Antonio Reigosa: "Os contos populares e tradicionais integran un corpus universal do que Galiza forma parte"

—Como asumiu a encarga de escribir o limiar desta antoloxía? Desde Galaxia, agora que están traballando na colección do 75 aniversario, querían reeditar este libro, como fixeron con outros, e pedíronme que fixera esa introdución. Preocupeime de aportar información complementaria e, desde o meu punto de vista, necesaria para situar cada conto nun contexto. Desde que se publicou o libro en 1983, e despois da súa reedición en 1994, pasaron moitas cousas no que respecta á investigación dos contos populares. Unha tarefa pendente que tiña este libro era polo en relación ao resto de libros de contos populares, non só da Galiza, senón do mundo. Así, apliquei o criterio do catálogo tipolóxico internacional e fixen unha táboa de referencia para que as persoas que queiran ver ese mesmo tipo de conto noutras publicacións teñan o número do tipo internacional de referencia. Iso é o bo que ten o catálogo internacional: aínda que non coñezas a lingua orixinal, podes saber que estás diante do mesmo conto. Iso dá unha dimensión universal deste tipo de literatura oral. Ademais disto, tamén localicei a procedencia, que tampouco figuraba. Estes contos non foron produto dun traballo de campo, senón da bibliografía existente anterior a 1983. Creo que tamén é un dato relevante identificar a orixe xeográfica de cada conto, así como o libro do que o sacaron os autores da antoloxía, Maruxa Barrio e Henrique Harguindey. —Os contos teñen os seus matices culturais, mais tratan conceptos e aspectos similares entre diferentes territorios... Nos aspectos fundamentais somos moi parecidos. Logo están as singularidades, comezando pola propia lingua de cada lugar onde se recollen os contos. Tamén poden haber outras diferenzas, que xa sería un traballo de estudo comparativo. Mais creo que é moi interesante darnos de conta de que a nosa literatura de tradición oral, neste caso os contos populares e tradicionais, forman parte dun corpus universal. Creo que ese dato non está tan claro na maioría da xente, ou cando menos esa é a miña impresión; que pensan que son contos exclusivos da Galiza, que só se recolleron aquí. E a realidade é que a Galiza forma parte dese universo literario. Tendo en conta que é unha manifestación da cultura popular, do sustrato no que se asenta a nosa forma de entender o mundo, paréceme importante entender que somos parte dun mundo que trata de responder cuestións básicas e elementais -de onde vimos, quen somos... —Algo similar ao que ocorre coas mitoloxías, non si? Exacto. Para facilitar o estudo e a divulgación de materiais facemos esas divisións entre mitos, lendas, contos e adiviñas. Mais en realidade a xente nunca concibiu a cultura como compartimentos diferentes. En todo caso, se os concibe de maneira diferenciada é porque teñen diversas funcións. O conto, normalmente, busca o entretemento e a didáctica a través do simbolismo. Nas lendas, a función ten que ver coa xeografía e o territorio, dándolle unha dimensión mítica ao lugar do que formas parte. Por desgraza, ao tratarse de cultura popular, parece que sempre se fai de menos, polo que non hai moitas ocasións de explicar todos estes matices como sería necesario.