Tito Calviño, mestre (descoñecido) do rock galego

Aínda que sempre se nos presenta a realidade en compartimentos, o talento musical transcende etiquetas e todo o fecunda. Tito Calviño, cantante e guitarrista, un dos grandes nomes das orquestras galegas, é tamén peza clave no rock deste país. E non o sabiamos. A culpa foi de Zënzar, no libro de Laura Romero chegou a revelación. Laura toca o baixo neste conxunto e, con motivo do XXXV aniversario da súa fundación, decidiu compilar nunha obra coral a historia toda dos patriarcas do rock galego. "As primeiras clases de música deumas Tito Calviño", comenta aquí Manuel Silveira, virtuoso da guitarra heavy, un dos creadores de Zënzar. Conforme tal lin, acordeime de Antón Díaz, dos Papaqueixos, autor do mítico tema “Sito Miñanco preso político” e inventor –apoteose das octavas– do baixo bravú. Antón tíñame contado que toda a súa formación musical foran tres semanas de clase con Tito Calviño. Isto era máis que unha casualidade. Dous talentos do rock galego formáranse –no caso de Antón, dun xeito acelerado– da man do cantante da Trébol ou dos Satélites. Tiven a sorte de acompañar a Laura na presentación da súa obra na libraría Sisargas da Coruña. Comentei o detalle. Inmediatamente falou Gonzalo Grela (guitarrista de Machina e Broa): "A Ánxelo de Xermar, a Mario e mais a min tamén nos aprendeu Tito Calviño". Tras da descuberta todo foi sinxelo. Chamamos a Bocixa, vocalista do propio Zënzar, para que unha vez máis actuase como presentador e catalizador de enerxías. E, na Coruña, nun lugar solemne, Portas Ártabras, –espazo que Felipe Senén ofrece xeneroso á cidadanía– o 26 de abril redémoslle homenaxe. Esa tarde foi a felicidade. Heavies e punkis en plena sintonía cun mestre do bolero e da canción española. Como é posíbel? Fácil. Úneos a mesma paixón: a música. Alumnos os que, nalgún caso, non vía desde había trinta anos. Tamén Tito Calviño, fillo, pedra angular do grupo de Sés. E, por suposto, a propia Laura. Para significar o reencontro houbo jam session, e volveu soar “La Fiesta” de Ilegales, unha das pezas que utilizaba como exercicio. De Portomouro a Miami. A biografía de Evaristo Calviño (1950) é fascinante. Aos dez anos xa campaba no palco coa Imperial, a orquestra da súa aldea. Axiña foi fichado como neno prodixio pola Orquestra Compostela. Estudou no conservatorio de Santiago guitarra clásica. E superou con éxito a dura proba do cambio de voz, para se converter nun dos máis famosos vocalistas deste país. Actuou cos Key, coa Trébol, cos Player's. Logo chegou a gran aventura americana: Miami. Á volta, integrouse nos Satélites. Entre os seus múltiples proxectos, tenlle especial cariño a Galitalia, o dúo con pianista Vincenzo de Angelis. Conforme anunciamos a homenaxe, comecei a recibir mensaxes emocionadas. Xosé Figueroa, de Chantada, comentoume que un dos momentos máis intensos da súa infancia fora ver a Tito no palco, co instrumento nas costas, a tocar a guitarra do revés. Esta foi a primeira cuestión no reencontro de Portas Ártabras. Pregunta de Silveira: "Cando comezaches a imitar a Jimi Hendrix?". Resposta de Tito (con retranca): "Nunca a Jimi Hendrix imitei. Aprendeume a tocar a guitarra do revés Isaac Vázquez, gran músico, dos Galaicos de Compostela!".