10% da poboación é propietaria de 75% do patrimonio que hai no mundo

Sucédense os informes e investigacións elaboradas no ámbito público ou privado que apuntan a que o proceso de concentración e centralización do capital está alcanzando nas tres últimas décadas uns niveis inimaxinábeis. Un destes últimos relatorios, presentado a semana pasada polo Laboratorio da Desigualade Mundial, centro de investigación mundialmente recoñecido dependente da Escola de Economía de París –dirixida por Thomas Piketty, economista francés especialista en desigualdade económica e distribución da renda– conclúe que 0,001% da poboación mundial máis adiñeirada, grupo formado por menos de 50.000 multimillonarios, é tres veces máis rica que a metade dos habitantes do planeta. O documento, elaborado por 200 investigadores e investigadoras coordinadas polos economistas Thomas Piketty, Ricardo Gómez Carrera, Lucas Chancel e Rowalda Moshrif, recalca que o patrimonio deste 0,001% máis ricos medrou de media ao redor de 8% anual desde a segunda metade dos anos 90, até o punto de concentrar 10% da poboación mundial un 75% do patrimonio do planeta e captar 53% dos ingresos totais. A este respecto, o relatorio explica que a tendencia á concentración de capitais desde a creba da Unión Soviética e do Bloque Socialista "non parou de aumentar, pondo en evidencia a persistencia das desigualdades". O relatorio analiza que "a desigualdade é unha decisión política. É o resultado das nosas políticas, institucións e estruturas de gobernanza. Os custos da crecente desigualdade son evidentes: crecentes fendas, democracias fráxiles e unha crise climática que afecta con maior intensidade os menos responsábeis". Ao tempo, o documento incide "na elevada pobreza existente no mundo" e aposta por retornar ás receitas económicas aplicadas polos Estados de Europa occidental no contexto da Guerra Fría, defendendo unhas políticas "sólidas" de redistribución da renda, unha "tributación xusta" e un incremento do "investimento social". Os datos achegados polo Laboratorio da Desigualdade Mundial sobre o operativo da desigualdade e o proceso de concentración de capitais atenden a razóns de orde estrutural. A este respecto, as cifras achegadas polo Banco Mundial para 2024, último con datos, indican que "a riqueza conxunta dos milmillonarios [persoas que posúen máis de 1.000 millóns de euros] incrementouse en 2024 en dous billóns de dólares estadounidenses e xurdiron 204 novos milmillonarios, o cal supón unha media de case catro novos milmillonarios á semana" e revelan que "en 2024, a riqueza conxunta dos milmillonarios incrementouse tres veces máis rápido que en 2023", medrando de media a un ritmo de dous millóns de dólares ao día. Norte Global A lóxica do intercambio desigual no sistema-mundo capitalista, o papel desenvolvido por cada Estado na división internacional do traballo e as diversas formas adoptadas polo colonialismo explican parte desta realidade. Nesta dirección, Oxfam Intermon, no seu relatorio O saqueo continúa: Pobreza e desigualdade extrema, a herdanza do colonialismo desvela que "en 2024 o 1% máis rico da poboación do Norte Global obtivo 263.000 millóns de dólares estadounidenses dos países do Sur Global a través do sistema financeiro", unha contía que "equivale a máis de 30 millóns de dólares cada hora". Ao tempo, 68% dos milmillonarios residen no Norte Global, malia representar un quinto da poboación mundial. O relatorio de Oxfam Intermon pon o foco nas relacións entre o Norte Global, denominación empregada para referirse aos Estados centrais do capitalismo, e o Sur Global, concepto usado para designar os países dependentes, para analizar as causas da desigualdade. Nesta liña, conclúe que "case 60 anos despois do fin da época colonial a nivel histórico, resulta evidente que a economía mantén unha estrutura que facilita o transvasamento de riqueza desde o Sur cara ao Norte Global e, en particular, da xente corrente do Sur Global cara ás persoas máis ricas do Norte Global. A relación entre as rendas do capital e do traballo é un dos principais indicadores para medir as desigualdades sociais. A este respecto, Thomas Piketty sinala que “o aumento sostido na participación das rendas do capital no PIB permite explicar en gran medida o pronunciado aumento da desigualdade na distribución persoal da renda do mercado –antes de impostos e de gasto público– que se observa na maioría dos países nas últimas décadas, o que formula enormes retos no terreo da cohesión social”. Neste sentido, analiza que a caída das rendas do traballo fai parte dunha tendencia xeneralizada nas economías desde a restauración neoliberal das décadas finais do pasado século. Os estudos dedicados a explicar a orixe das fortunas impugnan o relato dominante sobre as posibilidades e capacidades do emprendedor nas formacións socias capitalistas. Nesta dirección, un relatorio publicado en xuño de 2025 polo Banco Mundial, un dos piares da orde económica xurdida dos Acordos de Bretton Woods e gardián da ortodoxia neoliberal, asegura que "36% de toda a riqueza actual dos milmillonarios a nivel global é herdada, dándose en 2024 que "por primeira vez na historia, xurdiron máis milmillonarios grazas a herdanzas que como resultado de emprender". Ao tempo, a revista Forbes revela que todos os milmillonarios menores de 30 anos herdaron a súa riqueza. A lóxica do sistema O proceso de concentración de capitais inherente ao modo de produción capitalista é a causa da pobreza. Segundo os datos achegados polo Banco Mundial para 2025, case 3.600 millóns de persoas, que representan 44% da poboación mundial, atópanse por baixo do limiar da pobreza, estabelecido por este organismo en 6,85 dólares ao día en paridade de poder adquisitivo (PPA). Na mesma dirección, 831 millóns de persoas atópanse nunha situación de pobreza severa, vivindo con menos de 2,15 dólares ao día, coas mulleres presentando os perores rexistros, até sumar 24,3 millóns máis que os homes. O número de persoas pobres no mundo é practicamente igual ao do ano 1990. Porén, hai un cambio na súa distribución ao sacar China da situación de pobreza nos últimos 34 anos a 800 millóns de habitantes. Isto quere dicir que a pobreza foise incrementando noutras áreas do planeta. A hipótese de Galbraith John Kenneth Galbraith, un dos economistas de referencia deste século e do anterior, no seu xa clásico O gran crack de 1929, explicou que unhas das causas do estoupido financeiro de 1929 e da Gran Depresión era a elevada concentración de capitais, a alta diferenza de rendas e a desigualdade social nos Estados Unidos. Precisamente, en 2006, ás portas da Gran Recesión os niveis de concentración de capitais superaron os de 1929, sendo na actualidade 86 puntos superior.