Á conquista de Tik Tok

A rede social de moda, Tik Tok, é territorio de galegas e galegos. As e os usuarios do país nesta plataforma cóntanse por miles e o certo é que existen numerosas persoas creadoras de contido que chegan a todo o mundo desde este recuncho coas súas propostas lingüísticas, de beleza, humorísticas, legais, laborais ou mesmo críticas. É mais, hai escasas semanas varias galegas e galegos (entre elas a medallista olímpica Ana Peleteiro) foron nomeadas aos primeiros premios organizados pola compañía no Estado español. Se ben esta terra virtual que comparten moitas cidadás comezou sendo unha canle de comunicación case exclusiva para falar en castelán -con distintas reivindicacións da Galiza e do idioma, iso si- o galego faise cada vez máis forte entre os 'Para ti', eses vídeos suxeridos que xorden para que o tempo pase voando saltando de microdiscurso en microdiscurso. Pouco importa que Tik Tok non quixese no seu momento o investimento da Xunta, a nivel publicitario, por pedir espazo para a lingua do país: ao final esta está a gañarlle a partida. Quer desde as contas persoais, quer desde as iniciativas que parten doutras administracións públicas que viron un filón para promocionarse na herdeira do antigo Musical.ly. As concellarías de Normalización Lingüística de Ames e A Pobra do Caramiñal foron dos primeiros servizos de entidades públicas en apostar por estas vías para buscar neofalantes entre a mocidade -e non tanto, porque a pandemia deu unha comunidade millenial ben nutrida da rede social. Hai escasas semanas que Ames fechou o segunda edición do concurso GaleTiktokers e polo Día da Patria Galega o departamento que dirixe Xabier Santos na Pobra apostaba na "galeguización" da plataforma. As contas de creadoras medran a un ritmo vertixinoso que non agardaban ao comezar a fornecer proxectos en galego nunha canle de comunicación que se impón no mundo globalizado "Os atrancos que provocou a Covid-19 condicionaron moito a programación anual de actividades e liñas de actuación, polo que houbo que cambiar o tipo de propostas", comenta o edil. Durante unha tormenta de ideas no "Consello Local do BNG xurdiu a idea de aproveitar Tik Tok" e adaptouse ao que precisaba o Concello. Malia que "as primeiras edicións sempre son máis complicadas, sorprendeu a resposta". Para Santos xa hai que contar coa próxima aposta no verán pois o Día da Patria Galega funcionou e hai que "adaptarse aos tempos", pois "viñeron cousas para quedar e enganchar a mocidade e non tanto". En paralelo á migración das administracións a este novo barrio da internet e da vida dixital, as contas de creadoras medran a un ritmo vertixinoso que non agardaban ao comezar a fornecer proxectos en galego nunha canle de comunicación que se impón no mundo globalizado. Sara Seco Rial (@sarasecorial no Tik Tok, con perto de 2.500 seguidores ao feche desta edición) traballa na Mesa pola Normalización Lingüística e, quizais por iso, pensou que era preciso darlle visibilidade ao galego por esta vía. Non creou a conta para promover A Mesa, algo intrínseco ao ter incluído o traballo nas súas rutinas diarias, pero si para que houbese unha oferta do seu tipo de actividade no idioma do país. "Vía as rutinas de día de todo o mundo, mesmo dunha rapaza de Vigo, pero facíaas en castelán e pensei "vouno facer en galego, sen dicirllo a ninguén". A principios de setembro disparouse o seu éxito. Esta fórmula funcionou, dándolle a Sara unha ampla interacción e viralidade. Pero non ten expectativas de ser diso que chaman influencer, malia que as marcas comezan a contactar con ela porque ten moito alcance, e continúa coa proposta porque lle gusta. Porén é crítica co seu traballo e chega a facer "autocorreccións, borrar os vídeos e volvelos subir". Aos críticos do galego sáenlle defensores entre os propios seguidores, aínda que sexan de lonxe da terra de Sara. Respecto da Mesa, está contenta por "visualizar" o proxecto e se gañan socios mellor que mellor. "Penso que se cambiase o meu idioma o contido perdería personalidade; non sería eu", opina Iris Gestoso Non buscaban crecer, pero están a logralo "O crecemento non é algo principal no que me enfoque, se só me importase iso falaría en castelán ou mesmo en inglés", destaca Iris Gestoso (@irisgestoso, outro dos talentos emerxentes do Tik Tok en galego, con permiso da conta raíña deste subsector, a do @dígochoeu con Esther Estévez á fronte). No seu caso, o contido "máis en serio" comezou a chegar a finais de xullo deste ano e pronto subiron os números, pois nun perfil destinado a ensinar maquillaxes, e algunha proposta de moda, quizais non importa tanto a lingua para chegar máis lonxe. Porén, Iris tampouco tivo unha estratexia calculada para sumar máis de 7.000 espectadoras. Comunícase en galego porque é "galegofalante" e non hai máis. "Penso que se cambiase o meu idioma o contido perdería personalidade; non sería eu", opina. En xeral, a resposta é boa pero sempre hai algo de odio (o tan aludido hate) nas redes e lamenta que tivera que ler algunhas críticas por non "falar en castelán por respecto". Tanto Sara como Iris entenden que o galego é perfectamente comprensíbel e que non existe tal problemática. "Hai xente que escribe desde Catalunya ou Euskadi moi agradecida", séguena e enténdena pois ao mellor as e os galegos non poden consumir contidos en éuscaro de forma tan sinxela, pero seguilos en catalán faise, en xeral, sen complicación. Así o pensa Iris e corrobórano usuarias cun papel secundario, máis de público. Da bioloxía chegou á maquillaxe, un "nicho por explotar" en galego, algo que no caso de Gabi García (@gabiiig8, superando os 42.400 seguidores), polo humor, estaba máis presente. Gabi García tampouco pensou que ser fiel á súa forma de ser, coa súa lingua, ía ser unha forma de "lucrarse" nin chegar a influír en ninguén, pero polo de agora xa leva algunhas campañas feitas, mesmo para promover o filme Cuñados. O galego tamén é territorio das marcas e empresas "Comecei a raíz do confinamento, como moita xente, e o crecemento foi moi rápido, veu todo de golpe e custoume asimilar o que estaba a pasar", revela García, que comezou a ser recoñecido pola rúa cos seus pros e os seus contras. Agora o incremento de contas que o seguen -pódese seguir ou non, porque os vídeos están abertos a todo o mundo- vai "máis amodiño". En todo caso, el xa é unha referencia dentro da Galiza para as empresas. O galego é un valor engadido. "Era consumidor da aplicación e saíanme algúns vídeos en galego e pensei que era xenial ter contido na lingua, eu tamén conseguín visualizacións e apoio e, malia que intentei facer bromas en castelán ao principio, ao fin e ao cabo non era eu mesmo", di, camiñando cara ao mesmo discurso que identifica tamén a Iris e a Sara. Tampouco pensou que ser fiel á súa forma de ser, coa súa lingua, ía ser unha forma de "lucrarse" nin chegar a influír en ninguén, pero polo de agora xa leva algunhas campañas feitas, mesmo para promover o filme Cuñados. Gabi considera que pode non ter tantas visualizacións fóra do país pero dentro ten "moito alcance", dado que entre "un 85 e un 90%" das seguidoras e seguidores proceden de aquí. Por iso, a un restaurante pódelle encaixar el no seu discurso publicitario, ao igual que aconteceu coa produción cinematográfica. Unha xogada que funcionou moi ben para el, pero que non foi premeditada, foi xuntarse con outras tiktokers para facer algúns vídeos despois do confinamento. E agora, conta, existe un obxectivo de facer unha quedada masiva pero non é tan sinxelo xuntar ducias de persoas nun mesmo lugar o mesmo día e coa pandemia aínda axexando. A que consegue quedadas, neste caso convocadas por Tik Tok e programadas na aplicación Twitch é Esther Estévez, a cara visíbel do Dígocho Eu (@digochoeu con 151.000 contas de apoio), un proxecto máis amplo da CRTVG. Coa súa simpatía para explicar e ensinar o galego xa mesmo foi viral chegando ás televisións de todo o Estado español. Moitas e moitos lembrarán algúns vídeos nos que desfai equívocos nos que caen algunhas persoas de fóra. Pero este programa na rede é moito máis que unha anécdota puntual, pois converteuse na clase de galego de múltiples persoas. Da RAG a Esther, de Esther á RAG ou ao Tergal Non é estraño ver a Esther cun caderno contestando dúbidas que lle chegan a través dos comentarios. As novas xeracións pasaron de consultar no dicionario da Real Academia Galega (RAG) a facelo a esta tiktoker accidental para interactuar con ela, pero na práctica ela e o seu equipo -son só tres aínda que a sensación que dá ao ver os vídeos é que hai moita máis xente na produción- tamén acoden á RAG para solucionar as dúbidas e, se a Academia aínda non ten a resposta, grazas e Esther crianzas, adolescentes e adultas de toda Galiza saben que hai que botar unha ollada no Tergal. "Estamos moi sorprendidos de estar chegando á xente máis nova, que é o que máis ilusión nos fai", afirma Esther Estévez, que xa pode presumir até de ter lanzado un concurso de tiktoks para ir gravar vídeos co alumnado dos colexios gañadores. Ela xa era galegofalante e non lle custou adaptarse, pero o certo é que os guións e os diálogos, moitos en chave de humor para conectar co público, están traballados coa lingüista Rocío Pérez e o produtor Carlos Amado a tres bandas. O labor que hai detrás deu froitos e "sempre foi todo cara arriba". "Estamos moi sorprendidos de estar chegando á xente máis nova, que é o que máis ilusión nos fai", afirma a presentadora, que xa pode presumir até de ter lanzado un concurso de tiktoks para ir gravar vídeos co alumnado dos colexios gañadores. Desde o Digocho eu amósase contenta polo cariño que recibe da rapazada e engade que ela tamén aprende moito. Ademais, @digochoeu non ten que lidar habitualmente con demasiados comentarios negativos para os niveis nos que se move no que se refire a cifras de vídeos vistos, compartidos, gústame... Das cousas que máis lle sorprenderon na primeira tempada e no comezo desta segunda na que está agora lembra que algunhas persoas de fóra da Galiza, mesmo da emigración ou familiares de emigrados regresaron ao país grazas ao Tik Tok e ao seu "interese por descubrir as raíces e a lingua". O "Apuntamento Lusófono" con Rodrigo Paganelli Para o público, outro dos puntos fortes desta sorte de programa na plataforma -que nutre Twitch e viceversa- é a sección do "Apuntamento Lusófono", cando xunto ao actor portugués Rodrigo Paganelli contrastan palabras, expresións e significados a un e outro lado do Miño. Entre risas dá lugar a malentendidos pero tamén prepara galegas e galegos para non equivocarse cando cruzan a raia. De feito, ás veces comparten protagonismo con convidados para contar anécdotas, comparar acentos de maneira educativa e xerar un contido seguido por miles de persoas. Polémica coa Xunta A principios deste ano a Xunta da Galiza sorprendía comunicando que a rede social Tik Tok vetara unha campaña publicitaria por estar en galego. Tratábase da promoción #aculturasegue, que pretendía facer chegar á cidadanía a mensaxe de que o consumo de cultura era seguro e necesario para o sector. A proposta chegou a Twitter, chegou a Instagram e mesmo chegou a Spotify. No entanto, non o fixo a Tik Tok porque o galego non era unha lingua permitida en termos publicitarios. O malestar de moitas galegas e galegos non se fixo agardar, pois non se entendeu ese veto. Ao final o idioma foi quen de conquistar Tik Tok desde ducias de contas de creadoras e creadores particulares que apostaron na súa fala. Tamén sucedeu o propio con algunhas contas oficiais de programas, medios de comunicación e mesmo administracións públicas.