A torcaza toma a urbe

De camiño ao cine, e parados nun atasco no medio da cidade, préndese a luz verde do semáforo. É a luz que dá entrada e un pombo torcaz, que se pousa sobre a esfera verde, espera. Pasa a vermello, chega outro exemplar e os dous ben xuntos, como parella de namorados, observan pasar a vida da Gran Vía. Parece que estas aves sempre estiveran aí, pero non é así. Os pombos, tan habituais hoxe en parques e xardíns de vilas e cidades, son aves ligadas a medios forestais e agrarios. José María Castroviejo e Álvaro Cunqueiro na súa obra Viaje por los montes y chimeneas de Galicia. Caza y cocina gallegas do ano 1969 fan referencia a este feito: "El pombo –que en los parques públicos de muchas capitales europeas, como en las Tullerías y otros jardines de París, en el Hyde Park londinense o en el Green Park de Dublín, venía a comer a nuestra mano– es silvestre en Galicia y tremendamente huraño y alertado". Así era, pois, e ata non hai moito, quen quixese observar, ou cazar, a pomba máis grande de Europa tiña que procurala, non sen traballo, en agras ou bosques onde se alimenta de landras, herba ou sementes e cereal. Porén, dun hai un tempo a esta parte os pombos son parte da paisaxe urbana. Mobiliario urbano animal. O seu incremento vén dado por varios factores como son a abundante comida, ou a falta de depredadores. Porén, un feito curioso, que veñen de estudar Alejandro Gutiérrez e Vanesa Martínez, nun traballo no que comparan as poboacións de pombos de zonas rurais coas urbanas, é que os destas últimas tamén destacan por outra circunstancia: teñen menos carga de parasitos. Podería ser que a boa alimentación e a ausencia de tantos perigos levase a unha mellor saúde dos pombos torcaces. A familia Columbidae en Galiza ten outras dúas especies semellantes ás torcazas pero de menor tamaño: o pombo pequeno ou zura (Columba oenas) e a pomba das rochas (Columba livia) da que xa non se pode asegurar, agora mesmo, que teñamos exemplares salvaxes xa que boa parte deles hibridaron coas pombas domésticas. A toma das urbes por parte dos pombos permítenos a observación doutra ave que se suma ás que escolleron as cidades para vivir e convivir con nós como veñen facendo cirrios, pardais ou cegoñas. Desta maneira, e cando o bulicio o permite, o arrolo das grandes columbas é parte xa da banda sonora das cidades entre motores de coches e o barullo humano. Coa proximidade que nos conceden os pombos urbanos podemos gozar da observación das fermosas cores verdes, vermellas e brancas que locen no pescozo, que semella un torque castrexo, e que X. M. Penas Patiño e C. Pedreira López relacionan coa motivación semántica de torcaza. Na nosa vila, de camiño á casa, admiramos os pesados pombos xogando a ser acróbatas, catro exemplares tentan levar sementes dun ligustro ao papo facendo todo tipo de piruetas para a nosa delicia. O circo alado Columbidae actuando para a nosa familia. Benvidos ás cidades, pombos. Grazas pola compaña.