A China trata de conter o gromo de chikungunya, presente xa en case todo o planeta

En makonde, a lingua do pobo homónimo, que vive no sur de Tanzania e no norte de Mozambique, chikungunya quere dicir “en postura retorcida”, un termo que deu nome a unha das doenzas con máis casos do mundo, que forza as persoas infectadas a esta posición polas fortes dores articulares que causa. Por primeira vez, este virus desatou un gromo de envergadura na China, concentrado na cidade de Foshan, onde, a partir dun caso importado, máis de 7.000 persoas foron infectadas desde xullo, o que levou as autoridades a pór en marcha medidas semellantes ás aplicadas pola Covid-19, como a obriga da corentena en caso de confirmarse que se trata de chikungunya, amais dunha campaña masiva para aplicar insecticida en áreas públicas ou buscas con drones de auga estancada. O chikungunya, descrito inicialmente en 1952 en Tanzania, antes de aparecer noutros países africanos, no sur de Asia e espallarse ao sur e centro de América, as zonas máis afectadas na actualidade e onde é endémico, é unha enfermidade vírica transmitida por mosquitos, case sempre as femias de Aedes aegypti ou Aedes albopictus (tamén coñecido como mosquito tigre), indica a Organización Mundial da Saúde (OMS). Estes dous mosquitos, que se desenvolven grazas á existencia de puntos con auga estancada, tamén poden transmitir o dengue e o zika, con síntomas coincidentes, o que dificulta o diagnóstico e ao tempo coñecer a cifra real de casos. O proceso de transmisión é o mesmo que nestas doenzas. Un mosquito pica unha persoa infectada e tras replicarse o virus nel pode contaxiar unha nova persoa por medio da picadura. Entre dous e 12 días despois da picadura comeza a manifestarse o virus nas persoas sintomáticas, malia que polo xeral pasan entre catro e oito días, abunda a OMS. O organismo detalla que “a enfermidade se caracteriza pola aparición súbita de febre, xeralmente acompañada de fortes dores articulares, que adoitan ser debilitantes e remiten en poucos días, aínda que tamén poden prolongarse durante semanas, meses ou incluso anos”. Tamén é posíbel que aparezan “inflamacións das articulacións, dores musculares, cefalea, náuseas, cansazo e erupcións cutáneas”. Aínda que a meirande parte dos pacientes acaba por recuperarse de forma íntegra, con moita probabilidade ficando inmunizados de cara a futuras picaduras, rexistráronse casos de complicacións oculares, cardíacas ou neurolóxicas, e os casos graves poden implicar hospitalizacións por mor do “risco de sufrir danos orgánicos e incluso a morte”. Tanto os bebés acabados de nacer como as persoas maiores teñen un maior risco de que a infección sexa de gravidade. A taxa de mortalidade para a OMS está por baixo de 1% dos casos. Até o de agora “non existe ningún antivírico específico para tratar as infeccións polo virus chikungunya”, remarca a OMS, que incide en que as dúas vacinas aprobadas “aínda non están dispoñíbeis nin se utilizan de forma xeneralizada”, pormenorizando que están a examinar a información dispoñíbel delas para emitir recomendacións ao respecto. Enfermidades tropicais gañan presenza e piden reforzar a vixilancia de novas especies Estes tratamentos son Ixchiq na Unión Europea (UE) e Vimkunya nos Estados Unidos. Con todo, ter vacinas non é garantía de nada, como demostrou a emerxencia sanitaria pola mpox en África o pasado ano. A pesar de que as vacinas precisas están en diversos almacéns de países occidentais non foron quen de remitir as cifras requiridas. Desde o inicio deste ano até xullo notificáronse no mundo arredor de 240.000 casos de chikungunya e 90 mortes relacionadas con ela en 16 Estados e territorios de América, África, Asia e Europa, reportou a última actualización do Centro Europeo para a Prevención e o Control de Enfermidades. América, á cabeza Como vén acontecendo na última década, América segue a encabezar as estatísticas. Ao longo de 2025 e até mediados de xullo, o Brasil reportou máis de 185.000 casos, seguido por Bolivia, con 4.721, e a Arxentina, con 2.836. En Asia, os casos, 34.000, estarían máis repartidos, nunha listaxe na que destacan a India, Sri Lanka, Paquistán e a China. Xa en África, a última actualización, o domingo, do Centro para a Prevención e o Control de Enfermidades continental recolle que se confirmaron 1.756 casos desde o 1 de xaneiro, con 517 persoas sospeitosas de padecer o virus. A meirande parte están en Mauricio e Kenya, mentres que no Senegal e as Comores non chegan a dúas cifras. Ao respecto da UE, excluíndo as colonias máis afastadas, detectáronse 31 casos autóctonos, case todos en Francia e o último en Italia. Á parte, nos territorios franceses de Reunión e Mayotte (localizados en África), notificáronse 54.000 e 1.100 casos respectivamente, coa última illa en fase epidémica. A taxa de notificación de casos da doenza nos últimos tres meses, unha cifra similar á incidencia se hai un sistema de notificación estruturado e eficiente, constata que Mayotte e Reunión son os lugares do mundo cun maior impacto, ao superar os 100 casos por cada 100.000 persoas. No segundo chanzo, entre 10 e 99 casos, está o Brasil e Bolivia, e no terceiro, con entre 1 e 9,99, a Arxentina. No grupo de entre 0,01 e 0,99 casos por cada 100.000 persoas atópanse a China, Paquistán, Sri Lanka, Kenya, Francia (coa súa colonia da Güiana), o Perú, Paraguai, Costa Rica, Honduras, O Salvador e Guatemala. Na última taxa significativa, de entre 0.001 e 0,009, aparecen Italia e Colombia. Máis de 110 países detectaron xa este virus, que aínda non chegou á Galiza Desde que en 2004 a adaptación do virus impulsou o aumento en frecuencia e extensión dos gromos o chikungunya acelerou o seu avance, pasando dos surtos recorrentes no sur de Asia e en varios países africanos a detectarse a finais de 2013 o primeiro caso de transmisión autónoma en América. O ano seguinte rexistráronse alí máis dun millón de casos na epidemia dunha doenza que oscila entre os 53.000 e 330.000 casos anuais, explica o World Mosquito Program. O virus xa foi detectado en máis de 110 países de todos os continentes excepto Oceanía e a Antártida, e en todas as rexións nas que hai poboacións de Ae. aegypti ou Ae. Albopictus. No caso do primeiro, os mapas da UE limitan a súa presenza en Europa ao mar Negro e Chipre, mais o segundo xa se espallou tamén pola península dos Balcáns, Europa Central, Italia, Francia, Portugal e o Estado español. Na Galiza, foi atopado por primeira vez en Moaña (O Morrazo) en 2023, mais a Consellaría de Sanidade apunta que aínda non se detectaron casos autónomos. No que atinxe ao Estado español, até mediados de xullo apareceran 32 casos, tres máis que no mesmo período de 2024, apunta o Instituto de Saúde Carlos III. Malia que no bloque comunitario non é endémica, e a maioría dos casos corresponde a persoas infectadas antes de viaxar á UE, Tamás Bakonyi, experto principal de doenzas emerxentes e transmitidas por vectores do Centro Europeo de Control de Enfermidades, subliñou que “as zonas afectadas [polos mosquitos] triplicáronse nos últimos 15 anos”, nun proceso azuado polo cambio climático.