Revisionismo colonial. Perseverar no erro no tempo das medias verdades

A relación histórica entre o Estado español e as súas antigas colonias americanas sofre de cando en vez unha suba de tensión por mor do seu pasado amnésico e do seu presente triunfalista. No chamado "delirante" programa electoral de Vox, no punto 63, aparece: "Difundiremos e protexeremos a identidade nacional e a achega de España á civilización e á historia universal, con especial atención ás xestas e fazañas dos nosos heroes nacionais dentro e fóra das nosas fronteiras". Esta proposta podería ser sustentada pola totalidade dos partidos españois de esquerda e dereita aínda que non coa mesma cor triunfalista. Fixo algunha achega o Estado español á civilización e á historia universal? Sen dúbida que si. Pero do mesmo xeito que Franco argallou a Seguranza Social e Hitler as residencias de verán para obreiros, os Volkswagen e as autoestradas para que estes puidesen chegar a elas, reivindicar estes logros resulta hoxe perigoso e falaz. Nunca antes a chamada identidade española reivindicara tantas medias verdades como agora coa intención de amosar un pasado "humanista e civilizador" na súa conquista americana para contrapoñelo á batería de acusacións e esixencia de mea culpa que distintos gobernos latinoamericanos veñen esixindo dende que Fidel Castro criticara que a celebración española do V Centenario fora unha "apoloxía da colonización e da escravitude". Velaí a intelligentsia branqueadora comandada por María Elvira Roca Barea e o seu libro (máis de 25 edicións xa) Imperiofobia y leyenda negra. Roma, Rusia, Estados Unidos y el imperio español, xunto con algúns latinoamericanos que descubriron un discurso alternativo e mesmo antiestadounidense e reivindican un pasado non colonial. Así, Estados Unidos era unha colonia da coroa británica e os territorios hispanos en América unha extensión de España cunha división administrativa que os definía como vicerreinados e non como colonias. Os indíxenas destes territorios terían dereitos que os protexían, mentres que os indíxenas norteamericanos carecían de calquera protección legal e foron masacrados e alcoholizados en reservas até o día de hoxe. Divorcio hispano-latinoamericano O certo é que se algo define en calquera época "o ser español" é o prurito lexislativo. As leis protectoras quedaban só niso: "prurito lexislativo". O indio ladino Felipe Guamán Poma de Ayala describe en La Nueva Corónica y Buen Gobierno (1615) o funcionamento do poder colonial. Para el a violencia insoportábel é a que acontece fóra dos marcos da guerra, aleatoria e inmotivada, que adopta múltiples formas: o castigo físico, o roubo, a explotación laboral, a violencia sexual, os insultos verbais. A causa desta violencia ten dous motores principais: a cobiza e a luxuria dos colonizadores, aos que chama "españoles soberbiosos". O certo é que, en 2023, este pasado está vivo entre os escolares latinoamericanos que máis tarde serán adultos e non existe nas aulas do Estado español, co perigo engadido de que chegue ás aulas, algún día, só como punto 63 do programa electoral de Vox. Para medir a gravidade do divorcio hispano-latinoamericano, cómpre lembrar que no recente III Cumio da Unión Europea (UE) e da Comunidade de Estados Latinoamericanos e Caribeños (Celac), baixo a presidencia española da UE, a representante venezuelana, Delcy Rodríguez, mantivo unha xuntanza fóra do programa co representante da oposición venezuelana Plataforma Unitaria, Gerardo Blyde. O feito de que o mediador sexa o presidente francés di moito da invisibilidade española como referente en Latinoamérica Na xuntanza estiveron presentes o presidente arxentino, Alberto Fernández, o colombiano, Gustavo Petro, o brasileiro Lula da Silva e o mediador entre as partes, o presidente francés Emmanuel Macron. O feito de que o mediador entre as partes sexa o presidente francés di moito da invisibilidade española como referente en Latinoamérica, xa que a intervención de José Luis Rodríguez Zapatero entre as partes en conflito en Venezuela foi a nivel persoal e non como representante do Estado español. Se a condición para unhas relacións sas pasa por pedir perdón pola explotación e violencia exercida contra poboacións inocentes e indefensas, tal como fixeron Francia, Países Baixos ou Bélxica, non estaría de máis ir practicando ante o espello e deixando o de "españoles soberbiosos" para as crónicas do século XVII.