Falla de prazas e atrasos: Estado e Xunta desenténdense dos problemas causados pola infradotación do tren na Galiza

A semana principiou na Galiza con medio cento de trens completos, é dicir, nos que xa non hai entre o día 25 e o 29 de setembro ningunha praza dispoñíbel. A maioría deles, na liña que une Compostela e Vigo —mais tamén os hai na que liga a capital galega e A Coruña— e concentrados nas 'horas punta' (primeiros da mañá e últimos da tarde) e xornadas claves (segunda e sexta feira). É un exemplo máis de que os problemas de saturación e colapso que estas semanas se evidenciaron na liña férrea do eixo atlántico non presentan visos de se solucionar, no mínimo a curto prazo. "A única solución a esta problemática é dispor máis circulación de trens, o que require máis material e máis persoal. Pero non hai, polo menos para a Galiza", manifesta a Nós Diario Miriam Piñeiro, do sector ferroviario de CCOO. A opinión, que falla material e persoal, é partillada tanto por sindicatos como por persoas usuarias e mesmo pola Administración. Porén, a solución non dá chegado. Non só para a falla de prazas, tamén para incidencias como os atrasos. Onte mesmo, algúns trens saíron de Vigo con case 30 minutos de atraso. A liña ferroviaria entre A Coruña e Ferrol non sufriu modificacións nos últimos 107 anos A fin de semana pasada volveu rexistrar imaxes de estacións saturadas —de tren e de autobús— que evidenciaron a febleza do transporte interurbano na Galiza. José Salgado, usuario por motivos laborais do tren que conecta A Coruña e Compostela, advirte en conversa con este medio que lograr praza nalgúns dos trens máis madrugadores "é imposíbel de non tela reservada con bastante antelación". Fala de compañeiras que en máis dunha ocasión tiveron que ir en vehículo privado traballar ao ficaren sen praza no tren. Máis prazas para ir a Madrid Os atrasos e falta de prazas afectan o servizo ferroviario interurbano na Galiza. Tamén incidencias como o colapso desde a pasada sexta feira da aplicación móbil e da páxina web de Renfe para as persoas usuarias. Ante as queixas, Renfe vén de ofrecer reforzos para a liña a Madrid, mais non no eixo atlántico, que é onde están os problemas. Así o fixo na fin de semana de 15 de setembro, cando anunciou un "reforzo" de mil prazas máis. O tren de proximidade non para na Galiza A pasada sexta feira, a operadora pública volvía anunciar reforzos novamente puntuais na liña con Madrid cando na mesma xornada a nova era, outra vez, a falla de prazas na liña A Coruña-Vigo. "A falta de planificación é evidente, iso ten consecuencias que están a pagar os usuarios e usuarias e ten responsábeis claros", indica a Nós Diario Juan Francisco Sánchez, do sindicato Confederación Xeral do Traballo (CXT). A orixe da situación actual está non tanto, apunta o sindicalista, en que haxa trens que se suprimiron coa pandemia e que aínda non se repuxeron (as catro conexións Vigo-Valença e seis Vigo Pontevedra e Pontevedra-Vigo, por exemplo, ou trens que paraban en todas as estacións e que, tras a pandemia, convertéronse en trens "rápidos", que paran nunhas poucas) como en que a demanda se disparou e a oferta de prazas "segue a ser a de antes". En 2022, ano de entrada en vigor dos bonos gratuítos para usuarios da Media Distancia (MD) e Avant, o número de viaxeiros e viaxeiras na Galiza situouse nos 5 millóns, 79% máis que no ano anterior. Este ano aumentou a demanda aínda máis, "e seguimos coas mesmas liñas e trens que antes dela. E en determinados momentos, colapsa, claro", apunta Sánchez. Miriam Piñeiro critica que tanto Renfe como o Estado estean "centrados na alta velocidade e nas conexións con Madrid e non nas liñas internas da Galiza". Na mesma liña, Juan Francisco Sánchez indica que a xerencia da operadora na Galiza non ten competencias de calado "e as decisións teñen que tomarse en Madrid, e Madrid é Madrid, alí isto non é prioridade". Esta situación que afecta semanalmente miles de usuarios do transporte público é responsabilidade exclusiva do Estado? "Non só", advirten as centrais sindicais. Piñeiro é contundente: "A Xunta ten competencias, como o propio estatuto de autonomía estabelece, para un servizo de proximidade. Mais non lle interesa, prefire seguir asinando convenios coas empresas privadas de autobús". A AECT Rio Minho reclama un tren de proximidade Vigo-Viana do Castelo O responsábel da CXT en Renfe lamenta, pola súa parte, o "escaso compromiso" do Goberno galego co servizo ferroviario e contrapono aos Gobernos de "Euskadi e Catalunya", que dan a batalla na transferencia e xestión dos servizos de proximidade. Prolongación do bono gratuíto A asociación de usuarios recorrentes de tren veñen de reclamar que se concrete que vai pasar co sistema de bonificacións e gratuidade posto en marcha en setembro do 2022, e cuxo remate está previsto para finais deste ano. Confían en que se prorroguen as axudas vixentes ou, de non ser así, que haxa unha revisión de prezos que os faga alcanzábeis para todos os viaxeiros regulares, sen discriminación para os casos en que non existen servizos de proximidade. Iria Méndez, portavoz desta asociación, indica a Nós Diario que as circunstancias que levaron ao Estado a promover estes abonos, "como a inflación", seguen na actualidade e incidiu en que asumir o prezo dos billetes de tren sen compensación algunha é "inasumíbel" para gran parte dos usuarios recorrentes. Renfe emitiu entre 1 de maio e 3 de agostona Galiza 67.000 abonos para MD e Avant. O secretario de Estado de Transportes segue sen concretar datas sobre a chegada dos trens Avril "A creación de servizos de proximidade sería o necesario e o ideal para Galiza" A creación de servizos de proximidade nas áreas metropolitanas de Pontevedra-Vigo-Valença do Minho e A Coruña-Ferrol "sería o necesario e o ideal". Así se indica na misiva que os sindicatos remitiron ao presidente de Renfe, Raül Blanco, ademais da directora xeral de Viaxeiros, Sonia Araujo. Mais, recoñecen, non semella que o tema estea sobre a mesa. E iso malia que a Galiza cumpre cos criterios que o propio Ministerio de Transportes require para estes servizos, que si contempla implantar noutros cinco puntos do Estado español: Palma del Río e Villa del Río (Córdoba), Illescas e Fuenlabrada-Humanes, Málaga-El Chorro-Caminito del Rey, Murcia-Cartagena, Medina del Campo-Valladolid-Palencia. Mais a Galiza, onde está a maior área metropolitana do Estado sen este servizo —Vigo, con 550.000 habitantes— seguirá sen el. O deseño do Goberno español para os vindeiros anos non prevé modificar este mapa, excluínte para a Galiza. O país, así pois, seguirá a ser unha das poucas autonomías do Estado que carecen deste servizo ferroviario, destacando a ampla rede de proximidades actualmente en funcionamento. Contan con proximidades ferroviarias Asturias, Cantabria, Euskadi —arredor de Bilbo e Donosti e cuxo traspaso ao Goberno vasco está negociándose estes meses—, Catalunya, Madrid, o País Valencià, Murcia e Andalucía, con tres redes na área de Sevilla, Málaga e Cádiz. Un servizo de proximidade, como reiteradamente lembran usuarios e sindicatos, implica unha maior frecuencia de trens e prezos máis reducidos.