A atención á dependencia, unha cuestión privada

A atención á dependencia é unha cuestión privada. Privada porque son as residencias privadas as que fan negocio coa dependencia e privada porque son as familias, no ámbito privado, as que asumen a responsabilidade do coidado das persoas dependentes. En Galiza tiñan recoñecido algún grao de dependencia, segundo o Instituto Galego de Estatística (IGE), 117.875 persoas dependentes, o 77,64% maiores de 65 anos. Os datos son da Enquisa estrutural a fogares, realizada en 2017, e non serán actualizados até finais deste mesmo mes, sete anos despois. Segundo as respostas da enquisa, nese 2017 o 56,81% precisaban máis de 7 horas diarias de coidados que proporcionaban, na inmensa maioría dos casos, mulleres, das que o 50% teñen entre 45 e 64 anos. Mulleres que, e isto tamén o afirma o IGE, tiveron que reducir ou prescindir de relacións sociais, actividades de ocio, vida familiar, traballo remunerado ou estudos. O 67,53% destas persoas coidadoras, lembremos, a maioría mulleres, teñen problemas de saúde derivados do seu labor de coidados. Mulleres ás que se recomenda, unha e outra vez, que se coiden para poder coidar, nun tempo que, como se tira dos datos, non teñen. Respiro familiar Por iso, a Xunta de Galiza convoca desde hai uns anos, á altura do mes de abril —as deste ano estarán a piques de se publicar— as 'Bases reguladoras da concesión de axudas económicas ás familias con persoas en situación de dependencia ou con discapacidade', a través do que deron en chamar 'Programa de Respiro Familiar para as persoas coidadoras'. Por iso, e porque apenas hai prazas en residencias públicas, o tempo que se tarda en recoñecer a situación de dependencia vai máis alá do ano, e o que tardan en conceder unha praza é eterno. Os requisitos son "que a persoa coidadora solicitante da subvención, ou a persoa ou persoas que ela atenda, sexan residentes" en Galiza; que teñan un grao de discapacidade igual ou superior ao 75%; que teña "recoñecida a situación de dependencia polo organismo competente no grao II ou III" ou que presente "unha situación de necesidade de terceiros para as actividades da vida diaria, acreditada mediante informe médico e social". Porén, esta medida, inicialmente encomiable, para ofrecer un alivio puntual ás persoas coidadoras, ás mulleres que deixan a saúde, relacións, traballo e vida en garantir o benestar das dependentes, tórnase de novo nunha cuestión privada a medida que se avanza na lectura desas bases. Serán as persoas coidadoras as que busquen a praza de residencia para a estadía temporal da persoa dependente. Unha praza, claro está, privada. "Serán as persoas coidadoras solicitantes da subvención as que aboen o importe total da estadía que hai que pagar" e serán as persoas coidadoras as que corran cos gastos do traslado da persoa dependente ao centro residencial. Os custos están sempre condicionados ao grao de dependencia e, a máis dependencia, máis custo. Cómpre ter en conta que un mes de residencia, cunha alta dependencia, anda polos 3.000€ e que calquera servizo, a maiores dos básicos, suma, incluído o acompañamento, en certos casos imprescindible. "A axuda", din as bases reguladoras, "consistirá nunha achega que pode acadar até o 100% do custo das actuacións subvencionadas, cun máximo de 1.500 euros por persoa beneficiaria/ano". Resulta ademais que, para solicitala, alén doutra documentación, hai que presentar "xustificación documental da situación puntual que dá dereito á percepción da axuda: xustificante médico da enfermidade da persoa coidadora, así como xustificación documental ou, na súa falta, declaración responsable da circunstancia que impide o coidado da persoa dependente". O que se publicita como "respiro familiar" pode acabar nun "afogo familiar" se a coidadora ve a axuda denegada Resulta, pois, que xa non é un "respiro familiar"; que a persoa coidadora ten que ter un impedimento xustificable documentalmente; que ten que adiantar o pagamento do custo total do tal "respiro" —cartos que ten que ter, claro— e que, aínda por riba, non está garantido que se obteña a axuda. Unha campaña máis de propaganda Así as cousas, resulta que o que inicialmente se publicitaba como "respiro familiar" pode acabar nun "afogo familiar" se a coidadora, despois de buscar a praza, asumir os custos e xuntar todo o papelame necesario, ve a axuda denegada. En breve asistiremos novamente á campaña de propaganda que anualmente se monta, para maior gloria do Partido Popular, arredor deste tema. Polo momento, empresas como DomusVi, que se lucran grazas á desatención da Xunta pola dependencia, xa comezaron a pagar páxinas completas en xornais galegos vendendo as vantaxes do respiro familiar. Porque a atención á dependencia, como todo o mundo sabe, é unha cuestión privada.