Groenlandia fecha filas na defensa da súa soberanía e avanza mobilizacións: "Non está en venda"

Groenlandia segue no foco da política internacional nunha semana na que as informacións non deixan de sucederse e, porén, o asunto vén xa de vello, pois hai xa máis dun ano que o presidente dos Estados Unidos, Donald Trump, puxo os seus ollos sobre a grande illa do Ártico polo seu interese xeoestratéxico e os seus ricos recursos naturais e enerxéticos. Mentres o mundo vira a súa atención para falar de terras raras, cúpulas douradas, novas rutas no Ártico –que, non se debe esquecer, veñen propiciadas polo desxeo–, grupos de traballo diplomáticos ou a loita de Trump contra China e Rusia, en Groenlandia a poboación chama a saír ás rúas o sábado ás 13 horas [hora local] para percorrer as rúas da capital, Nuuk, nunha manifestación contra o que describen como “os plans ilegais e inaceptábeis dos Estados Unidos para apoderarse" do seu país. Segundo avanzan desde a organización da protesta –que parte dun grupo de cidadáns–, o obxectivo é enviar a mensaxe clara de que deben respectarse a democracia de Groenlandia, o dereito á autodeterminación e os dereitos humanos fundamentais. “Exiximos respecto polo dereito do noso país á autodeterminación e polo noso dereito como pobo. Esta é só a nosa loita, é unha loita que atinxe a todo o mundo”, reclamaban algúns dos organizadores en declaracións recollidas polo medio local Sermitsiaq. Groenlandia defende a súa soberanía ante un Trump que ve "inaceptábel" non anexionarse a illa Previamente, unhas 200 persoas concentráronse esta cuarta feira ás portas da Embaixada dos Estados Unidos en Dinamarca para expresar a súa oposición aos plans de Washington sobre Groenlandia, mentres os titulares de Exteriores de Dinamarca, Lars Løkke Rasmussen, e de Groenlandia, Vivian Motzfeldt, se reunían na Casa Branca co vicepresidente estadounidense, JD Vance, e co secretario de Estado, Marco Rubio. Un encontro no que non se achegaron posturas e tras o que Trump continúa a ver "inaceptábel" calquera movemento que non pase por anexionarse a illa –quer por medio dunha compra quer cunha intervención militar–; o mesmo cualificativo que dinamarqueses e groenlandeses outorgaron ás pretensións do mandatario. No marco da crecente tensión e ante a inacción da OTAN e da Unión Europea fronte ás ameazas estadounidenses, onte Alemaña confirmou que enviará á illa un "grupo de recoñecemento" de 13 efectivos do Exército para avaliar as condicións loxísticas e operativas do terreo. Reino Unido, pola súa parte, anunciou un envío, significativamente máis reducido, dun único militar. Mentres tanto, no caso de Francia, o presidente Emmanuel Macron confirmou onte que conta sobre o terreo "cun primeiro equipo de militares" que irá ampliando nas próximas xornadas, malia non especificar cando ou cantos. Tamén o Estado español estuda o envío de tropas. Groenlandia quere ser escoitada Namentres, na xornada do 15 de xaneiro a deputada groenlandesa Aki Matilda Høegh-Dam, do partido centrista e independentista Naleraq –na actualidade na bancada da oposición–, reprochaba a Copenhague non tomar "en serio" este territorio pertencente ao Reino de Dinamarca mais con autogoberno até o comezo das ameazas vertidas nos últimos días por Trump. "Só nos escoitaron pola presión dos Estados Unidos, así que tamén houbo algo bo en todo isto”, remarcou, lamentando, como explicou, “chegar até aquí para que nos tomasen en serio". Nesta mesma liña, a deputada defendeu onte en rolda de prensa a importancia de que Groenlandia teña “máis voz” na súa política exterior. Con isto presente, Høegh-Dam argumentou que “non podemos ir por aí falando en nome do pobo groenlandés sen que este estea presente”. Unha idea que xa expresaran outros membros do seu partido, que na terza feira reclamaba ás autoridades da illa dialogar “directamente” co Goberno estadounidense, “sen contar con Dinamarca”. Høegh-Dam sinalou tamén a importancia de que a ministra de Asuntos Exteriores de Groenlandia, Vivian Motzfeld, participase antonte da reunión na Casa Branca: “Para nós foi un gran paso que a nosa ministra estivese alí”. Pola súa parte, o primeiro ministro, Jens-Frederik Nielsen do partido independentista moderado e socioliberal Demokraatit, salientou onte que o diálogo, no que quere basear a súa relación cos EUA, "require respecto á nosa posición, ao dereito constitucional e ao dereito a termos o noso propio país". "Groenlandia non está en venda, non será propiedade dos EUA, non será gobernada desde os EUA. Somos unha sociedade democrática con autogoberno. Formamos parte do Reino de Dinamarca e, como tal, somos membros da OTAN". Cualificou de "grave" a situación actual e instou a "manter a comunidade e as alianzas que nos protexen", así como a evitar "discusións internas". "Unha zorra máis con cans non vai resolver o problema": Trump búrlase do Exército de Dinamarca e da defensa de Groenlandia Groenlandia non pertence á UE. A través dos seus dereitos de autonomía, e malia que Dinamarca entrou en 1973 na Unión Europea e con ela Groenlandia, esta última puido retirarse no ano 1985 após dunha disputa sobre os dereitos da pesca, da que depende a maior parte do seu produto interior bruto (PIB). Porén, desde a UE garantiron onte que Groenlandia "está cuberta pola cláusula de solidariedade", o que exixiría aos países que a integran asistir a illa en caso de se producir un ataque. Maior independencia en política exterior Para comprender as dimensión da reclama de Høegh-Dam sobre a concesión de maior independencia en política exterior, é fundamental entender como funciona o sistema de goberno groenlandés e que papel xoga Dinamarca. Cando no ano 986 chegaban a Groenlandia os primeiros exploradores noruegueses e islandeses, a illa, na que até ese momento habitaban os antecesores dos actuais Inuits, atopábase por vez primeira coa presenza europea. Pasaron os anos, case un milenio, e o calendario avanzou até o 1814, cando se asinou o tratado de Kiel que, finalmente, lle entregou a Dinamarca o control legal sobre Groenlandia. Polo medio, Noruega intentaba tamén facerse con parte do control sobre a illa o que sentou un claro precedente legal cando en 1933 un tribunal internacional fallou a favor de Dinamarca, recoñecendo a súa propiedade sobre Groenlandia. Porén, o país non constitúe unha colonia tradicional, cun primeiro réxime de autonomía outorgado en 1979 e que se ampliaría no ano 2009 coa concesión do autogoberno. Así, Groenlandia conta co seu propio parlamento e goberno local, así como control sobre algunhas áreas clave. Porén, política exterior, defensa e moeda permanecen baixo o control de Dinamarca.