A situación da lingua galega: aumenta o apoio social, mais perde falantes

A s galegas e os galegos están chamados esta cuarta feira, Día das Letras Galegas, a mobilizarse en nove cidades e vilas do país. Convocadas pola plataforma cidadá Queremos Galego –formada por máis de 500 entidades de todo tipo–, as rúas da Coruña, Ferrol, Foz, Lugo, Monforte de Lemos, Ourense, Pontevedra, Santiago de Compostela e Vigo acollerán cadansúa manifestación baixo o lema 'En galego, aquí e agora' nun momento no que a situación da lingua galega é de "emerxencia lingüística". Así o afirma a Nós Diario Marcos Maceira, presidente da Mesa pola Normalización Lingüística e portavoz da plataforma Queremos Galego. "Esta situación que vive hoxe a lingua vén derivada do desleixo dos poderes públicos en relación coa responsabilidade que teñen de garantir que o galego estea presente e se poida usar en todo e para todo", explica. "Efectivamente, a ausencia e exclusión do galego deriva no retroceso do uso diario da nosa lingua. Estando ausente completamente da vida social, o raro sería que a situación do galego mellorase", engade. A ausencia á que se refire o presidente da Mesa pola Normalización Lingüística exemplifícase no ámbito da Xustiza. Menos de 1% dos trámites xudiciais son en galego. Ás dificultades para usar a lingua no eido xudicial súmase a imposibilidade de facelo na Administración do Estado español, o descenso na oferta positiva dentro da Administración galega e as trabas ás empresas que optan pola lingua galega como indicador de calidade e de compromiso. Tamén no ámbito audiovisual, pois a oferta de televisión en lingua galega na TDT é inferior a 4% para os produtos infantís e xuvenís, ao que se suma a exclusión do idioma en determinadas materias do ámbito educativo a través do Decreto do plurilingüísmo. A consecuencia é que, por primeira vez na historia, un de cada catro menores de 15 anos non son capaces de expresarse en lingua galega, unha situación que se agrava canto inferior sexa a idade. A este respecto, Henrique Monteagudo, coordinador do Seminario de Sociolingüística da Real Academia Galega (RAG), explica a Nós Diario que os estudos sociolingüísticos levados a cabo pola Academia nos últimos anos "debuxan unha situación moi preocupante, sobre todo no sector que resulta máis significativo para o futuro: a infancia e a mocidade". Os traballos do seminario confirman unha perda constante do uso do galego, que ven asociada á ausencia do idioma desde a Educación Infantil en diante. Marcos Maceira, portavoz de Queremos Galego: "É incríbel que teñamos que seguir saíndo á rúa para defender o galego" 40 anos de lei No próximo mes de xuño, a Lei de normalización lingüística fai 40 anos. Case medio século que, para Queremos Galego, non serviu para "garantir a presenza e dispoñibilidade do galego en todos os espazos da vida pública". Monteagudo coincide coa plataforma, e afirma que "o que se agardaba era un compromiso maior coa lingua galega por parte dos poderes públicos, nomeadamente da Xunta, e sobre todo despois de 40 anos un agardaría que fósemos aprendendo polo camiño, mellorando, perfeccionando as políticas lingüísticas e fósemos aplicando medidas máis e máis eficaces". Se ben tanto Marcos Maceira como Henrique Monteagudo coinciden en que existe un clima social moito máis favorábel ao galego do que había hai 40 anos, os datos oficiais confirman que o número de falantes descende de maneira gradual e a fenda xeracional é cada vez máis evidente. Para Elsa Quintas, directora do Observatorio de Dereitos Lingüísticos, esta norma non recolle ningún mandato relativo a situacións concretas, deixando as persoas galegofalantes "desamparadas" en canto aos seus dereitos lingüísticos. "A lei ficou en papel mollado porque non houbo vontade política de desenvolvela e de póla en práctica en aspectos concretos", afirma. Por exemplo, explica, as familias que educan conscientemente as súas crianzas en galego "non ven garantido nesta lei o dereito á escolarización en lingua galega". "Se está constatada a perda de falantes en idades temperás, por que non sei fai nada ao respecto?". Nesta liña, Monteagudo afirma que "necesitamos unha especie de acordo social e político que arroupe iniciativas eficaces para o galego nos distintos ámbitos cruciais: a educación, os medios de comunicación, as novas tecnoloxías, a produción cultural [sobre todo dirixida á infancia e á mocidade]. O galego necesita aquí un grande impulso que ten que partir de quen ten a responsabilidade política de encabezalo". Non obstante, Valentín García, secretario xeral de Política Lingüística da Xunta da Galiza, discrepa. "Calquera persoa que coñeza a situación do galego hai 40 anos e a compare coa de hoxe en día pode ver os múltiples avances que se conseguiron", afirma a Nós Diario. Segundo sostén Valentín García, a Lei de Normalización Lingüística ten un ámbito de aplicación "moi amplo", polo que "hai cousas nas que se avanzou moito e outras nas que non se avanzou tanto e outras nas que hai moito traballo por facer", pero para a Xunta da Galiza, esta lexislación conseguiu que a lingua propia da Galiza sexa "unha lingua moderna e cosmopolita". A RAG insta a reverter a desgaleguización no ensino Un 17-M marcado pola campaña electoral As sete grandes cidades, Monforte (Terra de Lemos) e Foz (A Mariña) acollen este ano as manifestacións que a plataforma social Queremos Galego realiza cada 17 de Maio. Unha convocatoria descentralizada que busca "destacar o protagonismo dos Concellos no seu papel normalizador fronte ao desleixo do resto dos poderes públicos" que teñen responsabilidades no ámbito lingüístico, nomeadamente, a Xunta da Galiza e o Goberno do Estado español. Esta convocatoria coincide temporalmente coa campaña electoral dos comicios municipais que se desenvolverán o vindeiro 28 de maio. A lingua nas eleccións Unha oportunidade, segundo o presidente da Mesa pola Normalización Lingüística, Marcos Maceira, para comprobar que partidos estarían dispostos, no caso de conseguir responsabilidades de Goberno, a cumprir o estabelecido na Lei de Normalización Lingüística. "A lexislación estabelece que as Administracións públicas teñen a obriga de promover o galego. Agora mesmo hai partidos que están a desenvolver as súas campañas electorais en español, sen ningún tipo de problema. Que nivel de garantía dá iso?", pregúntase Maceira. Estas son as mobilizacións convocadas por Queremos Galego para o 17 de maio