Galiza lidera cun millón de persoas a exclusión residencial en todo o Estado

Galiza sitúase á cabeza do Estado en exclusión residencial. Segundo os datos fornecidos no último informe sobre a materia da fundación Foessa, estudo de referencia sobre desenvolvemento e exclusión social no Estado español, 35% do total da poboación galega atópase nesta situación, o que significa que arredor dun millón de persoas no país padecen problemas de infravivenda, insalubridade, tenencia da vivenda en precario, contorno degradado ou gasto desproporcionado en vivenda fronte ao conxunto dos ingresos. A situación é aínda máis grave para aquelas galegas e galegos en risco de pobreza ou en estado de pobreza severa. Neste sentido, o relatorio de Foessa sinala que 65% dos primeiros e 66% dos segundos encóntranse en exclusión residencial, destacando a Enquisa de Condicións de Vida do Instituto Nacional de Estatística (INE) que en 2022 arredor de 635.000 persoas dedican a vivenda máis de 40% dos seus ingresos, unha cifra moi por riba da media dos Estados da Organización para a Cooperación e Desenvolvemento Económico (OCDE), situada en 30%. A fenda co Estado A fenda entre a Galiza e o Estado en materia de exclusión residencial é destacábel. Nesta dirección, o informe Foessa apunta que a exclusión residencial media no conxunto estatal é de 24%, 12 puntos menos que no país, chegando no caso das persoas en risco de pobreza a 60%. A este respecto, ningunha outra autonomía rexistra unhas cifras tan negativas como Galiza, achegándoselle Canarias con 32% de exclusión residencial para o conxunto da poboación e Murcia con 30%. O acceso á vivenda estase a converter nun luxo pola alza de prezos do mercado en propiedade e en aluguer. A este respecto, o Observatorio da Vivenda da Galiza do Instituto Galego da Vivenda e Solo (IGVS), da Xunta da Galiza, avanza que entre abril de 2018 e abril de 2023 o custo do aluguer aumentou de media 17,7%. Pola súa parte, para estes últimos cinco anos o portal inmobiliario Fotocasa rexistra unha alza de 24,4%. Porén, os incrementos son moito máis elevados nas sete cidades, cifrándoos para ese mesmo período o IGVS en 24,5%. A alza dos prezos O prezo da vivenda en propiedade medrou nos últimos dous anos na Galiza por riba da media do Estado. Neste sentido, a principal sociedade estatal de taxación, Tinsa, revela que entre 2021 e 2022 o custo dos pisos subiu en 17,6%, só rexistrado cifras máis elevadas Euskadi, con 21,3%, e Illes Balears, con 18,3%. Nesta dirección sitúanse os datos presentados pola práctica totalidade dos portais inmobiliarios. O informe presentado a terza feira polo portal inmobiliario Fotocasa dá conta das dificultades de determinados grupos sociais, moi particularmente da mocidade, para adquirir unha vivenda. Malia non rexistrar datos desagregados para Galiza, o estudo destaca que 36% da poboación renuncia a comprar casa porque "a situación laboral non o permite" e 22% porque "os prezos de compra non encaixan no orzamento" dispoñíbel. A maiores, outro 18% apunta que "os prezos están moi altos". A suba dos prezos da vivenda e a ausencia de vivendas para alugar contrasta co elevado número de inmóbeis baleiros. Segundo un informe da Federación Galega de Empresas Inmobiliarias (Fegeim), a Galiza é o territorio do Estado coa maior porcentaxe de casas e pisos desocupados, até sumar 330.000 inmóbeis baleiros para un parque de 1,6 millóns de vivendas rexistradas, o que significa 20,6% do parque total. Cifra que se sitúa cinco puntos por riba da media estatal, de 13,7%. As vivendas baleiras A porcentaxe máis elevada de vivendas desocupadas concéntrase nos núcleos de poboación de menos de 20.000 habitantes, coas comarcas coruñesas acumulando 125.000 vivendas baleiras, as da demarcación provincial de Pontevedra 85.000, as de Ourense 65.000 e as de Lugo 55.000. Precisamente, arredor de 10% destes inmóbeis son propiedade da Sociedade de Xestión de Activos Procedentes da Reestruturación Bancaria (Sareb) e están emprazadas nalgunhas das zonas da Galiza con máis tensión de prezos, entre elas as propias cidades, as súas áreas metropolitanas e vilas con importante presión turística. A ausencia de vivenda en réxime de aluguer déixase notar en toda Galiza. A este respecto, a Fegeim apunta que actualmente só hai dispoñíbeis arredor de 3.000 inmóbeis para aluguer residencial no mercado, fronte a 16.500 dedicadas a uso turístico. Nesta dirección, a Asociación Galega de Inmobiliarias (Agalin) afirma que a cidade de Lugo conta con perto de 100 pisos para arrendar durante todo o ano, presentando uns parámetros semellantes Santiago de Compostela, que traballa nunha ordenanza reguladora das vivendas turísticas. O incremento das vivendas de uso turístico está provocando o incremento do valor dos alugueres e a redución da oferta inmobiliaria. Os inmóbeis neste réxime téñense incrementado en máis de 3.000% en seis anos, ofertando un total de 80.000 prazas de turismo residencial. Nesta liña, a presión deste tipo de aloxamentos percíbese, cunha especial incidencia, nas áreas urbanas pero tamén naqueles concellos do litoral cunha importante actividade turística, favorecendo diversos procesos de xentrificación. A vivenda protexida en aluguer representa 0,32% do total da Galiza A suba do valor dos inmóbeis viuse favorecida pola ausencia dunhas políticas públicas por parte das administracións que promovesen a construción de vivenda protexida. Entre 2014 e 2023 erguéronse 144 pisos protexidos en réxime de aluguer, unha cifra moi por baixo do número de solicitantes. Neste período, houbo anos, como 2014, 2015, 2017 ou 2019, nos que non se rexistrou nin unha soa vivenda construída. O exercicio no que máis se cualificaron foi o de 2016, con 117. No resto, aos poucos: 3 en 2018, 3 en 2020, 12 en 2021 e 9 en 2022. Galiza rexistra un déficit histórico nesta modalidade de vivenda. Segundo as cifras ofrecidas polo boletín especial da vivenda social, en 2020, último ano con información, o país dispuña de 3.534 vivendas protexidas en réxime de aluguer, o que representaba 0,32% do total do parque inmobiliario galego. A este respecto, Galiza rexistraba unha porcentaxe destes inmóbeis tres veces inferior á media estatal e 30 veces menos que o conxunto da Unión Europea. As políticas de vivenda estatais e galegas representan unha anomalía no conxunto do espazo europeo. Mentres as propostas impulsadas polos réximes do estado do benestar favoreceron desde 1945 até finais dos anos 70 a posta no mercado de milleiros de vivendas protexidas en réxime de aluguer. O Goberno franquista non apostou por resolver o problema da vivenda, senón por crear unha sociedade de propietarios.