A iniciativa dos "patios dinámicos" busca a integración do alumnado con diversidade funcional

Para finalizar a Semana da Prensa na escola, Nós Diario conversa con docentes de Educación Primaria e Secundaria para coñecer recursos e estratexias que contribúan á inclusión do alumnado, atendendo á diversidade que se reflicte nas aulas. Martina Martínez, orientadora do IES Félix Muriel (Rianxo); María Basavilbaso e Uxía Blanco, orientadora e mestra de Pedagoxía Terapéutica (PT) de Educación Especial, respectivamente, do CEIP Santa Baia (Boiro); e varios docentes do CEIP Os Tilos (Teo) expoñen algunhas propostas que empregan para velar pola integración de alumnado -nos casos que nos relatan- con diversos tipos de discapacidade. A Semana da Diversidade O traballo co alumnado con diversidade funcional difire en función do grao e do tipo de discapacidade que este presente. Así o explica a orientadora do IES Félix Muriel, de Rianxo, Martina Martínez, quen sostén que “algunhas discapacidades son máis integrábeis que outras”, xa que, nalgúns casos, o profesorado conta con máis recursos de apoio que noutros. “Nós agora temos unha alumna xorda que precisa unha intérprete”, explica Martínez, “foi moi difícil conseguir [esta profesional] a xornada completa pero, grazas a ela, a rapaza está plenamente integrada e é un exemplo para o resto do estudantado e do profesorado”. Educar na paz e na non violencia máis alá do 30 de xaneiro, dos murais e das pombas A orientadora asegura que esta situación creou unha “riqueza enorme no grupo”, pois os compañeiros e compañeiras desta alumna -de 1º da ESO- tiveron que aprender a respectar as quendas de palabra para que a intérprete puidese comunicarlle a esta todo que ocorría na aula. “O profesorado está encantado con esta clase”, agrega Martínez. No entanto, recoñece ser “moi crítica” coa inclusión do alumnado con diversidade funcional, argumentando que “unha integración real non consiste en escolarizar un estudante con discapacidade nun centro ordinario e seguir cara adiante cos recursos que hai”. “Iso é pór un alumno o lado doutro, a inclusión pasa por moito máis”, defende, incidindo na necesidade de máis apoio humano e material. A principal actividade que se leva a cabo no IES de Rianxo para a normalización e integración do alumnado con diversidade funcional é a Semana da Diversidade -alén da conmemoración obrigatoria, recollida na Orde de calendario da Xunta da Galiza, do 3 de decembro, Día Internacional das Persoas con Discapacidade-. En relación á citada semana, Martínez informa de que “son unhas xornadas extraordinarias de sensibilización da diversidade nas que participa o alumnado, profesorado e familias deste e doutros centros”, indica Martínez. Aprovéitase o feito de que no IES Félix Muriel se imparte un Ciclo Formativo de Atención a Persoas en Situación de Dependencia, cuxo alumnado está moi implicado na proposta. “Nesta semana, participan desde persoas que teñen algún tipo de enfermidade mental até atletas de elite con algunha discapacidade. “Queremos achegalos ao alumnado e que convivan xuntos nunhas xornadas enriquecedoras”, explica Martínez. Na Semana da Diversidade deste ano, que decorrerá do 27 ao 31 de marzo, está convidado, entre outros, Sebastián Rodríguez Veloso, máis coñecido como Chano Rodríguez,nadador galego paralímpico gañador de máis dunha ducia de medallas. Do voluntariado lingüístico á inmersión: propostas para prestixiar o galego Ademais, tamén contan coa participación de divulgadores e divulgadoras da diversidade funcional, moitos deles pertencentes a este colectivo, que dan charlas e preparan actividades. “Os obradoiros dependen das asociacións coas que colaboramos cada ano”. Nun dos cursos participaron persoas usuarias de Down Compostela. "Puxéronnos moitas luvas e abrigos por enriba da roupa para que entendésemos como era un corpo con Síndrome de Down e como estas persoas se teñen que desenvolver no seu día a día. Na actividade, propuxérannos atar os cordóns, e foi realmente difícil”, asegura a profesora, que engade que a participación de usuarias e usuarios das asociacións xunto co alumnado do centro resulta “moi positiva”. “Un ano fixemos un partido de fútbol todos e aínda hoxe o recordamos", conclúe. Os “patios dinámicos” Máis alá das xornadas puntuais, o CEIP Santa Baia (Boiro), traballa a inclusión por medio de "patios dinámicos". O centro informa de que hai 14 estudantes con necesidades específicas de apoio educativo, varios deles con trastorno do espectro autista (TEA). Para favorecer a integración fan uso dos citados "patios dinámicos", que consisten en adaptar os "xogos clásicos" dos recreos. “O alumnado con TEA ten unha gran dificultade para relacionarse, polo que, con este proxecto, buscamos integralos no grupo”, revela Uxía Blanco, mestra de Pedagoxía Terapéutica especializada na Educación Especial. “Usamos moitas veces debuxos e personaxes que eles recoñezan, como Mario Bros ou os Pokemon, para que se sintan máis motivados”, engade. Así, ao identificar cada rapaz ou rapaza cun destes debuxos a través de colgantes visuais, o alumnado con TEA entende que un personaxe ten que "pillar" o outro. Ademais dos "patios dinámicos", o centro de Santa Baia está adaptado con pictogramas para favorecer a comprensión do alumnado con autismo. A análise dos estereotipos de xénero é unha das actividades máis eficaces nas aulas “Hai pictogramas nas portas, teñen un horario visual para que saiban con que docente van estar cada día, e, cando celebramos algún tipo de conmemoración ou festa, tamén teñen pictogramas anticipadores para que poidan organizarse”, indican tanto Blanco como a orientadora do centro, María Basavilbaso. Ambas sinalan que o CEIP conmemora o Día da Diversidade e que tamén colabora coa asociación Amicos mediante a participación no festival Festiritititi, que dá visibilidade á diversidade funcional. 'Diferentemente iguais', o lema do CEIP Os Tilos O profesorado do CEIP Os Tilos (Teo), que advirte da importancia da inclusión, aposta pola integración e por que non se exclúa ningunha alumna ou alumno de ningunha actividade, tampouco das que se realizan fóra do centro, como son as excursións. Docentes consultados aseguran que, grazas ao labor de inclusión, as e os estudantes con algunha discapacidade están "completamente integrados" en cadanseu grupo escolar. Este centro, como ocorre noutras escolas de Educación Primaria, traballa cada ano arred Teatro, prensa, radio, mapas e máis ideas para tratar a inmigración nas escolas or dun tema proposto desde a biblioteca. Neste curso, o lema é: “Diferentemente iguais”. “Con esta temática, a diversidade funcional inclúese de maneira transversal en calquera aspecto da escola”, tanto no día a día das aulas como nos actos conmemorativos. Nesta liña, o profesorado do centro traballa con contos nos que se expoñen as historias de nenos e nenas con distintas discapacidades. “Así, traballamos con imaxes e coas emocións a través dos contos”, explica o grupo de docentes.