Escéptica esperanza

Ás veces hai que observar atentamente a superficie para saber o que ocorre no fondo: un fósil no máis alto dos Alpes pode conter a chave para coñecer o que sucedeu no máis profundo dos océanos. Mais hai cousas que non se queren ver, ou que precisan da escuridade para ser contempladas. Espécies Lázaro / Dirección: Vanesa Sotelo / Elenco: Flávio Hamilton, Pedro Carvalho, Davide González / Estrea na Quinta da Caverneira, Maia / 15 de xuño de 2021 A mirada é a protagonista de Espécies Lázaro. A observación da natureza e do seu colapso; a visión dunha sociedade que non quere ver máis alá do inmediato; o paradoxo duns personaxes que examinan a realidade sen seren quen de verse a si mesmos. Cezánne advertía que “hai que darse présa se queremos ver, todo desaparece”. Unha especie Lázaro é aquela que “reaparece” despois de darse por extinta, e supón unha mensaxe de esperanza nun contexto en que nos invade a permanente impresión de que observar o que nos rodea supón converterse nunha testemuña da extinción. A obra de Vanesa Sotelo parte desa mensaxe de esperanza sabendo que sempre son máis as batallas que se perden que as que se gañan, mais que a rendición non é unha opción válida, porque tras o debate sobre a catástrofe que sofre a natureza está a realidade política da depredación de recursos e vidas. A acción da obra transcorre en dous barcos afastados no tempo: o que comandaba a navegante galega do século XVI Isabel de Barreto na busca das illas Salomón e o buque científico do século XXI –ironicamente bautizado co seu nome– cuxa misión é valorar as posibilidades de extraer recursos mineiros dos fondos do Banco da Galiza. En ambos, a mesma febre extractivista; en ambos, a mesma cegueira que impide decidir o rumbo que hai que tomar. E se cadra, en ambos, o mesmo relato no que son as vítimas da explotación as que posúen o segredo da redención. O texto de Espécies Lázaro agocha un elaborado dispositivo interpretativo de diferentes niveis entretecidos que interroga as complexas relacións entre observar e coñecer, entre economía e ecocidio, entre a política e a historia. Mais a posta en escena oscila constantemente cara ao rexistro de comedia –co auxilio dun acertadísimo elenco que atopa o rexistro xusto para a situación– para que a densidade esvare pola mirada do público, deixando que sexa el quen esclareza o que se agocha tras un relato de ambición e rescate: de, por así dicilo, escéptica esperanza. E o humor atopa esa tensión entre o que se mostra e o que se intúe, entre o que vemos e o que segue agochado na escuridade: quizais porque é a mirada a que concilia o pesimismo ao que nos conduce o coñecemento coa necesidade de manter acesa esa ilusión por atopar a especie extinta.