A Covid-19 matou máis do 15% dos maiores de 80 anos contaxiados na Galiza

O estudo detallado dos datos de contaxios, hospitalizacións, e mortes durante o primeiro ano da pandemia da Covid-19 na Galiza confirma o impacto letal do coronavirus nas persoas maiores de 80 anos e desbota o mito de que o coronavirus non afecta á xente miúda. "Non é certo", conclúen os expertos. "Co avance da pandemia e a xeneralización de probas PCR entre a poboación obsérvase que a porcentaxe de casos detectados por grupo de idade é moi semellante". Os anos da poboación afectada pola Covid-19 é unha das chaves do estudo. "Unha das preguntas que temos todos na cabeza desde o comezo da pandemia é por que afecta a unhas persoas si e a outras non. Tamén queriamos ver se a pegada en menores de 20 anos e crianzas en idade escolar era como se dicía", declara o matemático Iván Area en conversa con Nós Diario, quen apunta outra motivación. "Pensamos que era unha boa maneira de analizar se a vacinación por tramos de idade era o máis acaído neste contexto". Era importante recuperar e recompilar os números por idades para ver a evolución e o impacto da pandemia en cada grupo O traballo que, ademais de Iván Area, asinan Henrique Lorenzo, tamén da Universidade de Vigo, Juan José Nieto, da Universidade de Santiago de Compostela e Pedro J. Marcos, director asistencial e pneumólogo do Servizo Galego de Saúde no Complexo Hospitalario Universitario da Coruña, vén de publicarse na revista International Journal of Environmental Research and Public Health. Baixo o título Un ano da pandemia da Covid-19 na Galiza: unha visión global das estatísticas por grupos de idade durante tres ondas, os investigadores presentan unha análise minuciosa das cifras que marcaron a evolución epidemiolóxica, non sempre accesíbeis e menos segregadas por idade. "Aínda que os datos están aí, ás veces é bo volver sobre eles para reflexionar e ver cal foi a situación", explica Juan José Nieto. "Agora parece todo moi evidente, pero era importante recuperar e recompilar os números por idades para ver a evolución e o impacto da pandemia en cada grupo. Cremos que este traballo reflicte moi ben todo o que pasou", ademais de descartar algunhas crenzas que non eran correctas, engade Iván Area. "Levabamos moito tempo mirando só cara adiante, con predicións. Pensamos que conviña facer unha pausa e mirar o que foi o primeiro ano en termos numéricos, coa frialdade que supón este tipo de análises onde só se fala de números pero sabendo que detrás hai persoas e familias. Para nós era importante analizar estes datos para poder seguir pensando no futuro", di. Mortes por Covid-19 O estudo analiza os datos de persoas contaxiadas e falecidas máis de ingresos en hospital e unidades de coidados intensivos por grupos de idade en distintos momentos da pandemia, desde a primeira onda, na primavera de 2020, até os últimos bandazos da terceira, en abril de 2021, xa coa campaña de vacinación en marcha e a circulación de novas variantes do virus. As cifras que manexaron son públicas e están dispoñíbeis no portal do Instituto de Saúde Carlos III. A estas, sumaron outras publicadas polo Instituto Galego de Estatística co fin de atender á realidade propia da Galiza, un territorio moi envellecido onde as persoas maiores de 80 asumiron o golpe máis duro da pandemia. "En relación ás mortes, hai dous datos que son estarrecedores. Máis de 70% dos falecementos foron en persoas maiores de 80 anos. E morreu máis de 15% das persoas maiores de 80 anos que se infectaron. Se, a maiores, imos facendo sumas obtemos un 70% de mortes en maiores de 80 anos, 90% en maiores de 70, 96% en maiores de 60 e 99% en maiores de 50 anos", resume Iván Area. Se atendemos aos picos de defuncións na primeira e na terceira vaga, "o máximo diario de persoas falecidas teñen valores moi semellantes", conclúen. O efecto das vacinas A revisión das cifras de falecementos ao longo do último ano permite observar "claramente", como se vai reducindo o número de mortes, contaxios e ingresos hospitalarios a medida que vai avanzando a campaña de vacinación. "A mortalidade entre a poboación maior afectada pola Covid era moi alta. Desde finais do ano pasado, cando comezou a carreira pola inmunidade, os falecementos das persoas de máis idade van diminuíndo, un efecto positivo que aumentará agora que se está a vacinar de forma masiva outros grupos", afirma Nieto. A este respecto, os investigadores concordan na importancia de contar con estudos que respecten a variábel dos anos e atendan á resposta das distintas vacinas tendo en conta a escolla que se fixo para cada tramo de idade. "Serían moi útiles para tomar medidas en canto ao tipo de vacina que se administra segundo os anos", aclara Nieto, quen apunta outra investigación necesaria: as secuelas das persoas que pasaron a Covid-19. "Os efectos a longo prazo da enfermidade é un tema fundamental xa que hai bastantes persoas con secuelas moi severas", apostila Area, antes de mencionar a posibilidade de engadir tamén a cuestión de xénero en futuros traballos. Transmisión e contaxios En materia de contaxios, o estudo afonda na relación da Covid coas persoas menores de idade. "Para nós resultou moi interesante ver como na primeira onda da pandemia non había case contaxios nos tramos de 0 a 9 e 10 a 19 anos". En concreto, detalla Area, desde o punto de vista porcentual, nestes dous grupos deuse 2,15% dos casos cando representan arredor de 15,8% da poboación galega. Ao analizar o que aconteceu desde o 1 de xaneiro de 2021 observaron que no tramo de 0 a 9 -7,3% da poboación- a porcentaxe de infeccións é de 7.9%, mentres que no tramo de 10 a 19 -8,5% da poboación- é de 9,99%. "En xeral, o que vemos é que a enfermidade 'se democratiza' e tende a unhas representacións moi semellantes ao que cada grupo de idade supón no conxunto da poboación", aclara o matemático da UVigo. Na práctica non significa que os casos non se deran. "Simplemente non se detectaron, pois só se diagnosticaban os que ían aos hospitais por urxencias e con síntomas compatíbeis". Así, o aumento da capacidade diagnóstica incrementou a detección de casos na xente nova, con máis mecanismos para evitar a doenza grave. Esta confirmación permitiu aos investigadores sentenciar que nos primeiros meses da pandemia "uns 3.000 contaxiados asintomáticos menores de 20 anos non detectados terían actuado como vectores de transmisión da enfermidade". "Sen dúbida é unha das conclusións que se deben ter en conta no futuro. Nun artigo recente comentábase que 2% das persoas positivas dan lugar a 90% dos contaxios. É fundamental detectar os asintomáticos porque se son superpropagadores están a facer un enorme mal á sociedade", aprema Iván Area. Hospitalizacións e UCI Durante a pandemia, "máis de 72% das hospitalizacións correspondeu a persoas maiores de 60 anos", unha porcentaxe que chegou a 76,1% durante a primeira vaga. Nese período, o número de ingresos en UCI foi de 315, mentres que entre xaneiro e abril deste ano o número de persoas que precisaron coidados críticos superou as 800, afirma o estudo, o que obrigou a dispor de máis camas e recursos humanos. "O confinamento da primeira onda permitiu baixar o nivel de contaxios e os ingresos hospitalarios e en UCI. Á vista dos datos -15% de mortes en persoas infectadas maiores de 80 anos- outro escenario tería sido catastrófico", afirma Iván Area, quen observa nese período unha sorte de adestramento para a terceira vaga, cun máximo de infeccións "catro veces superior ao da primeira", remarca Juan José Nieto. Así, a terceira resultou "máis forte cuantitativamente e no impacto hospitalario, pero afectou a poboación de menor idade e cun mellor manexo hospitalario das persoas doentes", di Area. Ademais, conclúen, a hospitalización de persoas menores de 30 foi residual, ao igual que os ingresos de persoas maiores de 80 en UCI, onde "a idade é un factor independente da mortalidade". Tras este estudo, virán outros. Os investigadores defenden o valor do traballo interdisciplinar e urxen recursos para a o estudo e modelización de enfermidades co fin de avanzar en coñecemento.