Vázquez Muiño: servizo público

Enténdese que un servidor público é aquel traballador empregado polo estado que serve á sociedade. O público non só é algo estatal, senón que tamén se pode entender así se é de uso colectivo. Deste xeito, poderiamos chamar así aos profesionais independentes que deseñan os edificios de uso público nos que se desenvolven os servizos públicos. Moitos arquitectos enfocan a súa carreira precisamente en ser "servidores públicos". Este tipo de obra é o xeito máis democrático de exercer a profesión. En termos xerais, os edificios deseñados para a Administración pasan por un proceso de selección chamado concurso. Nel compiten diferentes equipos baixo o anonimato e un xurado profesional determina cal é a mellor proposta. Aínda que con matices, este proceso permite a calquera profesional exercer sen ter en conta a súa idade, clase social, relacións persoais ou filiacións ideolóxicas. Así é como comezan moitos mozos e mozas novos, conseguen a súa primeira oportunidade gañando concursos públicos e demostrando que a súa idade non é impedimento para deseñar boa arquitectura. Por outra banda, quen se presenta a un concurso corre o risco de investir moitas horas nunha idea que finalmente non chega a construírse. O arquitecto Manuel Vázquez Muiño conta cunha traxectoria profesional ao servizo da sociedade, construíndo edificios públicos, polo que tivo que presentarse a moitos concursos. En 2002 Vázquez remata a carreira na Coruña. Como é habitual, está un tempo nunha busca persoal. Traballa cos arquitectos Garitaonaindía e Graíño e tamén fai un curso de doutoramento en Barcelona. Mentres, preséntase a varios concursos coa esperanza de acadar a súa primeira oportunidade. Non logra os resultados desexados. Para non estancarse no proceso, decide que se non chega a facer un edificio antes dos 30 anos, tería que cambiar de rumbo. Xusto cando ía cumprir esa idade, e logo de varios intentos, recibe a notificación de que gañou un concurso: un centro de saúde. Ese foi o inicio do seu estudio de arquitectura. "Sempre hai que crear algo de espazo libre. Os edificios públicos deben contar con lugares de encontro para crear relacións entre a xente. Procuro sempre facer unha praza, pór un banco e plantar árbores", afirma Manuel Vázquez Muiño Deseñar edificios públicos ten unhas particularidades respecto a outro tipo de obras. Estes deben ser funcionais e estar ben construídos como é desexábel, pero tamén ser sinxelos de usar. Quen chega por primeira vez a un centro de saúde ou oficina pública ten que poder moverse con comodidade e intuitivamente. Ademais, representan a unha institución e a toda a sociedade. Os cidadáns deben sentir que os seus cartos están ben gastados. Vázquez Muiño engade que para el é imprescindíbel: "Sempre hai que crear algo de espazo libre. Os edificios públicos deben contar con lugares de encontro para crear relacións entre a xente. Procuro sempre facer unha praza, pór un banco e plantar árbores. A vexetación impórtame moito. Sempre que podo poño árbores e vexetación. Gústame escollelos persoalmente nos viveiros. Achegan vida aos edificios". Esta sensibilidade contrasta coa organización moi rigorosa dos espazos. Cada elemento está no lugar xusto. Exerce desde a modestia dun técnico que procura facer ben o seu traballo. "Cada un é como é, e a túa arquitectura reflicte a túa forma de ser. Para min a arquitectura ten que ser racional e funcional. Tamén ten que ser contida. Non me interesan os xestos nin seguir as modas pasaxeiras. Visito as obras pasados os anos, o tempo pasa por elas, e seguen estando ben", opina Vázquez Muiño. Patios de luz Unha das primeiras obras do autor, e das máis recoñecidas, é un centro de investigación para a Universidade da Coruña deseñado xunto a Ángel Rico. O plan da universidade era construír sete edificios, dos que até o día de hoxe só se fixeron dous. Todos comparten unha mesma forma, un volume alto ao norte e un da metade de altura no lado oposto. Entre ambos os volumes fíxose unha pasarela que permita conectar todos os edificios da futura actuación. Dada esta configuración, na que o edificio alto se atopaba parcialmente enterrado, a preocupación dos arquitectos é que chegase a luz natural a todos os espazos. Para isto "furan" o volume cun gran patio que mete luz até o soto. Isto permítelles plantar unha árbore e pór un banco no corazón do edificio, e así aportarlle verde aos espazos interiores e un lugar de encontro aos investigadores. Arredor deste espazo organízase todo o edificio, tanto as comunicacións horizontais como as verticais. O exterior envólvese con paneis de formigón. Ao sur instálanse contras e ocos profundos para protexer do sol; o resto das fiestras son estreitas e verticais tamén para controlar a luz. Na mesma cidade, o arquitecto, xunto con Juan Ramón Iglesias e Iván López Veiga, renovou un edificio administrativo na Agra do Orzán. Transformaron a antiga sede de Sanidade na cidade nun edificio administrativo para a Xunta. Era precisa unha intervención importante para adaptala aos estándares actuais dado que fora realizado nos anos 50. Polo tanto, era necesaria unha renovación da envolvente, tanto térmica como estética, das instalacións e do acceso. Un cambio relevante foi o da entrada. O acceso ao edificio realízase no interior da parcela, e deste xeito creouse un pequeno espazo público aberto ao barrio. O interior baleirouse. Pasouse de espazos divididos en corredores e despachos a un concepto de oficina completamente aberto. Para potenciar esta idea, a fachada recúbrese con vidro en toda a altura, para acadar a maior luminosidade posíbel, pero para non ter problemas co sol, conta con lamas verticais de protección. A peza máis singular do complexo é un edificio de planta ovalada, que ten un pequeno patio interior da mesma forma. Aprovéitase para plantar vexetación nel. Outro edificio no que o arquitecto fixo unha renovación térmica, estética é funcional foi o do antigo Hospital Materno Infantil de Lugo, que agora é un Centro Integral de Saúde totalmente actualizado. O edificio orixinal, tamén dos anos 50, atopábase abandonado e sen uso. Convócase un concurso para a súa rehabilitación e adaptación en centro de saúde. Gáñao Vázquez xunto co equipo de Naos Arquitectura. A súa proposta consistía en recuperar, eliminando o superfluo, a meirande parte do edificio, e ao tempo abríndoo ao barrio e á luz. Eliminaron o muro que fechaba o antigo hospital, plantaron árbores e vexetación, constrúen unha nova rampla, e deste xeito o barrio gaña espazos libres e verdes. No interior, o gran volume orixinal, moi profundo, tiña zonas escuras no centro, polo que para gañar luz natural os arquitectos furaron o edificio con patios que permiten que as zonas de circulación e espera teñan maior luminosidade. Ademais da luminosidade gañada os arquitectos apostaron por acabados interiores brancos e con madeira natural que achegan confort visual. Abrazar á praza De novo co equipo de Naos, Manuel desenvolve un novo edificio sanitario: o Centro de Saúde da Estrada. Nas aforas da vila localízase a obra, nunha zona de máis equipamentos. Deseñan unha zona verde con árbores e bancos aos que abraza o novo centro sanitario. A obra ten dúas fachadas moi diferentes. A cara que mira ao verde do edificio é de vidro e alí dispóñense as zonas de circulación e espera. Para protexer do sol, de novo apostaron polas lamas exteriores verticais. Cara ao lado oposto está a zona de consultas. Para gardar a privacidade dos pacientes esta fachada é moito máis fechada. Nos interiores apostaron novamente polo branco e a madeira como acabado principal. Escola infantil de papel Os concursos públicos teñen o risco de que as ideas queden nun papel e non cheguen nunca a materializarse. En Allariz, Manuel imaxinou unha escola infantil que lle gustaría ter construído. Emprazada nas beiras do río Arnoia e próxima á escola Padre Feijoo, a parcela contaba cunha gran pendente. Vázquez Muiño presenta unha proposta desenvolvida arredor do xogo e do uso do espazo exterior. O edificio organízase en catro volumes coas aulas e servizos orientados ao río. Estes volumes dispóñense arredor dun patio de xogo ao sur. A través dunha pasarela crúzase a rúa e accédese ao edificio pola cuberta. Unha rampla en espiral conduce aos cativos cara ás aulas. Este mesmo espazo tamén funcionaría como un gran patio de xogos.