Cada mes falecen na Galiza 30 persoas que están na lista de espera de dependencia

A Lei da dependencia fai 17 anos e unha parte importante da mesma segue sen ter cumprimento efectivo na vida real das persoas dependentes e das súas familias. A mostra máis evidente é que en 2022 na Galiza faleceron, segundo os datos do Ministerio de Dereitos Sociais, 357 persoas que figuraban na lista de espera de dependencia, con dereito pendente de prestación. Na veciña Castela e León, as persoas falecidas nesa situación foron 39, malia ter esta comunidade un número de habitantes próximo ao da Galiza. A cifra, en todo caso, supón unha mellora a respecto dos datos de 2021, cando as persoas que faleceron na Galiza á espera da axuda á dependencia foron 470, nun exercicio marcado pola saída da fase dura da pandemia da Covid-19. A Galiza atópase á cola do Estado en investimento no servizo de dependencia Espera superior á media No que os resultados continúan a empeorar é no que respecta aos tempos que teñen que agardar na Galiza as persoas dependentes e as súas familias por unha resolución que recoñeza os seus dereitos: 377 días en 2022. Unha cifra superior á maior parte dos territorios do Estado —en Asturias son 242 días, en Castela e León 125, por citar as comunidades veciñas— e tamén á media estatal, que é de 360 días. A Xunta cifra en 4.000 as persoas dependentes en lista de espera A Lei de dependencia aprobada en 2006, que vai cara ás dúas décadas de vida, recollía na súa disposición final primeira que "o prazo máximo, entre a data de entrada da solicitude e a de resolución de recoñecemento da prestación de dependencia será de seis meses, independentemente de que a Administración competente estabelecese un procedemento diferenciado para o recoñecemento da situación de dependencia e o de prestacións". A Galiza, pois, duplica ese tempo fixado por lei. E se ben hai unha redución a respecto do tempo de espera de 2021 (411 días), é un aumento en comparación cos exercicios anteriores: 367 en 2020. Non é esta a única cuestión na que en materia de dependencia a Galiza presenta peores datos que a media no Estado español. Os familiares que coidan persoas valoradas como grandes dependentes perciben unha axuda media mensual na Galiza de pouco máis de 200 euros, 208. É das cifras máis baixas do Estado, onde a cantidade media é de 333 euros. Atrasos As listas de agarda para a dependencia acumulan grandes atrasos. A este respecto, o Observatorio da Dependencia certificou que a 31 de decembro de 2021 —último ano fiscalizado— na Galiza existían un total de 8.728 casos pendentes de resolución e 410 expedientes á espera de valoración. A Xunta da Galiza cifra en 4.000 as persoas dependentes en espera a 31 de decembro de 2022. A Xunta escusa os seus recortes en gasto social: "un maior gasto non significa ter servizos máis eficientes" Ao tempo, entidades como a Asociación de Directores e Xerentes de Servizos Sociais cuestionan estas cifras e consideran que “o número de cidadáns galegos que esperan unha prestación é moi superior aos recollidos nas estatísticas oficiais, elaboradas a partir dos datos achegados pola Administración xestora”. Neste sentido, a institución da Valedora do Pobo recollía no seu informe de 2022 que “nos últimos anos aumentaron as queixas polos atrasos das valoracións e a Consellaría confirmou a existencia deses atrasos”. A isto engádese que ao redor de 1.500 persoas dependentes atópanse á espera dunha praza nunha residencia, outra das eivas da rede de Política Social na Galiza. As prazas residenciais de cobertura pública na Galiza son 30% menos que no Estado. 69.000 persoas teñen recoñecido o dereito a unha prestación por dependencia A Galiza atópase á cola do Estado en investimento público en dependencia. Segundo a Asociación de Directores e Xerentes de Servizos Sociais, o conxunto das autonomías destinaron en 2021 de media ao financiamento deste servizo 79,1% do seu custo total; porén, a Xunta da Galiza só dedicou 67%. O Goberno galego situouse na posición de fechacancelas nunha clasificación que liderou Euskadi, cunha achega de 88%, seguida do País Valencià con 85% e de Nafarroa con 84%. O 'labirinto burocrático' da Xunta demora até dous anos o certificado de discapacidade O gasto medio anual por persoa beneficiaria dunha axuda de dependencia situouse na Galiza no pasado exercicio en 6.758 euros. Os números só ficaron por riba de Castela e León con 6.599 euros e de Andalucía con 6.653 euros, colocándose máis unha vez por baixo da media estatal, que marcou un investimento de 8.196 euros. Neste sentido, Euskadi con 12.932 euros, Estremadura con 11.814 euros e Nafarroa con 10.541 euros rexistraron os mellores datos. A situación é peor tomando como referencia o gasto por persoa potencialmente dependente. Este indicador analiza o investimento público previsto para o conxunto de persoas que reciben a prestación e para aquelas peticionarias da mesma incorporadas nas listas, a falta de avaliar o seu estado. Neste caso, a achega da Xunta da Galiza en 2021 foi de 595 euros de media por persoa, unha contribución só maior á de Canarias con 543 euros e moi lonxe da media estatal situada en máis de 1.173 euros. "A este ritmo tardaríanse moitos anos en lograr a plena atención das persoas dependentes", apuntan directores e xerentes de Servizos Sociais. 43% da redución das listas de espera de dependencia débese á morte da persoa O día a día da valoración: "Non cobren baixas nin vacantes" Os equipos que se encargan da valoración de dependencia están adscritos á Consellaría de Política Social, son persoal da Administración galega. Fontes do persoal transmiten a Nós Diario que "non se cobren as baixas, nin vacacións nin outro permisos. Non se cobren as vacantes". Hai, así pois, unha necesidade de reforzo do persoal ao que suman que cómpre "modificar o modelo de valoración" xa que o exceso de burocracia reverte en longas espera de valoración da dependencia. Tal e como está na actualidade, afirman, "a valoración da dependencia na Galiza é unha gran mentira". "Con estes datos, non nos estraña nada que as persoas, cando reciben a asistencia realmente, a súa dependencia aumentase ou incluso algunhas falecesen. Está claro que o procedemento é lento e confuso e que se necesita reforzar os cadros de persoal para axilizalo. A lei fala de seis meses, mais cando se esta a solicitar a dependencia o lóxico sería que a atención non superase un mes se non houbese listas de espera". Zeltia Burgos, de CIG-Autonómica conclúe, das denuncias das profesionais, que no trato da Administración a respecto da atención á dependencia "hai máis fins propagandísticos que reais".