A danza, identidade sonora

Con Cruseiro, o proxecto Tona debuta cun EP no que a reivindicación da tradición non é un exercicio de museo, senón materia viva que se mestura, ferve e reborda. Miguel Cernadas —quen xa amosara na súa etapa en Terbutalina unha pulsión rítmica inconfundíbel— conduce aquí unha formación que entende a música de raíz como territorio para a mestura radical, mais sempre coa vontade primeira de facer bailar. O resultado son cinco temas que funcionan como un pequeno atlas de correspondencias entre a memoria popular e o imaxinario do pop, do rock e mesmo do blues. A banda, con Tomás Ageitos, Andrés Real, Roberto Comesaña e Gutier Álvarez, e coa mediación sonora de Víctor Álvarez, constrúe un espazo no que cada peza dialoga cunha fonte recoñecíbel e, á vez, a transcende. "Carracho" abre o disco cunha muiñeira de Os Rosales filtrada pola estética directa, case minimalista, do pop que bebe do punk melódico. É unha declaración de principios: tradición e modernidade enteiras, sen complexos. En "O casal", a canción infantil recuperada de Os Cempés atópase cunha base harmónica de blues primixenio, o que lle dá ao tema unha textura híbrida que lembra a primeira irrupción do rock and roll, cando o corpo mandaba sobre calquera dogma estilístico. O mesmo sucede en "Rhumba95", onde a rumba galega se enlaza cunha second line de ecos neorleaneses e cun doo-wop dos anos 50 que lle imprime unha melancolía luminosa. "Maio" afonda nun blues setenteiro que serve de armazón para levar "A saia da Carolina" a un territorio exótico, case psicotrópico, sen perder o carácter festivo da melodía orixinal. É, seguramente, a peza na que mellor se percibe esa idea de 'pota' en que Tona funde tempos, modos e tradicións. O feche chega con "Asubío", unha xota en diálogo permanente co blues e coa psicodelia sixties, apoiada nunha alternancia modal que reforza a súa narrativa interna. A cita á peza de Florencio López engade un nivel máis de resonancia histórica, como se a música quixese lembrar que cada baile contén moitos outros. Cruseiro é, en definitiva, unha celebración da identidade sonora galega desde unha perspectiva aberta, consciente de que a tradición só vive cando se move. Cernadas fala de harmonía, melodía e retranca; Ageitos, dunha pota en ebulición. O disco confirma ambas intuicións: Tona propón un lugar onde a memoria non pesa, senón que impulsa. Onde a aldea é tamén un espazo contemporáneo. Onde bailar é unha forma de comprensión. A estrea en directo na Foliada da Fonsagrada, nun contexto comunitario e de baile compartido, foi o escenario natural para un EP concibido como banda sonora de mediodías e seráns. Editado por Tremendo Audiovisual e dispoñíbel xa nas plataformas dixitais, Cruseiro sitúa Tona como un dos proxectos máis estimulantes desta nova vaga que entende a música galega como cruce de camiños e non como fronteira pechada.