De Moscova a Pyongyang: a viaxe de Putin que marca unha nova colaboración estratéxica

A recente visita de Vladimir Putin a Pyongyang na madrugada do 19 de xuño fixo soar todas as alarmas. A primeira vez en 24 anos que o mandatario ruso visita Corea do Norte podería supoñer serias implicacións para a seguridade en todo o mundo. A razón principal desta viaxe do mandatario ruso a Corea do Norte foi a firma dun acordo de mutua defensa, o cal inclúe mecanismos de cooperación ante un acto de agresión que afecte calquera das dúas partes. Esta é a primeira visita dun mandatario estranxeiro a Corea do Norte dende que tivo lugar a pandemia da Covid-19. As autoridades rusas afirman que esta viaxe non debe ser interpretada coma unha ameaza, senón coma unha iniciativa que procura crear un maior clima de estabilidade na rexión nordeste do continente asiático. Ademais dun marcado aspecto de defensa, o acordo tamén trata temas de comercio, inversión, política e cultura, todo isto a nivel bilateral. Trátese, entón, dunha colaboración que afecta a distintas esferas e que potenciaría a relación entre a República Popular Democrática e a Federación Rusa, achegando posturas. Cabe destacar que este acordo entre Moscova e Pyongyang non é o primeiro desta clase en celebrarse. Anteriormente, nos anos 2000 e 2001, Putin e Kim Jong-il —predecesor de Kim Jong-un— xa levaran a cabo senllas visitas de Estado. Porén, dende o acordo de 1961, a mutua defensa non era parte das relacións Rusia-Corea. Este movemento na área internacional ten varias motivacións detrás, e as que máis gardan unha importante relación coa guerra en Ucraína. En primeiro lugar, Putin precisa de recursos materiais para soster o prolongado conflito que dende 2022 está a asolar unha parte do continente europeo. A este respecto, os mísiles e a munición proporcionadas polo réxime norcoreano aportarían unha sólida base para a cooperación. O actual líder norcoreano, Kim Jong-un, afirmou que este acordo era o máis importante que teñen firmado os dous países a día de hoxe, e que apoia por completo o esforzo bélico de Rusia en Ucraína. Outra das razóns que propiciaron o achegamento entre Rusia e Corea do Norte foi a percepción que dende estes países se ten da política exterior estadounidense. Carece de novidade afirmar que a rivalidade estratéxica entre Rusia e os Estados Unidos se remonta á época da guerra fría, e que unha parte importante da animosidade actual é herdeira daquel período histórico. Outro tanto podería dicirse con respecto a Corea do Norte. Se se quere procurar un acontecemento máis recente, é posible sinalar a colaboración militar entre nacións como Xapón e Corea do Sur. Os distintos exercicios marítimos e simulacros que se organizan con regularidade en augas do Pacífico occidental, e que teñen coma principal obxectivo a disuasión de potencias rivais, terían aumentado a percepción de inseguridade tanto en Pyongyang coma en Moscova, a pesares de que esta última non se atopa na mesma rexión xeográfica. A relevancia do pacto O estreitamento de relacións entre Rusia e Corea do Norte tamén ten unha determinada significación para o panorama internacional. Unha marcada colaboración entre potencias revisionistas da orde mundial establecida podería acrecentar aínda máis a división que o conflito en Ucraína xa puxo de manifesto. O sistema internacional unipolar, que até poucos anos atrás lideraban os Estados Unidos, chegou ao seu final Cando a Asemblea Xeral das Nacións Unidas votou en 2022 a resolución que condenaría a invasión rusa de febreiro, un número significativo de países abstivéronse ou emitiron o seu voto en contra; entre eles estaban representantes dalgunhas das nacións máis poderosas e influentes do globo. O sistema internacional unipolar, que até poucos anos atrás lideraban os Estados Unidos, chegou ao seu final. A orde multipolar que emerxe aparece cada vez máis fragmentada, coa ruptura consecuente de axiomas que parecían universais, coma a democracia e os dereitos humanos. Aínda están por comprobarse os límites reais deste determinante acordo entre réximes autocráticos. Unha das cuestións que máis preocupan é a disuasión nuclear, posto que ambos os países contan con armamento e tecnoloxías deste tipo. Novas normas de xogo e novos aliados ditarán, no futuro próximo, a deriva que vai tomar o sistema internacional a partir de agora.