Louis Armstrong (1901-1971) vs. Avelino Cachafeiro (1899-1972)

Desde que me decatei de que os dous personaxes foron coetáneos –naceron e morreron en datas moi próximas– quixen parar a comparar as súas vidas, enmarcadas cada unha no contexto que lles tocou vivir e que, sen dúbida, condicionou as súas traxectorias humanas e artísticas. Dúas vidas paralelas de músicos que poden facernos reflexionar sobre moitas cousas. No caso de Louis Armstrong, mundialmente coñecido, no caso de Avelino Cachafeiro, símbolo máximo do gaiteiro galego. As súas vidas e pegada artística están condicionadas polo entorno onde a súa semente agromou. A vida de Louis Armstrong é moi cinematográfica: nace en Nova Orleáns –berce do jazz– en 1901, fillo dunha prostituta, ingresa nun correccional aos once anos por andar dando tiros o ar. Alí, precisamente, iníciase na corneta e por aí vai paseniño descubrindo o seu talento, que pasaría pola trompeta e pola voz no ámbito do jazz. Viaxa a Chicago, Nova York, Los Ángeles, Europa e o resto do mundo espallando así a súa popularidade e talento. Casa catro veces e non ten fillos coñecidos , fai películas en Hollywood, recibe un Grammy... Morre en 1971 e a súa última casa perto de Nova York é hoxe un museo. O gaiteiro de Soutelo tamén pasou o seu: nace en Forcarei (Tabeirós-Terra de Montes) por 1899 nunha familia normal onde xa o seu avó tocaba a gaita. Forma o grupo de gaitas co pai e cos irmáns, sendo o líder indiscutíbel. É premiado en 1924 como mellor gaiteiro da Galiza –estamos a celebrar o centenario desta efeméride na que tamén tivo que ver no seu día o propio Castelao–. Grava seis discos en 1928 e tamén fai unha xira por Arxentina ,Uruguai, Brasil e Barcelona. A Guerra Civil española desfai definitivamente o grupo e máis tarde a enfermidade da súa muller, Josefa Cortizo, contribúe a que non volva tocar oficialmente en público, dedicándose a ser empresario na súa zona con negocios como un bar,unha discoteca, unha gasolineira ou unha funeraria, sendo relevante a súa dedicación no resto da súa vida á poesía e á pintura. En 1972 morre na súa aldea, onde fan un monumento á súa memoria. Tampouco tivo herdeiros, pero está claro que a historia o Estado español marcou a vida artística deste home –como a de tantos outros– e da cultura deste país en xeral. Evidentemente non fixo películas e casou como era normal daquela unha soa vez. O ámbito galego e español marcado por unha época histórica tan concreta inflúe totalmente nos personaxes e artistas como é o caso. Louis Armstrong, grazas ao seu talento, logra medrar até converterse nunha figura de transcendencia mundial. Avelino Cachafeiro, grazas tamén ao seu talento, converteuse nun símbolo para a cultura galega pero viu truncada a súa actividade pola historia. Un e outro vivindo a mesma época teñen historias ben diferentes e enmarcan a súa traxectoria no mundo que lles tocou vivir. Tanto a súa música como a súa vida persoal foron condicionadas en todo momento, igual que a semente depende do terreo e das inclemencias do tempo.