Carta aberta a Antonio López, reitor da USC

Publicouse hai poucos días o último relatorio oficial O galego na docencia. No comunicado que se enviou aos medios de comunicación púñase en valor: "a USC logrou que o 25% das horas docentes se impartan en lingua galega", que é "o mellor dos últimos dez anos" e, segundo se afirma, "evidencia unha clara tendencia á alza no emprego do idioma propio". Faltou escribir: "Pues en este tiempo estaba en mi prosperidad y en la cumbre de toda buena fortuna". O primeiro que salta aos ollos é que ese informe continúe a chamarse O galego na docencia, cando o que se constata ano após ano é O español na docencia. Aquí o único que está normalizado, naturalizado, indiscutido, é que a nosa lingua propia segue a ter un papel secundario na Universidade de Santiago de Compostela. Se non se considerase accesoria, daría vergoña, ou produciría un mínimo de pudor, festexar como un logro un minoritario 25%. Mesmo así, oxalá esa porcentaxe fose real! Só se chega a esa cifra a través de estatísticas de lingua declarada na oralidade. Non existen despois medios para cotexar, nin nunha pequena mostra, se hai correspondencia entre o que se di e o que se fai; tampouco hai unha análise sobre os materiais que se achegan ou propoñen nas aulas, cando existen disciplinas en que o galego permanece como unha fala ágrafa, apta para a oralidade mais sen apoio escrito. Conforme ía lendo o relatorio deste ano, e o ía confrontando coa serie histórica, víñame á cabeza un vello conto que estou certo de que coñeces. Nunha aldea, había cen habitantes; un veciño tiña cen vacas e o resto da veciñanza non tiña ningunha. A media aritmética é irrefutábel: dá unha vaca por persoa. Ese podería ser o titular, mais a realidade non está reflectida nesa afirmación. Discriminada No informe temos que ir tamén á letra pequena e non ao que se destaca para os xornais. En dez anos de estudos sobre lingua na docencia, esta é a progresión do galego pola que se lanzan foguetes: "Se revisamos como foi a evolución de cada centro ao longo da última década, vemos que dominan as liñas chairas, que reproducen a escala o panorama de estabilidade con dominio do castelán que aparece nos datos xerais". Tendo en conta o "desenvolvemento", a conclusión lóxica é que non se tomaron medidas a favor da lingua. Ben, non é só que o infiramos, o propio relatorio apúntanos con todas as letras que hai centros da USC, como Medicina, Farmacia, Relación Laborais ou Enfermaría do campus de Compostela, en que, desde que existen estudos, "a estabilidade en porcentaxes nulas ou anecdóticas de docencia en galego representa o fracaso –ou a inexistencia– das actuacións encamiñadas a mudar esa situación". Fracaso ou inexistencia. En Medicina e Odontoloxía, ao longo dunha década, andouse entre o 1,3 e o 2,7% de presenza do galego. O ensino na nosa lingua é tan residual que entra na marxe do erro estatístico. Mesmo podemos preguntarnos se habería tanto ou máis galego na oralidade nas aulas da Facultade de Medicina nos últimos anos da ditadura franquista. Menos, difícil. En Medicina e Odontoloxía, o ensino na nosa lingua é tan residual que entra na marxe do erro estatístico É unha irregularidade democrática que a lingua propia, declarada como "cooficial" xunto co castelán, sexa discriminada deste xeito en arterias fundamentais da vida colectiva. O Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega aprobado en 2004 por unanimidade no Parlamento fala de obxectivos de convivencia moi básicos, como asegurar que ninguén "se sinta discriminado ou obstaculizado por utilizar o galego nas súas relacións coas institucións sanitarias, respectando os seus dereitos lingüísticos e culturais". Que non se facilite e posibilidade que se leccionen aulas no noso idioma ten consecuencias para a saúde pública e para a cohesión do país. Precisamos un persoal formado, que saiba que pode doer o pulso, que é o que acontece se escordamos un pé e que poida acompañarnos nos momentos de maior vulnerabilidade. Cómpre actuar con decisión. Precisamos medidas para que a situación mude. Confío e agradezo desde xa a túa sensibilidade e interese para que a lingua ocupe o papel que lle corresponde na máis antiga institución civil de Galiza. P. S.: Aproveito tamén para che trasladar a miña preocupación polas dificultades para empregar o dominio .gal. O profesorado, para calquera xestión oficial, non pode usalo, ficando a nosa universidade por detrás doutras institucións educativas do país. A situación é máis contraditoria cando vemos que a USC é membro da Asociación PuntoGal. Sería unha feliz noticia que se corrixise axiña.