Crece a tensión contra o Goberno nas rúas do Ecuador con máis de 50 detidos

As rúas do Ecuador viven desde comezos desta semana unha vaga de mobilizacións e de enfrontamentos entre manifestantes e forzas de seguridade a raíz da decisión do presidente, Daniel Noboa, de eliminar o subsidio ao diésel. Unha medida que afecta de maneira directa o transporte e a produción agrícola, especialmente entre as comunidades dos pobos orixinarios. Segundo datos oficiais presentados polo Ministerio de Interior, máis de 50 persoas foron detidas en distintos puntos do país. O anuncio do Goberno de eliminar o subsidio ao diésel, materializado a mediados de setembro a través do Decreto Executivo 126, puxo fin a décadas dun sistema considerado "insostíbel" a nivel económico, pero vital para amplos sectores sociais. Esta decisión, levada adiante sen convocar mesas de diálogo cos sectores máis dependentes deste combustíbel, provocou unha suba histórica no prezo do galón (3,7854 litros), que pasou de 1,80 a 2,80 dólares. O diésel é un ben básico para transportistas e pequenos e medianos produtores agrícolas, entre moitos outros sectores vinculados ás comunidades indíxenas. Este incremento nos prezos espertou un profundo malestar social, traducido na convocatoria dun "paro nacional indefinido" por parte da Confederación de Nacionalidades Indíxenas do Ecuador (Conaie), a organización social máis grande do país. Noboa, proclamado gañador en Ecuador tras uns comicios que a oposición ve fraudulentos As primeiras concentracións rexistráronse en Quito e en Guayaquil, pero están a ser as comunidades andinas, especialmente nas provincias de Imbabura e Cotopaxi, na rexión Sierra, as que canalizan con máis forza a protesta. Alí producíronse bloqueos de estradas, marchas multitudinarias e incidentes violentos cos corpos de seguridade. Ante a escalada nas mobilizacións, o presidente Noboa decretou o estado de excepción en diferentes provincias do país, xustificando a súa decisión nun contexto de violencia. "Estamos pelexando unha batalla contra o sectarismo e a xente que quere desestabilizar ao Ecuador, e non imos ceder", declarou, nun acto público en Cotopaxi. A Conaie, pola súa parte, acusou as forzas de seguridade de levaren a cabo unha "represión desproporcionada". A organización, que xa liderara protestas históricas contra outros gobernos que intentaron eliminar este subsidio en 2019 e 2022, fixo un chamamento á resistencia, ao tempo que exixiu a inmediata restitución dos subsidios. O presidente deste movemento social, Marlon Vargas, asegurou que o paro "non é unha decisión fácil", pero que o Goberno impulsou a xente "a estas medidas a través da alza do diésel, a crise en saúde e educación e a falta de respecto aos nosos dereitos e territorios". Para o xornalista arxentino especializado en política internacional Mariano Vázquez, a eliminación deste subsidio "ataca directamente os sectores máis empobrecidos do Ecuador". O Executivo defende que a eliminación dos subsidios é necesaria para reducir o déficit fiscal e cumprir cos compromisos internacionais, entre eles os asinados co Fondo Monetario Internacional. Noboa argumentou que a medida liberará 1.100 millóns de dólares que serán utilizados para financiar programas sociais. Non obstante, a realidade é que esta medida impacta directamente en sectores vulnerábeis da sociedade. A esta situación únense outras circunstancias que alimentan o malestar entre a poboación: o aumento da inseguridade no sector do transporte, o extrativismo, o narcotráfico, o déficit fiscal ou a convocatoria dunha controvertida consulta popular para unha Asemblea Constituínte ameazan con provocar unha situación de maior inestabilidade en todo o país. A comunidade internacional olla con atención A Corte Interamericana de Dereitos Humanos manifestou precisamente a súa inquedanza polas presións exercidas polo Goberno ecuatoriano á Corte Constitucional, un órgano vital á hora de garantir a separación de poderes e o cumprimento da Constitución no país. Unha das medidas que aumentou esa presión foi a convocatoria por parte do presidente Noboa dunha consulta popular para instalar unha Asemblea Constituínte sen someter a medida ao control da Corte Constitucional, algo exixido na lexislación. Con esta consulta, o mandatario ecuatoriano busca impulsar cambios constitucionais que lle permitan, por exemplo, eliminar a prohibición constitucional de instalar bases militares no Ecuador. Pero o feito de non actuar coas garantías constitucionais necesarias pode xerar unha forte incerteza institucional. De momento, as rúas do Ecuador seguen protestando contra a suba do diésel e o tecido social acusa ao Goberno de cumprir antes as esixencias do FMI que de coidar o benestar da súa xente. Os pobos orixinarios deste país lograron unha serie de garantías legais e constitucionais nas últimas décadas que precisan tamén de compromisos a nivel político. Violencia: Un motín nun cárcere ecuatoriano deixa 14 mortos Unha revolta no cárcere de Machala sucedida esta segunda feira provoca a morte de 13 presos e un funcionario da prisións. O motín está a ser investigado como un enfrontamento entre bandas rivais relacionadas co narcotráfico e o crime organizado. A prisión de Machala, que conta con capacidade para 600 persoas, acollía a un total de 1.400 reos. Esta situación, unida á falta de tecnoloxía é á complicidade dalgúns traballadores, levou a unha situación insostible segundo a propia policía. Este motín súmase a un largo historial de violencia e inseguridade nos cárceres ecuatorianos, dentro dos cales 316 persoas morreron no ano 2021. En xaneiro de 2024, o presidente Daniel Noboa declaraba o estado de excepción por grave conmoción interna debido ao aumento de motíns. Este mesmo ano fugábase do cárcere de Guayaquil un dos maiores criminais de todo o país. Esta situación de violencia criminal acrecentada polo enfrontamento no cárcere de Machala únese á tensión interna provocada polo decreto do Goberno para eliminar o subsidio ao diésel. O Goberno ecuatoriano atravesa unha das súas peores crises sociais e institucionais dos últimos tempos, coa comunidade indíxena levantada e amplamente mobilizada.