Xustiza pola man en Haití: 'Bwa Kale' contra o crime organizado

En Haití, un movemento cidadán que tenta loitar contra a violencia das bandas criminais emprega métodos brutais ante a indiferenza das autoridades. É o movemento bwa kale (que significa "madeira pelada") e leva varios meses protagonizando unha gran parte da violencia nas rúas de Porto Príncipe, a capital do Estado de Haití, que conta cunha poboación aproximada de un millón de persoas. Hai moito tempo que Haití vén sendo escravo da violencia criminal, e os últimos acontecementos son un síntoma máis desta. Este movemento, que se denomina a si mesmo como de "autodefensa", comezou a tomar forza co asasinato de varios presuntos membros dunha banda criminal. Estes feitos tiveron lugar a finais do mes de abril. En redes sociais chegaron a difundirse vídeos do altercado con contido moi explícito. O episodio, de particular violencia, produciuse despois de que a policía haitiana apresara máis dunha ducia de presuntos integrantes dunha banda, meténdoos nun vehículo tras detelos. Foi entón cando unha turba de cidadáns enfurecidos cargaron contra o furgón, lanzando pedras e prendendo lume aos corpos. Este método emprégase, ao parecer, con certa frecuencia. Bandas criminais Algunhas estimacións afirman que as bandas de crime organizado controlan arredor dun 80% do territorio da capital. Para impedir que os criminais se seguisen a facer máis e máis poderosos, os habitantes de Porto Príncipe comezaron a se organizar. O resultado é o que está a acontecer na actualidade, sendo algunhas das consecuencias máis graves o deterioro da seguridade e da gobernabilidade, xa que a confianza nas forzas e corpos de seguridade é practicamente nula por parte da cidadanía. Segundo Nacións Unidas, máis de 1.600 persoas perderon a vida, foron feridas ou secuestradas nestes últimos meses en relación coas actuacións do movemento bwa kale. De xeito un tanto irónico, isto supón un aumento da violencia que estaba a sufrir a capital dun 28%. Descoñécese cantas das vítimas da violencia teñen sido civís sen vinculación real coas bandas e, polo menos, un axente de policía foi atacado por erro nestas últimas semanas. Máis de 1.600 persoas perderon a vida, foron feridas ou secuestradas nos últimos meses en relación coas actuacións do movemento 'bwa kale' Nalgúns dos barrios da capital é posíbel atopar barricadas, que os participantes no movemento bwa kale erixen para controlar o acceso a certos territorios de Porto Príncipe. Enviados da prensa internacional deben acreditarse para poder acceder a estas partes da cidade. Nos puntos de control teñen lugar rexistros para comprobar a identidade e a posíbel pertenza a unha banda de todos aqueles que pretenden entrar. Os cidadáns que participan neste movemento de vixilancia empregan armamento improvisado, que fabrican por conta propia ou adquiren a través canles non oficiais. Existen reportes que afirman que os veciños empregan, incluso, machetes que reparten nas rúas. "Non será Canadá nin os Estados Unidos quen nos sacarán desta situación", dicía un dos membros deste movemento, "senón un machete". Fame e doenzas Noutros lugares de Haití existen tamén movementos parecidos, organizados ás veces de forma similar a milicias. Organizacións en favor dos dereitos humanos sinalan que as forzas policiais non están facendo suficiente para loitar contra as execucións extraxudiciais dos supostos criminais. A situación de inseguridade en Haití vese afectada pola falta de recursos –materiais e humanos– das institucións do país. Factores como a corrupción e a extensión da criminalidade organizada dentro da sociedade haitiana favorecen, tamén, a falta de confianza por parte da cidadanía nos seus corpos policiais. Porén, que movementos como bwa kale actúen pola súa conta pode dar pé á aparición de novos actores criminais na escena. Hai outras circunstancias que afectan á seguridade dos cidadáns de Haití: a crise de alimentos que asola a metade da poboación do país, o empeoramento das condicións socio-sanitarias pola suspensión de servizos básicos, os brotes de cólera e o máis recente terremoto que deixou tras de si terríbeis inundacións O derradeiro presidente de Haití, Jovenel Moïse, foi asasinado en 2021. Até as eleccións que, en principio, terán lugar no ano 2024, o baleiro de autoridade en Haití ten previsión de continuar.