Recortes no dereito ao aborto: profesionais critican o Goberno galego por reducir de 14 a sete os Centros de Orientación Familiar

A Xunta da Galiza leva case dous anos incumprindo a Lei 1/2023 de 28 de febreiro de saúde sexual e reprodutiva e da interrupción voluntaria do embarazo no que ten a ver co seu artigo 19. Nel sinálase que “se creará en cada comunidade autónoma e no Instituto Nacional de Xestión Sanitaria (Inxesa) un rexistro de persoas profesionais sanitarias que decidan obxectar por motivos de conciencia respecto da intervención directa na práctica da interrupción voluntaria do embarazo”. Logo de case dous anos coa lei en vigor, só existe este rexistro na Rioxa, Murcia, Cantabria, Catalunya e Canarias, no caso da Galiza a Consellaría de Sanidade escusouse inicialmente demandando un “protocolo específico” no Consello Interterritorial para a posta en marcha deste rexistro, cando cinco comunidades xa aplicaron este artigo da lei. En resposta a Nós Diario, o Servizo Galego de Saúde (Sergas) non se pronuncia sobre a obriga de realizar o rexistro de obxectores, e limítanse a asegurar que “as xerencias das áreas sanitarias teñen coñecemento dos profesionais que exercen o seu dereito de obxección de conciencia á realización de interrupcións voluntarias de embarazo, o que permite a organización da asistencia sanitaria e garante a realización destas intervencións en centros públicos das sete áreas sanitarias galegas”. Desta maneira, ao non haber rexistro, Sanidade non é quen de indicar a este xornal que número de obxectores hai na Galiza. A Eurocámara pide consagrar o aborto como dereito fundamental co PP e Vox en contra Galiza non está a cumprir nese punto a Lei do aborto, pero a maiores, profesionais sanitarios denuncian que tampouco se cumpre na práctica o artigo 19 da norma, que estabelece que “se garantirá a todas as mulleres igual acceso á prestación con independencia do lugar onde residan”. O presidente da Sociedade Galega de Contracepción (Sogac) e xinecólogo no Centro de Orientación Familiar (COF) de Vigo, Javier Valdés, denuncia que, na práctica, as políticas sanitarias da Xunta neste eido non permiten garantir este dereito das mulleres galegas. Segundo os datos de Sogac, “nos anos 90 funcionaban na Galiza 14 COF, dos que actualmente só quedan sete”, un por área sanitaria. Segundo os datos facilitados polo Sergas, en 2023 practicáronse en toda Galiza un total de 3.075 interrupcións voluntarias do embarazo (IVE). Nós Diario pediu os datos do ano pasado á Consellaría de Sanidade e polo de agora só dispón dos relativos aos seis primeiros meses de 2024, que ascenden a un total de 1.581 nas sete áreas sanitarias. As da Coruña, Santiago e Vigo son as que rexistran un maior número de abortos voluntarios. O Sergas contabiliza que 93% dos casos foron na sanidade pública, mais desde a Sociedade Galega de Contracepción responden: "Non cremos eses datos". O xinecólogo do COF de Vigo pon como exemplo o centro onde exerce: “Somos os que máis traballamos no tema [en toda Galiza]". Na área sanitaria atenden 580.000 persoas, “a metade mulleres e dous terzos en idade reprodutiva”, explica. Nos últimos anos mudáronos de sitio "cinco veces": "Pasamos de dous centros a un e agora estamos no garaxe do centro de saúde de Coia”, destaca. Na práctica, di Valdés, que conta 33 anos de experiencia neste centro, isto provoca que “as mulleres de Ourense veñan a Vigo abortar, as de Lugo tamén e mais as de Pontevedra e Vilagarcía”. Logo de 15 anos da primeira lei que recoñeceu o dereito ao aborto, Valdés critica que na Galiza “sigan a chamarnos Centros de Orientación Familiar, nome rancio con reminiscencias do pasado”, cando “pedimos ser Centros de Saúde Sexual e Reprodutiva”, como se denominan noutros territorios do Estado. Desde este colectivo cuestionan os anuncios e recursos ofrecidos pola Xunta para “reprodución asistida a maiores de 40, mentres non se promove a xestación a idades naturais”. "En Vigo había 2 COF, agora 1, Mudárono 5 veces de sitio e agora estamos nun garaxe", lamenta Javier Valdés Na Galiza operan dúas clínicas privadas que practican interrupcións voluntarias do embarazo, a Clínica Arca da Coruña e a Castrelos en Vigo. Segundo explican na Sociedade Galega de Contracepción, “o Sergas nin sequera foi quen de acadar un concerto axeitado con estes centros, non hai acordo no prezo destas intervencións”. A pública e a privada Aínda así, a Consellaría asegura na súa resposta a Nós Diario que “as interrupcións voluntarias do embarazo son asumidas na práctica totalidade no ámbito público, agás en casos excepcionais que foron derivados a centros concertados por cuestións organizativas puntuais ou por peticións expresas da propia paciente”. Nestes centros o prezo medio destas intervencións oscila entre os 500 e os 700 euros. As IVE poden ser farmacolóxicas ou cirúrxicas -dependendo de casa caso- e son os COF os que ofrecen unha asistencia completa ás usuarias, con traballadoras sociais e asesoramento psicolóxico. “Levamos moitos anos pelexando para que a sanidade pública preste un servizo de calidade ao que estamos obrigados por lei”, explica o doutor Valdés, pero denuncia que no Sergas aínda existen “xefes de servizo e cargos políticos que consideran a práctica o aborto como se fose unha enfermidade ou un problema epidemiolóxico”. Boa mostra disto é, explican desde a Sogac, o feito de que o control estatístico das IVE vólcase nun sistema informático “que se chama programa Vixía”, programa na práctica para controis epidemiolóxicos. A carreira pola xudicialización dun dereito das mulleres A primeira lei que regulou o aborto libre e voluntario nas primeiras 14 semanas no Estado español data de 2010, foi a Lei 2/2010 que o PP e Vox levaron ao Constitucional. Pasaron 13 anos até que o alto tribunal -2023- rexeitou ambos os recursos dándolle total validez ao texto de 2010, daquela as Cortes estatais aprobaron o 28 de febreiro dese ano a normativa en vigor, unha revisión da lei recorrida pola dereita e a extrema dereita, na que se amplían os dereitos das mulleres, supostos e coa introdución tamén do rexistro de sanitarios obxectores. A sentenza do Constitucional levou Alberto Núñez Feixoo, presidente do PP español, mesmo a “actualizar” a postura do seu partido recalcando que o aborto “é o dereito que ten a muller de acordo coa lei e só dentro da lei”, pero deixando claro que para o PP “non é un dereito fundamental". A Consellaría carece dun rexistro dos médicos que se negan a realizar abortos Estes 13 anos de xudicialización da Lei do aborto teñen provocado na práctica que nas comunidades nas que goberna o PP o recoñecemento e a implementación deste novo servizo do catálogo da sanidade pública se fixera de xeito desigual. No caso da Galiza, a Sociedade Galega de Contracepción leva anos denunciando que “na práctica os cargos políticos bloquean o desenvolvemento deste dereito” das mulleres.