O Índice DEC suspende á Xunta: Galiza está á cola do Estado en prazas de residencias para maiores

A política en materia de servizos sociais da Xunta da Galiza vén de recibir un novo suspenso. Neste caso procede da Asociación Estatal de Directoras e Xerentes de Servizos Sociais, que no seu Índice DEC para 2022 advirte do “deterioro dos servizos sociais dirixidos ás persoas maiores ou do desmantelamento dos recursos para a inserción social de persoas e familias en situacións de exclusión social”. A este respecto, destaca o baixo investimento do Goberno galego, que se traduce nunha deficiente calidade da presentación de todos os servizos referido á dependencia, onde a Galiza rexistra uns valores por baixo da media do Estado. O relatorio elaborado pola Asociación Estatal de Directoras e Xerentes explica que “o principal desequilibrio do sistema público de servizos sociais na Galiza segue sendo o que denominan “dereitos de papel”, é dicir, un sistema ben ordenado pero cunha relevancia económica débil e unha cobertura reducida de prestacións e servizos”. Nesta liña, denuncia a escasa cobertura de dependentes na Galiza, significando que o conxunto dos Gobernos autonómicos destinaron en 2022 de media ao financiamento deste servizo 74% do seu custo total, mentres que a Xunta da Galiza só dedicou 65%. Así, o Executivo de Alfonso Rueda situouse de fechacancelas nunha clasificación que liderou Euskadi, cunha achega de 86%, seguida de Nafarroa con 82% e o País Valencià con 79%. O gasto por persoa potencialmente dependente é un bo parámetro para entender a situación. Este indicador analiza o investimento público previsto para o conxunto de persoas que reciben a prestación e para aquelas peticionarias da mesma incorporadas nas listas a falta de avaliar o seu estado. Neste caso, a achega da Xunta da Galiza en 2022 foi de 762 euros de media por persoa, unha contribución só maior á de Canarias con 722 e de Asturias con 690 euros e moi lonxe da media estatal situada en 1.191 euros. Así, a fenda entre a Galiza e a media do Estado nesta variábel é de 37,1%, presentando as mellores cifras Castela-A Mancha cun gasto de 1.523 euros. Recortes en dependencia A Xunta da Galiza volveu recortar o investimento en dependencia en 2022. Así, o gasto medio anual por persoa beneficiaria dunha axuda de dependencia caeu en relación a 2021 nunha porcentaxe de 29% e nunha contía total de 1.902 euros.Asemade, o investimento público en dependencia por habitante reduciuse en 32%, caendo de 175 euros a 119 euros. Ao tempo, esta baixa enmárcase nunha caída xeneralizada, tal e como certifica a liquidación do orzamento de 2022 efectuada pola Intervención Xeral da Administración do Estado (IXAE), organismo de supervisión público dependente do Ministerio de Facenda. Pensións e dependencia: a poboación maior de 65 anos, cada vez "máis necesitada de atención" O investimento en servizos sociais na Galiza situouse no ano 2022 en 300 euros anuais por habitante, un euro menos per capita que en 2021. Así, a Galiza atópase á cola do Estado en investimento nesta materia, sendo o gasto medio por persoa no país inferior á media estatal, con só Euskadi e Murcia investindo menos que a Galiza.Nesta liña, Euskadi destina a servizos sociais 256 euros ao ano por persoa e Murcia 273. Precisamente, no exercicio de 2022 superaron a Galiza en gasto social Aragón e Canarias, que tradicionalmente presentaban un esforzo investidor inferior. A fenda co Estado A fenda en investimento social entre a Galiza e o Estado alcanzou o seu nivel máximo en 2022, tras marcar unha diferenza de 78 euros. Esta cifra é resultado da ausencia dun compromiso orzamentario por parte do Goberno galego con esta materia e explícase atendendo as prioridades investidoras da Xunta da Galiza nestes anos. A este respecto, só o gasto social medrou de maneira decidida no país en 2007, 2008 e 2009, onde os orzamentos en servizos sociais creceron, respectivamente, en 21%, en 27,5% e en 16,3%. O investimento en servizos sociais do Goberno galego é inferior á media do Estado, malia ser máis cara a súa prestación no país. A isto, contribúen de forma determinante as elevadas taxas de envellecemento da poboación galega, así como a dispersión xeográfica. Precisamente, algúns dos programas máis custosos en materia de benestar social están dirixidos de forma específica ás persoas maiores, significándose entre eles os servizos de dependencia, de axuda no fogar ou de asistencia residencial e en centros de maiores. A Galiza é a comunidade do Estado que menos inviste en dependencia A Galiza atópase por baixo da media estatal nas diversas variábeis analizadas para elaborar o Índice DEC. Destaca que “no servizo de teleasistencia conta cunha cobertura de só 3,2%, unha cuarta parte da media estatal (9,9%)” e revela que “no servizo de axuda no fogar a súa cobertura é lixeiramente inferior á media estatal (4,5 fronte a 5,0%)” se ben “ten unha intensidade maior, con 29,7 horas mensuais de media, sendo 19,7 horas a media estatal”. A situación é, aínda, máis preocupante no referido ás prazas de residencia para persoas maiores. A este respecto, o Instituto de Maiores e Servizos Sociais (Imserso), órgano dependente do Ministerio de Asuntos Sociais, sitúa Galiza á cola do Estado español en prazas residenciais de carácter público, case 40 puntos por baixo da media estatal, onde o número de prazas públicas alcanza a porcentaxe de 62%, ficando moi lonxe dos datos de 74% de Euskadi. As rendas de inserción máis baixas do Estado percíbense na Galiza As políticas de inserción social centran as alertas de forma particular da Asociación Estatal de Directoras e Xerentes de Servizos Sociais. A este respecto, apunta que “as rendas mínimas de inserción na Galiza percíbenas 5,2% da poboación baixo o limiar da pobreza, mentres que a nivel estatal a media é de 7,7%”. Ao tempo, obsérvase unha caída importante nos perceptores das mesmas, até o punto de descender en 9% desde a 2020 a 2021. A contía da renda galega de inserción é das menores de todo o Estado español A contía da renda de inserción galega sitúase á cola do Estado español. Segundo os datos achegados polo Ministerio de Dereitos Sociais e Axenda 2023 para 2021, último ano con cifras dispoñíbeis, as persoas beneficiarias da Renda de Inclusión Social da Galiza (Risga) percibiron unha axuda mensual de 423,68 euros, situándose 67,13 euros por baixo da media estatal. Así, a cantidade recibida durante unha anualidade por unha persoa residente na Galiza e beneficiaria dunha Renda Mínima de Inserción (RMI) é inferior en 805,5 euros á do conxunto do Estado español. A cobertura para as vítimas da violencia de xénero está tamén por baixo da media estatal. Neste punto, o Índice DEC sinala que as “prazas de acollida para as mulleres vítimas da violencia de xénero é de 6,8 por cada 100 mulleres con orde de protección na Galiza, sendo a media estatal de 13,1%”. Asemade, os parámetros rexistrados no país resultan peores que no Estado en materias como acollida de menores, con 53% fronte a 54,4%, ou na porcentaxe de prazas para as persoas sen teito.