O "efecto Trump", clave na crise global de dereitos humanos

A finais de abril publicouse o Informe Anual de Amnistía Internacional. A conclusión é clara: O "efecto Trump" que se está a facer sentir no mundo agravou o dano causado por outros dirixentes mundiais durante 2024, botando por terra decenios de minucioso traballo para construír e promover os dereitos humanos universais para todas as persoas e acelerando o afundimento da humanidade nunha nova era caracterizada pola mestura de prácticas autoritarias e cobiza empresarial. Gustaríanos ter mellores novas que compartirvos, mais o certo é que os dereitos humanos están sufrindo ameazas enormes a nivel planetario que poñen en perigo o Estado de dereito e uns valores universais que foran constantes dende o remate da II Guerra Mundial. O mandato de Donald Trump supón unha fervente manobra de terra queimada: o dereito internacional, a igualdade e a diversidade; todo é desprezado en favor dunha crecente desigualdade que beneficia a uns poucos que non ven as árbores na fraga. O emperador atópase nu. Pero Trump tan só é un síntoma dunha doenza moito, moito máis profunda. 2024 foi ano de ataques sistemáticos contra civís, desprazamentos forzados, violencia e agravamento da crise climática Porque esta tendencia á erosión das institucións non é fortuíta: responde a plans vertebrados no longo prazo e cuxo avance corresponde frear a cadaquén. Esta última década constitúe un How to 101 de como poñer en práctica políticas autoritarias, abandonar a millóns de persoas á súa sorte e chegar a perpetrar un xenocidio en rigoroso directo ante a mirada pasiva de Estados máis preocupados polos seus negocios que polo respecto da orde internacional baseada en normas construída nos últimos 80 anos. 2024 foi o ano de ataques sistemáticos contra civís en Ucraína, o ano da maior crisis de desprazamento forzado do mundo en Sudán; o ano da violencia extrema na República Democrática do Congo, Burkina Faso, Níxer e Myanmar. Mentres, a crise climática aumenta en intensidade e gravidade, os algoritmos das RRSS danlle maior importancia a persoas escépticas, negacionistas e interesadas que á xente que de verdade quere enfrontar o problema. Cando unha IA se rebela contra os desexos megalómanos do seu creador, volvémola poñer no seu sitio cunha rápida lobotomía. Son os signos dos tempos que corren. Xenocidio e resiliencia Os sucesos dos últimos 12 meses –especialmente o xenocidio da poboación palestina en Gaza, retransmitido en directo pero ignorado– puxeron de manifesto o infernal que pode ser o mundo para tantas persoas cando os Estados máis poderosos deixan de lado o dereito internacional e prescinden das institucións multilaterais. Nesta encrucillada histórica, na que as leis e prácticas autoritarias se multiplican por todo o mundo en interese dunha pequena minoría, os gobernos e a sociedade civil deben traballar urxentemente para levar á humanidade de volta a terreo seguro. O "efecto Trump" é moito máis profundo que as súas accións. Desde hai anos, presenciamos a insidiosa propagación de prácticas autoritarias en todo o mundo. Mentres nos arrastran a unha nova era de convulsión e crueldade, todas as persoas que cremos na liberdade e a igualdade debemos prepararnos para loitar contra ataques extremos ao dereito internacional e aos dereitos humanos universais. A proliferación de leis, políticas e prácticas autoritarias dirixidas contra a liberdade de expresión, asociación e reunión pacífica que Amnistía Internacional documentou en 2024 foi un elemento fundamental do retroceso global dos dereitos humanos. Gobernos de todo o mundo trataron de eludir a rendición de contas, afianzar a súa poder e infundir medo prohibindo medios de comunicación, disolvendo ou suspendendo ONG e partidos políticos, encarcerando por cargos infundados de "terrorismo" ou "extremismo" a quen os criticaba e criminalizando a defensores e defensoras dos dereitos humanos, activistas polo clima, persoas que se manifestaban en solidariedade con Gaza e outras voces discrepantes. Pero tamén temos que ver os brotes de resiliencia e loita, coma a demanda de Suráfrica contra Israel ante a Corte Internacional de Xustiza, ou o feito de que, en 2024, en varias das 64 eleccións que tiveron lugar no planeta se rexeitou a dirixentes contrarios ao recoñecemento de dereitos, mentres millóns de persoas de todo o mundo alzaron a voz contra a inxustiza. Mentres lamentamos a dobre medida de Occidente e os seus supostos valores innegociables a noite que Israel case gaña Eurovisión, non debemos esquecer que o que fagamos aquí e agora pode marcar a diferenza. Cada lei contra o colectivo LGTBIQ+, cada contrato de exportación de armas a Israel, debe empurrarnos á acción e á resistencia. Porque non pode ser que normalicemos a represión, discriminación e xenocidio. Non pode ser que a guerra sexa un negocio. Non pode ser que a irreflexión duns poucos condene ao resto. A desensibilización e deshumanización deben tocar fin. Precisamos dunha resistencia organizada, informada e valente.