Feixoo: liderado en diferido

A semana pasada, Alberto Núñez Feixoo compareceu ante a xuíza que instrúe a causa da DINA. Fíxoo sen acudir presencialmente, mediante unha declaración telemática que xa de seu fixa unha posición política clara: distancia, control do relato e ausencia de implicación. Non comparecía un dirixente secundario nin unha testemuña técnica. Comparecía o presidente do Partido Popular, un político que foi durante anos presidente da Xunta da Galiza e que, por tanto, coñece perfectamente cales son as competencias dun presidente, que significa gobernar en situacións de emerxencia e onde empeza –e nunca termina– a responsabilidade política. Feixoo non era responsable directo da xestión da DINA. Non estaba á fronte do Consell valenciano nin dirixía os dispositivos de emerxencia. Ese dato é indiscutíbel e, ao mesmo tempo, insuficiente. Porque Feixoo si é hoxe o máximo responsábel político do partido que gobernaba cando se produciu a catástrofe, e porque a súa experiencia institucional outórgalle coñecemento, autoridade e capacidade para esixir responsabilidades a quen si estaba ao mando, Carlos Mazón. Precisamente por presidir unha comunidade autónoma durante máis dunha década, Feixoo sabe que un presidente non se limita a asinar decretos ou a delegar en consellarías. Sabe que nunha crise grave a responsabilidade é indelegábel. Sabe que os protocolos non substitúen o liderado. E sabe, sobre todo, que cando unha catástrofe pon en cuestión a actuación dun goberno, o deber do mando político é esixir explicacións, depurar responsabilidades e asumir erros, propios ou alleos. Nada diso ocorreu. Un relato despolitizado A comparecencia telemática non foi un detalle técnico, senón un xesto político. Non había impedimentos reais para acudir fisicamente ao xulgado. A decisión de declarar a distancia serviu para rebaixar o peso simbólico da comparecencia e para subliñar que Feixoo non pensaba implicarse máis do estritamente necesario. Estar sen estar. Cumprir sen comprometerse. Unha lóxica que atravesou toda a súa declaración. Feixoo admitiu a magnitude da traxedia, pero non extraeu dela ningunha conclusión política. Nin unha soa esixencia cara a Mazón. Nin unha soa reflexión sobre posíbeis fallos estruturais. Só unha sucesión de afirmacións medidas para non abrir gretas no seu partido. Quen foi presidente autonómico sabe que esa neutralidade é ficticia; sabe que as catástrofes non son só meteorolóxicas, senón tamén políticas Esa ambigüidade non é froito da prudencia, senón dunha estratexia consciente. Feixoo compareceu ante a xuíza non para esclarecer responsabilidades, senón para acoutalas. Non para explicar que fallou, senón para deixar claro que non ía asumir el. O resultado foi un relato despolitizado da DINA, reducida a un fenómeno natural xestionado por engrenaxes administrativas impersonais, sen responsábeis políticos claramente identificábeis. Pero quen foi presidente autonómico sabe que esa neutralidade é ficticia. Sabe que as catástrofes non son só meteorolóxicas, senón tamén políticas. Que detrás de cada emerxencia hai decisións previas sobre planificación, prevención e prioridades. E sabe tamén que cando as cousas saen mal, o liderado demóstrase esixindo responsabilidades, non escondéndose detrás delas. A DINA deixou miles de afectados, danos materiais inxentes e unha ferida institucional que aínda non se fechou. Fronte a iso, a resposta do Partido Popular foi fechar filas e trasladar todo o peso do debate ao ámbito xudicial. Feixoo foi unha peza chave nesa operación: non como xestor directo, senón como garante de que a responsabilidade política non escale nin incomode aos seus. Responsabilidades fóra A súa comparecencia deixa así unha conclusión incómoda pero clara: non se trata de se Feixoo tiña competencias formais sobre a xestión da DINA, trátase de se estaba disposto a exercer as responsabilidades políticas que o seu cargo e a súa experiencia lle conferían. E a resposta foi negativa. Feixoo saíu da comparecencia sen consecuencias legais e sen asumir ningún compromiso político. O Goberno de Mazón, aínda que sen Mazón, segue á fronte, sostido polo seu partido. E queda a imaxe dun líder que, aínda sabendo perfectamente que implica gobernar, decidiu non esixir aos seus o que calquera presidente debería esixir. Non é unha cuestión de competencias. É unha cuestión de vontade. E nesta comparecencia, Feixoo deixou claro que o partido, o Partido Popular, está por encima de calquera rendición e asunción de contas fronte ao pobo valenciano. As prioridades do PP están claras, e non é a primeira vez que as fan plausíbeis, a sombra da herdanza é longa.