Falemos de sexualidade nas aulas

“Grazas ao ensino público mudamos a nosa sociedade cara valores de tolerancia e democracia en moitos eidos, mais chegou a hora de ir máis aló e non só actuar de xeito defensivo, senón propositivo ante a educación emocional e sexual das crianzas, das e dos adolescentes e das súas familias”. Son palabras de Xosé Cabido, profesor de Filosofía e coordinador do Nº 90 da Revista Galega de Educación, dedicada á Educación afectivo-sexual, que edita a asociación Nova Escola Galega, debruzada desde 1983 na renovación pedagóxica e na defensa da nosa lingua. Textos desde as diferentes etapas educativas, que coinciden no dereito do alumnado a una Educación Sexual Integral tal e como afirma a OMS e pretende a actual lexislación educativa Lomloe, pero dun xeito transversal que resulta claramente insuficiente. Nela atopamos artigos como o de Cristóbal Gómez mestre de Educación Infantil que insiste en falar na escola dos contidos emocionais e ter una comunicación próxima e sincera coas familias; ou lembrar que a sexualidade é una construción social, que hoxe en día convive entre o capitalismo máis descarnado e o racionalismo algorítmico como nos di Abraham Rubín da Universidade de Vigo. A dialéctica dos afectos na adolescencia é o tema abordado pola profesora e o profesor da Universidade compostelá Aixa Permuy e Enrique Latorre, cando nos comentan a importancia do desprazamento afectivo das figuras de apego da infancia cara ás persoas iguais na adolescencia, para o desenvolvemento propio e para a concreción dunha identidade en potencia. “Separar para compensar” trátase dunha proposta metodolóxica de carácter puntual que Sonia Fernández e Xosé Cabido, docentes do IES Antonio Fraguas, están a levar adiante para rachar co pacto entre varóns, a fenda de xénero coeducativa e a guerra de sexos. Outra proposta necesaria é a de materiais que nos achega Montse Vilar, libreira experta en xénero, coa publicación Coeducación afectivo-emocional e sexual, de autoría colectiva do Grupo Lúa Crecente (2009) e coordinado pola malograda profesora Lola Ferreiro. Salientar a primeira serie galega sobre sexualidade S.E.X. de Illa Bufarda, a Rede educativa de apoio LGBTIQ+ de Galicia e a Rede Galega de Estudos Queer ou O Cento voando. Amores, alianzas e non-monogamias (2023), un ensaio colectivo no que diferentes voces achegan outras formas de vivir as relacións. Colaboran tamén nesta revista dúas persoas coeducadoras do nivel de Carmen Ruíz Repullo e Miguel Ángel Arconada, sempre tan acertados nas súas mensaxes de como abordar a coeducación e crebar os actuais marcos da guerra dos sexos. Dentro do apartado de Experiencias, Priscila Retamozo de Prisma (Consultoría de Igualdade) fai unha chamada de atención sobre a preocupante situación da sexualidade entre as crianzas de Educación Primaria, usuarias nunha gran maioría de videoxogos non aptos para menores, como GTA, pero, ao tempo, presenta a estupenda labor do proxecto Comando Igualdade que naceu hai máis de 10 anos en Vigo e hoxe está espallado por moitos centros de Galicia e do resto do Estado. Outra experiencia inesquecible, que cumpre agora 7 anos, é a de Skolae impulsada polo Departamento de Educación do Goberno de Navarra para integrar a igualdade no sistema educativo non universitario, tal e como nos conta Olalla Liñares do IES de Melide. Acceso precoz á pornografía Se falamos de sexualidade é inevitable ter presentes os datos do precoz acceso á pornografía de mozos e mozas e ser conscientes de que isto pode supoñer distorsións nas relacións afectivo-sexuais. Non se trata de adoutrinar sobre os seus perigos, pero si de coñecela e analizala de xeito crítico, dinos Silverio Sáez, director do Instituto de Sexología Amaltea de Zaragoza. Nesta liña tamén vai o traballo central da revista, un ensaio denso e contundente de Chis Oliveira, doutora en Filosofía, e Amada Traba, profesora da Universidade de Vigo, imposible de resumir en poucas liñas pola amplitude de temas abordados e a súa complexidade. Baixo o título A trampa da pornografía defenden unha sexualidade vertebrada en torno a tres conceptos: pracer, comunicación e afecto e fan unha completa análise da pornografía mainstrean desde unha perspectiva de xénero, reivindicando unha coeducación afectivo-sexual para a que é urxente formar ao profesorado e ás familias, así como incluír no currículo a materia de Educación Sexual Integral. Completa esta interesante publicación unha boa entrevista coa profesora da Universidad Rey Juan Carlos de Madrid, Ana de Miguel, que, con palabras da súa compañeira de andaina Celia Amorós, conclúe que ser feminista é unha forma reflexiva de ser muller.