Carlos III asume a Coroa británica entre avisos de independencia

O sábado, Carlos III será coroado na Abadía de Westminster de Londres como rei do Reino Unido e de 14 Estados máis. Porén, é máis doado atopar información sobre a coroación nos medios do Estado español que nos de Australia, Nova Zelandia ou Xamaica. Detrás desta situación atópase o afastamento cada vez maior entre as antigas colonias británicas e a figura do monarca como xefe de Estado, o que levou a que a metade dos países onde Carlos III reina, principalmente de forma cerimonial, lanzaran iniciativas para acabar coa monarquía e converterse en Repúblicas. O eixo deste movemento está no Caribe, onde a monarquía británica estivo moi ligada á escravitude, e en Oceanía, mentres que no Canadá non é un asunto a debate, posto que o auxe do republicanismo no país estivo moi ligado á loita pola autodeterminación do Quebec, que non pasa polo seu mellor momento electoral. Aínda así, o carácter monárquico do territorio continúa a ser moi marcado, como amosa a expulsión dos tres representantes do Partido Quebequés da Asemblea Nacional do Quebec por negarse a prestar xuramento ao rei Carlos III, que foron reintegrados ao aprobarse unha norma que eliminaba esa exixencia. No caso de Nova Zelandia, o primeiro ministro Chris Hipkins incidiu antes de viaxar a Londres pola coroación que “idealmente, co tempo, Nova Zelandia converterase nun país completamente independente e manterase en pé no mundo sobre os seus propios pés, como facemos agora polo xeral”. Non obstante, indicou que “non creo que cambiar o gobernador xeral [nomeado directamente polo monarca para representalo] por algunha outra forma de xefe de Estado sexa necesariamente unha prioridade urxente neste momento”, admitindo que “non hai unha onda de apoio para ter este debate en particular xusto neste momento”. Estas declaracións chegaron no marco dunha reestruturación das políticas gobernamentais polas eleccións a finais de ano nas que o Partido Laborista de Hipkins trata de manter o control do país oceánico após a renuncia da ex mandataria Jacinta Ardern, que tamén insistira en que “precisamos un tratado cos pobos das Primeiras Nacións e precisamos converternos en república”. Así e todo, “as enquisas son esporádicas e pouco concluíntes a diferenza de Australia”, explica The Guardian, que abunda nas disparidades entre ambos os dous Estados e incide en que en Aotearoa (o nome maorí de Nova Zelandia) non se “viu un gobernador xeral destituír un Goberno” ou “non houbo referendo” ao respecto como en Camberra en 1999. Xa en Australia, a principal diferenza con Wellington é o marco temporal, posto que o primeiro ministro Anthony Albanese abriu a porta a organizar un referendo para que a poboación determine se é hora de pór fin á monarquía se o laborismo é reelixido para liderar o Executivo nas eleccións que como moi tarde decorrerán en 2025, pois neste período a atención céntrase no referendo para introducir un organismo indíxena na Constitución que dea voz aos pobos orixinarios perante o Parlamento e o Goberno. O certo é que as enquisas apuntan que a maioría da poboación avalaría acabar coa monarquía despois de que en 1999 a división entre os votantes republicanos polo sistema de elección do xefe de Estado levase á vitoria os monárquicos, o que motivou que se xerara unha polémica pola petición de Carlos III de que toda a cidadanía dos territorios que o consideran rei xuren lealdade á Coroa desde a distancia durante o evento. Nese sentido, Albanese, que xa nomeou un ministro adxunto para a República, negouse a contestar se as australianas e australianos deben efectuar o xuramento, pola contra, o Movemento Republicano Australiano exixiu ao primeiro ministro que non participe no xuramento en Londres a nome do país, subliñando que agardan o “día no que o xefe de Estado de Australia tamén estea obrigado a xurarnos lealdade e non ao revés”. En cambio, a superación da monarquía é un debate case inexistente en Papúa Nova Guinea, Illas Salomón e Tuvalu, onde a poboación decidiu en 2008 non substituír a daquela raíña Isabel II. Descolonización do Caribe A decisión de Barbados en 2021 de converterse en República e rematar co reinado británico, o primeiro país que o facía desde Mauricio en 1992, impulsou a ruptura dos lazos políticos con Londres no resto do Caribe, onde boa parte dos países trasladaron que teñen a mesma intención. En Xamaica, o primeiro ministro Andrew Holness anunciou en marzo as 14 persoas que integran o Comité de Reforma Constitucional para efectuar unha proposta de transición republicana con vistas a 2025. O ano pasado, nunha visita de Guillerme, fillo de Carlos III e herdeiro da Coroa británica, deixoulle claro que Kingston “se afastaría” da monarquía. Outra revisión constitucional nesta liña está a decorrer en Santa Lucía, mentres que Antiga e Barbuda desenvolverá nos próximos dous anos e medio un referendo para elixir a forma de Estado que desexen. No que atinxe ás Bahamas, o primeiro ministro Philip Davies proclamou a súa intención de convocar un plebiscito mais sen pór data. No caso de Belice, outra reforma da Carta Magna está en proceso, na que se debate se dar ese mesmo paso para “completar o proceso de descolonización”, explicou Henry Charles Usher, ministro de Reforma Constitucional, tras o debate provocado polas protestas contra Guillerme en 2022, que o obrigaran a cancelar algúns compromisos no país. Ao tempo, o Executivo de Saint Kitts e Nevis fixou alcanzar a República como un dos seus obxectivos e en San Vicente e as Granadinas foi proposto un novo referendo despois de fracasar o de 2009, á vez, en Granada o líder do Comité Nacional de Reparación destacou que hai unha “enorme cantidade de enerxía” posta en acabar coa monarquía. Unha institución poscolonial A figura dos reinos da Commonwealth, creada tras a independencia da maioría das antigas colonias do Reino Unido, reflicte “a farsa dunha ‘misión civilizadora’ por parte dunha institución poscolonial”, explica Jahlani Niaah, profesor da University of the West Indies, salientando que “confiamos neses arranxos para lograr unha transformación sociopolítica seria, mais só nos desequilibraron financeiramente” e criticando unha relación desigual, como os acordos comerciais que fixeron máis accesíbel o azucre xamaicano en Londres que en Kingston.