As comunidades portuguesas celebran o seu día, o de Portugal e o de Camões

Situado a carón do río Douro, o Peso da Régua, no distrito portugués de Vila Real, acolle o sábado as cerimonias do Dia de Portugal, de Camões e das Comunidades Portuguesas, que, coa presenza do presidente Marcelo Rebelo de Sousa e do primeiro ministro António Costa, porán o punto e final a unha semana de eventos e celebracións por todo o planeta. Tras a cerimonia militar conmemorativa da mañá, na que intervirá o presidente, á tarde arriarase a bandeira lusa e pola noite decorrerá no auditorio da localidade un concerto da banda conxunta das Forzas Armadas. Os eventos no lugar xa comezaron a sexta feira, cun acto militar para erguer o pavillón, a recepción ás persoas diplomáticas acreditadas no país e un concerto aberto á poboación da Orquestra Ligeira do Exército, antes do lanzamento de fogos de artificio. Malia que as Forzas Armadas teñen un importante peso nas conmemoracións en territorio luso, no estranxeiro a data ten un carácter máis festivo e orientado ás persoas emigradas ou descendentes de lusas e lusos. Este modelo foi impulsado en 2016 por Rebelo de Sousa e Costa, pouco despois de que ambos os dous accederan aos cargos que ocupan na actualidade, e levou a que os principais eventos decorreran ese ano entre Lisboa e París, ao que seguiron os actos do Porto co Brasil e dos Azores cos Estados Unidos. Nesta ocasión, o centro neurálxico desta data fóra de Portugal estivo en Suráfrica, onde moran máis de 300.000 persoas procedentes de Portugal e lusodescendentes. Ao país desprazouse o xefe de Estado e o primeiro ministro esta semana para liderar as celebracións que iniciaron a pasada segunda feira e que se desenvolveron coa comunidade portuguesa na Cidade do Cabo, Pretoria ou Xohanesburgo. Aliás, Rebelo de Sousa foi recibido durante a visita oficial polo presidente surafricano, Cyril Ramaphosa, ao que convidou a visitar Portugal o vindeiro ano, xa que “celebramos o 50 aniversario da revolución de 1974, que foi o inicio dun longo proceso”, subliñou, incidindo en que o 25 de abril está relacionado “coa independencia dos países irmáns de lingua portuguesa, pero dalgunha maneira tamén coa loita democrática en Suráfrica contra o apartheid”. Pola súa parte, Ramaphosa desvelou que a Revolución dos Cravos tivo consecuencias persoais para el, pois provocou que fora “arrestado polos gobernantes do apartheid mentres a xente celebraba a liberación de Mozambique” en 1974, chegando a pasar 11 meses en prisión por participar na mobilización a favor da Fronte de Liberación de Mozambique (Frelimo). A pesar do papel chave de Suráfrica nas conmemoracións, o Executivo portugués mobilizou até 22 ministras, ministros e titulares de Secretarías de Estado por todo o mundo para acompañar as emigradas do país e a súa descendencia. Ademais dunha forte presenza en África e América, múltiples membros do Executivo foron enviados a Francia, Suíza, Luxemburgo, Bélxica, o Estado español, Australia ou Macau, territorio chinés no que o portugués é lingua oficial. Arredor da data están previstos máis alá de Portugal centos de eventos culturais organizados por múltiples asociacións locais lusas en colaboración, en moitos casos, coas sedes diplomáticas portuguesas en cada país, e que inclúen concertos, feiras tradicionais, seminarios, proxeccións, exposicións ou representacións teatrais. Na Galiza, é o Centro Cultural Camões de Vigo o que asumiu a organización dos actos conmemorativos que comezaron a quinta feira en Compostela co concerto do fadista Jorge Gomes. Xa en Vigo, a sexta feira divulgáronse os resultados do concurso de fotografía da entidade cultural, antes da inauguración pola tarde de Naturezas, unha exposición da artista lusa Sofia Brito que se poderá visitar no centro até o final de xullo. O feche das actividades estivo a cargo de Jorge Lopes, que ofreceu un segundo concerto. Lingua portuguesa O Dia de Portugal, de Camões e das Comunidades Portuguesas decorre o 10 de xuño en alusión ao día da morte en 1580 de Luís de Camões, o poeta máis relevante da lingua portuguesa -que celebra tamén hoxe o seu día- e cuxa familia proviña da Galiza. Até 265 millóns de persoas falan portugués, a lingua con máis falantes no hemisferio sur e unha das primeiras dez a nivel mundial. Amais de Portugal e Macau, é lingua oficial en Angola, o Brasil, Cabo Verde, Guinea-Bissau, Guinea Ecuatorial, Mozambique, San Tomé e Príncipe e Timor Leste. A estendida presenza do idioma levou a Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (Unesco) a proclamar en 2019 o 5 de maio como Día Mundial da Lingua Portuguesa. Os Estados nos que é lingua oficial agrúpanse na Comunidade dos Países de Língua Portuguesa. En 2018, o Parlamento galego aprobou por unanimidade instar a Xunta a solicitar a adhesión da Galiza á organización. Porén, en 2020, o Goberno do Partido Popular trasladou que retiraba a súa candidatura para entrar como observador asociado co fin de impulsar a proposta de Madrid de incluír o Estado español no seu conxunto, que foi admitido como observador asociado en 2021. Comeza a funcionar o Consulado Virtual Aproveitando as conmemoracións, o Goberno luso presentou de forma simbólica esta semana o Consulado Virtual, unha plataforma dixital lanzada tres anos antes do previsto para facilitar ás persoas emigradas o acceso aos servizos da Administración Pública. A ferramenta, accesíbel por internet, permite na primeira fase de implementación trámites como o rexistro nos consulados ou xestións co Registo Civil, algo que só era posíbel até o de agora acudindo ás representacións diplomáticas portuguesas. Tensión entre presidente e primeiro ministro Este ano a xornada prodúcese no peor momento da relación entre Rebelo de Sousa e Costa nos máis de sete anos que levan compartindo os principais cargos do Estado. O presidente chegou a reprender o primeiro ministro por non aceptar a dimisión do ministro de Infraestruturas, João Galamba, no marco da investigación parlamentaria sobre a xestión da compañía pública TAP Air Portugal. Nese sentido, Rebelo de Sousa recalcou que "terei que estar máis atento" ao devir político do país, lembrando que a potestade de disolver o lexislativo é súa e alertando da perda de lexitimidade das institucións de non asumirse as "responsabilidades políticas" necesarias.