A política turística saudita supón unha condena para peregrinar á Meca, con 1.300 mortes no hajj

Os termómetros na Meca, no oeste de Arabia Saudita, chegaron a marcar a segunda feira 44ºC, poucas horas despois de que as autoridades anunciaran que 1.301 persoas faleceron este ano no hajj, a peregrinación á cidade, o quinto alicerce do Islam e unha obriga cando menos unha vez na vida para as persoas musulmás que poden asumila. Este exercicio converteuse no máis mortífero desde 2015, cando unha desbandada matou máis de 2.400 peregrinas, tras a combinación de altas temperaturas coa falta de servizos para moitas das persoas que efectuaron a peregrinación, consistente nunha serie de rutas e rituais na urbe e na súa contorna que teñen o seu punto álxido nas sete voltas á Kaaba, o lugar máis sagrado para as persoas musulmás. Segundo informou Fahd bin Abdurrahman Al-Jalajel, ministro de Saúde saudita, até 83% dos falecementos corresponderon a persoas que desenvolvían peregrinacións “non autorizadas”, e que “camiñaron enormes distancias baixo o sol, sen refuxio nin comodidades, entre elas varios anciáns e persoas que padecían enfermidades crónicas”. En paralelo, un alto funcionario saudita defendeu á axencia AFP que “o Estado non fallou, pero houbo un erro de xuízo por parte de persoas que non mediron os riscos” nun “contexto de condicións climáticas difíciles e temperaturas moi severas”, que rozaron os 52ºC durante o evento, que rematou a pasada cuarta feira tras cinco días e no que participaron máis de 1,8 millóns de persoas, 1,6 millóns procedentes de fóra do territorio saudita. Visados de peregrinación Arabia Saudita asigna unha cifra limitada de visados de peregrinación en base a un sistema de cotas por Estado. Este visado é o único que Riad acepta legalmente para efectuar o hajj, e que permite a estas persoas acceder a hoteis, tendas de campaña, auga, alimentos ou instalacións climatizadas como os autobuses con viaxes organizadas, así como entrar na Meca, todo isto cun prezo final que adoita oscilar entre 3.000 e 9.000 euros por persoa, cun custo medio estimado en case 5.000 euros. Este prezo impulsa moitas persoas a tratar de levar a cabo a peregrinación polas vías non autorizadas polas autoridades sauditas. No caso de Exipto, o prezo máis baixo este ano superaba os 3.500 euros. Do país africano procedían precisamente máis da metade das persoas que perderon a vida, como mínimo 672, informaron fontes sanitarias e de seguridade exipcias, das que só 31 contaban co visado axeitado como parte do continxente exipcio, de máis de 50.000 persoas, sinalaron dous funcionarios do Cairo á axencia AP. Riad estimou que arredor de 400.000 persoas “non rexistradas” participaron na peregrinación, e “a meirande parte delas son dunha mesma nacionalidade”, incidiu o alto funcionario saudita en alusión a Exipto. A comezos de xuño, o país anunciou que rexeitou máis de 300.000 peregrinas por esta causa, entre elas 150.000 estranxeiras que ingresaran con visas de turista, non aceptadas para participar no hajj. Nese sentido, Exipto revogou as licenzas a 16 empresas que organizaron viaxes cun visado para visitas persoais que impide o acceso á cidade, o que forzou as persoas a trataren de entrar a pé polo deserto. Nas últimas horas, varios Estados afectados foron ofrecendo datos de vítimas, o que coloca Indonesia como o segundo país con máis decesos, 236, por diante da India, con 98, e Xordania, con 75, mentres que foron rexistradas ducias de mortes de persoas que chegaran desde Tunisia, Marrocos, Alxeria ou Malaisia. “Vin moitos peregrinos que morreron, case cada poucos centos de metros había un corpo tendido e cuberto cun pano”, explicou á canle CNN Ahmed, un indonesio que participou no hajj, que debullou que cada vez que aparecía un punto de distribución de auga era “inmediatamente invadido polos peregrinos”, relatando que non viu persoal sanitario ou ambulancias na contorna. Ademais das mortes e das dificultades que pasaron as persoas que viaxaron sen autorización, dependendo da solidariedade doutras peregrinas para sobrevivir e fuxindo das autoridades por este motivo incluso cando precisaban axuda, Mustolih Siradj, presidente da Comisión Nacional do Hajj e a Umrah de Indonesia, acusounas de infiltrarse nas áreas delimitadas para as persoas co visado de peregrinación, deixando entrever que eran responsábeis da masificación que se produciu nas tendas de campaña. Ao respecto, as críticas pola mala xestión de Riad tamén se estenderon entre as persoas que contaban co visado axeitado. Unha peregrina paquistaní asegurou que as tendas de campaña na Meca non contaban con aire acondicionado e apenas tiñan acceso a auga, ratificando que “moitas [persoas] se desmaiaron debido á masificación e ao sobrequecemento das tendas”. Outros testemuños fixeron énfase en que as barricadas instaladas polas forzas de seguridade obrigáronas a “camiñar distancias innecesariamente longas” após ser “mantidas como galiñas ou animais nunha granxa”, ademais de criticar a carencia de ambulancias e servizos de primeiros auxilios para as persoas que precisaban atención médica. O cambio climático incrementa os riscos do hajj Unha investigación resolveu que, cun incremento de 1,5ºC na temperatura global por riba dos niveis da época preindustrial, o risco de sufrir un golpe de calor durante o hajj podería aumentar até cinco veces. O seu autor, Carl-Friedrich Schleussner, subliñou que, malia que “o hajj lévase a cabo nun clima cálido desde hai máis dun milenio”, “a crise climática está a exacerbar estás condicións”. O certo é que ao longo dos últimos doce meses a temperatura mundial colocouse 1,63ºC por riba da media preindustrial. En 2019, un estudo do Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts sinalara que incluso de controlarse o avance do quecemento global o hajj decorrería con temperaturas máis alá do “limiar de perigo extremo” de 2047 a 2052. Sexa como for, o calendario nos países musulmáns é lunar, polo que a data do hajj adiántase cada ano. Nesta liña, e tras o de 2029, que será en abril, ao longo de varios anos decorrerá no inverno, reducindo o risco de mortes. O cambio climático fai que as ondas de calor sexan cada vez máis longas, frecuentes e extremas. Proba disto foi a onda de calor en Grecia hai dúas semanas, un fenómeno que nunca fora rexistrado nesas datas, e que deixou varias mortes, ademais doutra nos Estados Unidos a semana pasada, con 77 millóns de persoas en alerta.