mundial, aumentando entre un 15 e un 40% o xa, de seu, enorme incremento da economía polo uso de sistemas de intelixencia artificial doutra índole. En concreto, tres cuartas partes deste potencial valor engadido concretaríanse en catro casos de uso: operacións con clientes, márketing e vendas, enxeñería de software e I+D. En canto a sectores, estiman que os principais beneficiarios serán a banca, a alta tecnoloxía e as ciencias da vida. Tamén resulta evidente que a IA xenerativa vai acelerar a automatización do traballo, en particular en empregos nos que se requiren competencias cognitivas medias e altas. Por exemplo, os sistemas que manexan con soltura a linguaxe natural, necesario para actividades laborais que representan o 25% do tempo total de traballo, terán un maior impacto naquelas ocupacións con salarios e requisitos educativos máis elevados. Todo isto debe facernos pensar e actuar, sobre todo aos gobernos, claro. A IA xenerativa requirirá novas habilidades e capacidades por parte dos traballadores que sigan no mercado de traballo. Quen se vexan excluídos do mesmo, deberán ter alternativas e o necesario amparo social e económico. Isto non se improvisa.