As amantes non prometen coidar

O lume calcinou o país. As condicións eran óptimas: sopraba seguido o nordés sobre a secura do solo, un fol bravo entremetido na biomasa acumulada. O satélite Sentinela 2 de Copernicus cachou as cicatrices que deixou o alento do impoñente dragón, coma se fose un conto lindo. Pero non o é. Doe o solo, no corazón de Pena Trevinca doen cada unha das palabras de denuncia de Cholo. Doen aldeas, historias de familia. Doe Galicia enteira e por partes. Aínda doe máis o brigadista de Oímbra que arestora enfronta unha vida nunca imaxinada na Unidade de Queimados do CHUAC. Todo doe. Arderon mato e pedras. O presidente de Galicia minimizou os incendios, algo lle soará da agricultura de rozas amazónica. Coa mesma non lle preocupan –non pode ser ignorancia– os procesos vindeiros de perda de solo. Medo dá. Certo é que a historia agroforestal do planeta está ligada ao lume recorrente. Análises de pole fosilizado e rexistros de carbón vexetal datan ciclos forestais moi variables entre queima e queima. As especies pirófitas son mostra da constante presenza do fogo, factor que activou múltiples respostas de adaptación e supervivencia. Marabilla a amante dependencia das lapas na reprodución das sequoias xigantes. Háichevos unha manchea de exemplos máis achegados. Así que si, o lume foi parte do proceso. Lei e coidado É o actual desequilibrio entre o medio e o aproveitamento antrópico o que altera gravemente o rol dos incendios, agora chamados mega. As contundentes análises deste verán incidiron na xestión sustentable do territorio. Igual que nas vagas de 2022, 2017, 2006. O coñecemento está aí. Atención á comunidade rural, prevención, paisaxe mosaico. Resiliencia fronte a tormenta perfecta do cambio climático: abandono máis monocultivo de pirófitas, seca, lume, chuvieiras, erosión e volta. En fin, desespera tanto desleixo prepotente da Xunta no mandato democrático de coidar o territorio. Desespera tanto desleixo prepotente da Xunta no mandato democrático de coidar o territorio "Prometo coidarte", publicidade institucional sobre a Lei 2/2024, de título curto Lei de recursos naturais. Literal: "Eu entrégome a ti, para serche fiel e respectarte todos os días da miña vida". Dá grimísima. Refírese a proxectos económicos ou recursos naturais? En serio? Admito que son nada de matrimoniarme e isto pódeme. Mais vale a metáfora da entrega conxugal para entrar a defender as amantes do territorio. As que están por fóra, a velar, amolar, gozar. Persoas que se arrexuntan, sen interese particular algún nin promesa mediante, para dárense ao coidado da terra. E ante o impacto póñense a argallar primeiros auxilios e segundos e terceiros. Quen foi botar palla sobre a cinza estes días pasados? Voluntarias, ecoloxistas, veciñas, traballadoras da terra desposuídas. Autoorganizáronse e foron. Con coñecemento, porque o teñen e o respectan. E por que foron? Non gardan xuramento a ninguén. Foron porque lles saíu da alma. Iso vén sendo custodiar o territorio. A Lei autonómica 5/2019 de Patrimonio natural e biodiversidade considera a custodia do territorio unha estratexia de conservación da natureza e a paisaxe a ter en conta, pois propietarias e usuarias do territorio implícanse voluntariamente nunha iniciativa privada para ben do común. Idílico? Non ten como finalidade suplantar a acción dos gobernos, vaia por diante. Mais a boa gobernanza debería fomentar e acompañar. A lei "prevé un incremento da participación social coa previsión de acordos de custodia do territorio". Primeira cita! Custodia do territorio Non son poucos os acordos que non agardaron pola lexislación para arrincar. En 1988 principiou o pioneiro bosque Ridimoas no Ribeiro de Avia. Un milleiro de socias contribuíron na merca de ata 300 ha onde se restaurou o bosque autóctono. Entroulle o lume e doe. A Asociación Galega de Custodia do Territorio naceu en 2008 en Rábade. Entre moitas accións participa no novidoso Proxecto CAPRIF-CC, Comunidades Activas e Paisaxes Resilientes ao Incendio Forestal/ao Cambio Climático. En 2010 fúndase Fragas do Mandeo e en 2013 Betula. O proxecto educativo Monte Vivo en Ponte Caldelas –do que formo parte– iníciase despois do lume de 2017. Daquela nace a Fundación Montescola en Froxán, Lousame. E Adega toma en custodia os Sobreirais do Arnego, alén do Proxecto Ríos de custodia fluvial que desenvolve desde 2005. Quercus sonora na Ulloa, Fundación Naiterra en Oza... Para afondar no fermoso e comprometido inventario de amantes da terra, as que non agardan nin prometen, simplemente van facendo, consultade a web Interreg Green Gap cuxo ámbito é o Norte lusogalego. Força, sodes basamento. Ata mirades polas pedras ardidas.