A UE consolida a externalización da xestión migratoria malia as mortes no Mediterráneo: en que consiste o acordo?

O Consello da Unión Europea (UE), o Parlamento do bloque comunitario e a Comisión Europea alcanzaron hoxe un acordo arredor do pacto de migración e asilo, unha norma que endurece os controis nas fronteiras externas da UE, acelera as expulsións de persoas migrantes e reforza a externalización da xestión migratoria a terceiros países, unha política que provocou múltiples denuncias por violacións dos dereitos humanos. As persoas que consigan chegar ás fronteiras exteriores e “non cumpran as condicións para entrar á UE” terán que someterse a controis de identificación que incluirán o rexistro dos seus datos biométricos, con imaxes faciais que se suman á recollida de pegadas dactilares a calquera que supere os seis anos, antes de ser trasladadas a centros de detención, onde estarían un máximo de sete días. Ao tempo, diminúen os prazos para a expulsión das persoas que se considere non acordes cos requisitos para obter asilo e crea un procedemento a nivel comunitario para avaliar a concesión da protección internacional. A primeira decisión deberá producirse como moi tarde medio ano despois da solicitude. Amais, abre a porta a que se permita suspender normas de solicitude de asilo en casos de forza maior ou “instrumentalización” por terceiros dos movementos migratorios, como tería feito Marrocos durante a entrada masiva de persoas migrantes en Ceuta en maio de 2021. Porén, isto só afectará “actores non estatais hostís”, afirmou o eurodeputado do PSOE Juan Fernando López Aguilar, que participou na negociación, descartando que o texto avale inculpar organizacións non gobernamentais (ONG) como as que o Goberno de extrema dereita italiano trata de criminalizar por efectuar rescates no mar Mediterráneo. 2023 xa é o ano con máis mortes no Mediterráneo central desde 2017: "Italia impide as actividades de busca e rescate" A regulación introduce a “solidariedade obrigatoria pero flexíbel” cos países con máis chegadas, especialmente en situacións de crise, con cotas de redistribución para trasladar no mínimo 30.000 persoas solicitantes de asilo anualmente. Os Estados membros terán que pagar 20.000 euros por cada traslado que rexeiten, e tamén será flexibilizada a consideración de terceiro país seguro para expulsar as persoas migrantes. Prevese que a norma sexa aprobada definitivamente antes das eleccións ao Parlamento da UE que decorrerán entre o 6 e o 9 de xuño de 2024, nas que as enquisas adiantan unha alza da extrema dereita que provocaría un xiro aínda máis conservador nas institucións comunitarias. A presidenta do Parlamento da UE, a conservadora Roberta Metsola, destacou que “podemos mostrar esta reforma sen precedentes antes das eleccións do vindeiro ano”, admitindo que “non existe unha solución perfecta” e definindo a xornada como “histórica”, o mesmo cualificativo utilizado pola presidenta do Executivo da UE, a tamén conservadora Ursula von der Leyen, que incidiu en que “significa que os europeos decidirán quen vén á UE e quen pode quedar, non os contrabandistas”. A asimilación da migración co tráfico de persoas é un eixo do discurso anti migración da ultradereita, que logrou endurecer nos últimos anos a posición do bloque comunitario neste ámbito. Matteo Piantedosi, titular de Interior italiano, insistiu en que o pacto permitirá “loitar contra os traficantes de seres humanos”. O número de crianzas que arriscan a vida para chegar a Europa a través da perigosa ruta do Mediterráneo central aumenta 30% Pedro Sánchez, presidente do Estado español, que lidera o Consello da UE até final de ano, reiterou que a nova lexislación permitirá “conducir de forma máis humana e coordinada os fluxos migratorios”. A UE evita responsabilizarse da xestión migratoria Con todo, o novo pacto “fará retroceder a lei de asilo europea nas próximas décadas” e “causará que máis persoas sexas detidas de facto nas fronteiras da UE, incluídas familias con crianzas e persoas en situación de vulnerabilidade”, denunciou Eve Geddie, directora da Oficina de Institucións Europeas de Amnistía Internacional, detallando que os “Estados poderán simplemente pagar para fortalecer as fronteiras exteriores ou financiar países fóra da UE para evitar que a xente chegue”. En paralelo, cuestiona que as solicitudes de asilo sexan canalizadas por medio de “procedementos deficientes” nas fronteiras. Asemade, subliñou que a norma busca “debilitar os dereitos dos solicitantes de asilo, refuxiados e outros inmigrantes na UE”, o que as pon “en risco” e aumentará a “dependencia” da externalización da xestión migratoria con “máis acordos como os alcanzados con Albania, Libia, Tunisia ou Turquía para transferir a responsabilidade de protexer as persoas fóra da UE”. O último destes acordos, entre Italia e Albania, que se encargaría de xestionar centros de detención para migrantes capturados no Mediterráneo por Roma, foi bloqueado pola Xustiza albanesa até que tome unha decisión final sobre a súa constitucionalidade e legalidade en base ao dereito internacional. Von der Leyen salientou que o entendemento bilateral "é innovador” e axustado ás leis da UE. A UE defende unha xestión migratoria con "compaixón" malia as 2.300 mortes no Mediterráneo en 2023 “É evidente que para a maioría dos lexisladores a prioridade é fechar fronteiras, non protexer as persoas”, resolveu Willy Bergogné, director en Europa de Save the Children, debullando que “porá en perigo as crianzas en tránsito e conducirá a unha maior separación das familias de inmigrantes”, e o Consello Europeo sobre Refuxiados e Exiliados asegurou que é “un día escuro para Europa”. Ademais das ONG en defensa dos dereitos humanos, apenas trasladaron o seu rexeitamento á lexislación as forzas máis á esquerda no lexislativo da UE. A ultradereita francesa reclama "unha vitoria" na nova lei migratoria Co gallo de frear o ascenso da extrema dereita de cara ás presidenciais de 2027, nas que o mandatario Emmanuel Macron xa non poderá presentarse ao alcanzar o límite de mandatos, o presidente francés propuxo unha reforma que endurece a regulación migratoria que foi aprobada á última hora da terza feira no lexislativo grazas aos votos da ultradereita de Reagrupamento Nacional. O texto obriga as persoas migrantes a traballar dous anos e medio para acceder a axudas sociais, limita as persoas que poden entrar no Estado ou dificulta que as súas crianzas poidan obter a nacionalidade. A súa aprobación levou á dimisión do titular de Sanidade Aurélien Rousseau, e foi considerada por Marine Le Pen, líder ultradereitista, como unha “vitoria ideolóxica”. Naufraxios no Mediterráneo: neglixencia e vulneración de dereitos Tanto a decisión francesa como a da UE producíronse xusto ao final do ano con máis mortes no Mediterráneo desde 2017. Os datos da Organización Internacional para as Migracións reportan que 2.571 migrantes perderon a vida ou desapareceron intentando alcanzar Europa, entre elas 108 crianzas. Desde 2014 28.320 persoas morreron na vía marítima, a máis mortífera do planeta para as persoas migrantes. A peor traxedia de 2023 decorreu en xuño no mar Xónico, fronte á costa grega, cando arredor de 600 persoas morreron afogadas após naufragar o buque no que trataban de chegar a Italia, o que levou a Organización das Nacións Unidas (ONU) a demandar á UE mudanzas na súa política migratoria e o estabelecemento de rutas migratorias seguras, todo o contrario do pacto fechado hoxe por Bruxelas.